Һилларий килинтон ханимниң президентлиқ намзати болуши немишқа хитайда сәлбий инкас пәйда қилди?

Мухбиримиз ирадә
2015-04-15
Share
kishilik-hoquq-report-hilariy-305.jpg Һилларий клинтон ханим 2010-йиллиқ дуня кишилик һоқуқ мәсилиси һәққидә соз қилди. 2011-Йили 8-март.
state.gov

12-Апрел йәкшәнбә күни америкиниң сабиқ дөләт ишлири министири һилларий килинтон ханим өзиниң 2016-йилидики америка президентлиқ сайлимиға намзат болғанлиқини рәсмий елан қилди.

Мәзкур хәвәр хитай хәвәр агенлиқлирида елан қилинғандин кейин, хитайдики тор бәтләрдә бу һәқтә муназирә қайнап кәткән. Миңларчә киши һилларий ханимниң өзини намзатлиққа көрситишигә инкас қайтурған. Бирақ, хитай тор қолланғучилириниң инкаслириниң мутләқ көп қисми сәлбий болуп, улар һилларий ханим президент болған тәқдирдә америка-хитай мунасивәтлириниң техиму яманлишип кетидиғанлиқини ипадә қилған. Америка уйғур бирләшмиси рәиси алим сейтоф әпәнди болса һилларий ханимниң хитайни яхши чүшинидиған кона сиясәтчи икәнликини, шуңа у президент болған тәқдирдә америкиниң хитайға қаратқан сиясәтлиридә бәзи өзгиришләр болуши мумкинликини билдүрди.

Һилларий килинтон ханим йәкшәнбә күни наһайити қисқа бир баянат арқилиқ өзиниң 2016-йилидики президентлиқ сайлимиға қатнишидиғанлиқини елан қилди. Әслидә, бу америкилиқлар үчүн бәк бир күтүлмигән әһвал әмәс. Чүнки у 2013-йили дөләт ишлири министирлиқи вәзиписидин чекинип чиққандила униң президент болуш үчүн тәйярлиқ қиливатқанлиқи һәққидики тәхминләр оттуриға чиқип болған, әмма у буни дәлиллимигән иди. Аридин 2 йил өткәндин кейин һилларий ханим америкиниң тунҗи аял президенти болуп, тарихтин йеңи бир сәһипә ечиш үчүн паалийәтлирини башлайдиғанлиқини җакарлиди. Һилларий килинтон ханим күчлүк намзат дәп қариливатқан болуп, дәсләпки қәдәмдә елип берилған рай синашларда нурғун америкилиқлар һилларий ханимниң намзатлиқиға қарита иҗабий позитсийидә болғанлиқи мәлум болған.

Һилларий ханим намзатлиқини елан қилғандин кейин, бу хитайдики тор бәтләрдики қизиқ темиларниң бири болуп қалған. Ташқи сиясәт журнилиниң хәвиридин қариғанда, хитайдики даңлиқ муназирә тор бети болған вейбо тор бетидә бу темиға миңларчә киши инкас йезип, өзиниң көз қаришини билдүргән. Хәвәрдә ейтилишичә, бу инкасларниң нурғунлири сәлбий болуп, бәзилири һәтта һилларий ханимға очуқ һақарәт түсини алған икән. Көп қоллашқа еришкән инкасларниң биридә «әгәр у президент болса америка-хитай мунасивити техиму яманлишип кетиду» дәп йезилған. Хитай тор қолланғучилири асасән дегүдәк һилларий ханимниң намзатлиқини қарши алмиған болуп, вейбодики әң көп қарши елишқа еришкән йәнә бир инкаста, әгәр у президент болса униң хитайниң рәқиби японийә билән йеқинлишип, җәнубий деңизда ишларни қалаймиқан қиливетидиғанлиқи билдүрүлгән.

Америка уйғур бирләшмиси рәиси алим сейитоф әпәнди һилларий ханимниң кона бир сиясәтчи болуш сүпити билән хитайни яхши чүшинидиған бир сиясәтчи икәнликини, шуңа хитай һөкүмитиниң һилларий ханимниң президент болушини халимайдиғанлиқиниң муқәррәрликини билдүрди.

«Шаңхәйлик» намлиқ тор гезитидә хәвәр қилинишичә, һилларий ханим һәққидики сәлбий инкаслар пәқәт вейбодила әмәс, башқа нурғун муназирә тор бәтлиридиму кәң орун алған. Нурғун тордашлар һилларийниң дөләтни башқуруш иқтидариға соал қойған. Бәзиләр һәтта «у өйидә ерини башқуралмай туруп, дөләтни қандақ башқуридикән» дегән. Хәвәрдә ейтилишичә, һилларий килинтон ханим дөләт ишлири министири мәзгилидила хитайда әң сөйүлмәйдиған чәтәл рәһбири, дәп баһаланған болуп, бундақ болушида хитайдики дөләт ахбаратлириниң һилларий һәққидики тәшвиқатиниң ролини зор дәп қарашқа болидикән. Алим сейитоф әпәнди хитай һөкүмитиниң өзиниң тәшвиқат васитилирини қоллиниш арқилиқ, хитай пуқралириниң меңисини ююп кәлгәнликини, өзигә пайдилиқ бундақ инкасларға кәң мәйдан һазирлап бәрсә, өзигә қарши инкасларни чәкләп кәлгәнликини билдүрди.

Дәрвәқә, һилларий ханим техи йеқиндила хитай һөкүмитиниң 5 нәпәр аяллар һоқуқи паалийәтчисини қолға алғанлиқини қаттиқ тәнқид қилип, уларни дәрһал қоюп берилишини тәләп қилған. Униң америка дөләт ишлири министири болған мәзгилдә хитайдики кишилик һоқуқ вә интернет әркинлики мәсилилиридики позитсийиси кәскин болған иди. Алим сейитоф әпәнди һилларий ханимниң пәқәт кишилик һоқуқ мәсилисила әмәс, бәлки тинч окян районидики зиддийәтләр мәсилисидиму хитайға тутқан позитсийисиниң қаттиқ болуп кәлгәнликини, шуңа у президент болған тәқдирдә америкиниң хитайға қаратқан сияситидә бәлгилик дәриҗидә өзгириш болиду, дәп қарашқа болидиғанлиқини, униң һәм уйғурларға пайдилиқ сиясәтләр болидиғанлиқини билдүрди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт