Рабийә қадир ханим һиндонезийә даирилирини 4 уйғур тутқун мәсилисидә сәзгүр вә мәсулийәтчан болушқа чақирди

Мухбиримиз шөһрәт һошур
2014-09-18
Share
rabiye-yaponiye-doklat.jpg Д у қ рәиси рабийә қадир ханим японийә зияритидә мухбирларни қобул қилиш йиғинидики нутқидин көрүнүш. 2013-Йили 20-июн, токйо.
AFP

Дуня уйғур қурултийи рәиси рабийә қадир ханим түнүгүн радиомиз зияритини қобул қилип 4 нәпәр уйғурниң һиндонезийәдики ирақ-шам ислам дөлити тәрәпдарлири билән четишлиқ дәп қарилип террорлуқ гумани билән тутқун қилиниши һәққидә позитсийә билдүрди. Уйғурлар әслигә кәлтүрүш үчүн күрәш қиливатқан дөлитиниң шәрқи түркистан җумһурийити икәнликини әскәрткән рабийә ханим, уйғурларда буниңдин башқа бир ғайә еқиминиң болушиниң мумкинсизликини тилға алди.

Рабийә ханимниң қаришичә, әгәр тутқунларниң растинила ғәйрий миллий бир тәшкилат билән алақиси барлиқи испатланса, бу пәқәт уйғурларниң нөвәттә хитай мустәмликисидин қутулуш үчүн барлиқ йоллар үстидә издинип беқиватқанлиқиниң ипадиси. Шуңа рабийә ханим һиндонезийә даирилирини бу һәқтә тәкшүрүш елип барғанда уйғурларниң реал вәзийитини нәзәрдин сақит қилмаслиққа вә 4 уйғурни хитайға қайтуруп бәрмәсликкә дәвәт қилди.

Соал: хәлқара ахбаратларда 4 нәпәр уйғурниң һиндонезийәдики ирақ-шам ислам дөлити тәрәпдарлири билән учришиш давамида тутқун қилинғанлиқи вә террорлуқ гумани билән һиндонезийә сақчилири тәрипидин тәкшүрүватқанлиқи хәвәр қилиниватиду. Вәқәни дуня уйғур қурултийи көзитиватамду, болса, инкаси немә?
Җаваб: әлвәттә хәвәрни аңлап һәм тәәҗҗүпләндуқ, һәм әпсусландуқ вә ишниң тәрәққиятини көзитиватимиз. Алди билән вәқә һәққидә әскәртидиғинимиз, уйғур хәлқи йерим әсирдин артуқ вақиттин бери әслигә кәлтүрүш үчүн күрәш қиливатқини шәрқи түркистан җумһурийити. Мән хәлқимиз ичидә буниңдин башқа ғайидики гуруппиларниң барлиқини тәхмин қилмаймән. Әгәр шу 4 нәпәр тутқунниң растинила, бир ғәйрий миллий тәшкилат билән алақиси барлиқи испатланса, бу худди дуняниң һәрқайси дөләтлиридә ирақ-шам дөлитиниң қоллиғучилири тепилғандәкла шәхсий бир таллашки, у һәргиз хәлқимиз ичидики мәлум гуруппиға вәкиллик қилалмайду; бу пәқәт уйғур яшлириниң хитай мустәмликисидин қутулуш үчүн, барлиқ йол вә чариләр үстидә издинип беқиватқанлиқиниң аламити, дуня мана бу нуқтиға диққәт қилиши керәк.

Соал: әгәр, гуман қилиниватқан мунасивәт раст болуп чиқса, буни уйғурлар дуч келиватқан вәзийәттики җиддийликниң ипадиси дәп қарамсиз?
Җаваб: шундақ. Чүнки дунядики барлиқ милләтләр өзлириниң мустәқиллиқ-азадлиқ күриши давамида, болупму аҗиз вә чарисиз әһвалда қалған чағлирида, дунядики охшимиған гуруһлардин мәдәт күткән вә улардин пайдиланған. Вәтән ичидики уйғурлар биздин (чәтәлдики тәшкилатлардин), америкидин, мусулман әллиридин ярдәм күтүп бақти, әмма күткән ярдимигә еришәлмиди. Болупму йеқинқи йәкән вәқәсидә қирғинчилиқ йүз бәргән болсиму, қол тиқидиған, позитсийә билдүридиғанму дөләт чиқмиди. Шуңа мушундақ әһвалда бир нәччә кишиләр ярдәм үмидидә болуп қалған болса, бу әһвални бир тәрәп қилишта, уйғурларниң нөвәттики реал вәзийити алаһидә көздә тутулуши керәк.

Соал: ишниң тәрәққияти һәққидә әндишә қиливатқан нуқтаңлар қайси?
Җаваб: хитай бу ишта йәнә пурсәтпәрәстлик қилиши, вәқәни уйғурларни хәлқара террорлуққа бағлашқа йәнә урунуши мумкин. Шуңа биз һиндонезийә һөкүмитиниң, вәқәни мустәқил вә тәрәпсиз һалда тәкшүрүшини, бу һәқтики хитайниң тәшвиқатлириға алданмаслиқини, уйғурлардәк езиливатқан бир милләтниң бу ишта йәнә коллектип җазаға учримаслиқи үчүн, мәсилини тәкшүрүш бир тәрәп қилишта сәзгүр һәм мәсулийәтчан болушини үмид қилимиз.

Соал: һиндонезийә тәрәпкә сунмақчи болған конкрет бир тәлипиңлар барму?
Җаваб: тәхмин қилалаймизки, хитай даирилири 4 нәпәр гумандарни қайтуруп әкетишни тәләп қилиши, уларни еғир җазалаш арқилиқ уйғур хәлқини йәнә дуняниң адалитидин үмидсизләндүрүшкә урунуши мумкин. Шуңа һиндонезийәниң һәрқандақ әһвалда, бу 4 уйғурни хитайға қайтурмаслиқини тәләп қилимиз. Ахирида шуни әскәртимизки, 2009-йили үрүмчидә 5-июл вәқәси йүз бәргәндә, хитайниң қанлиқ бастурушиға қарита наразилиқ намайиши әң дәсләптә һиндонезийәдә йүз бәргән. Уйғур хәлқи һиндонезийә хәлқиниң бу инсанпәрвәр мәйдани вә ярдимини һәргиз унтумайду. Биз һиндонезийә һөкүмитидин бу мәсилидә һиндонезийә хәлқиниң залимға әмәс, мәзлумға ян бесиш әнәниси бойичә иш тутушини күтимиз.

Юқиридики аваз улинишидин, уйғур миллий һәрикити рәһбири рабийә қадир ханим мухбиримизниң сөһбитини аңлиғайсиләр.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт