Истанбулдики намайишта уйғурларниң кишилик һоқуқи мәсилиси оттуриға қоюлди

Ихтиярий мухбиримиз арслан
2014.12.12
ulkuocaklari-teshkilati-istanbulda-namayish.jpg Үлкү оҗақлири тәшкилатиниң уюштуруши билән истанбулда елип берилған намайиштин бир көрүнүш
RFA/Arslan


10 - Декабир дуня кишилик һоқуқ күни мунасивити билән истанбулда үлкү оҗақлири тәшкилатиниң уюштуруши билән шәрқий түркистан, қирим, сүрийә вә түркмән елида йүз бериватқан кишилик һоқуқ дәпсәндиликлири вә зулумға қарши намайиш елип берилди.

Истанбулниң султан әһмәт мәйданида уюштурулған бу намайшта намайишчилар зулумға учриған хәлқләрниң байрақлири чүшүрүлгән ақ көйнәкләрни кәйгән болуп, шәрқий түркистанниң ай - юлтузлуқ көк байриқиму көзгә чилиқип туриду. Намайишчиларниң қан билән буялған ақ көйнәк кийип шуар товлашлири кишиләрниң вә ахбаратчиларниң алаһидә диққитини тартти.

Намайиш җәрянида үлкү оҗақлири тәшкилати истанбул шөбә рәиси әһмәт йигит йилдирим әпәнди тәрипидин дуня кишилик һоқуқ күни мунасивити билән тәйярланған баянат елан қилинди.

Әһмәт йилдирим әпәнди, б д т кишилик һоқуқ хитабнамисиниң 1948 - йили 10 - декабир күни қобул қилиниши билән бу күнниң кишилик һоқуқ күни болуп тәбриклинишкә башланғанлиқини әслитип өтти.

Әһмәт йилдирим мундақ деди: “һәр қандақ инсанниң әркин яшаш һоқуқи бар, әпсуслинарлиқи, кишилик һоқуқ нами астида ғәрб әллири пүтүн дуняни сүмүрмәктә, диққитимизни тартқан әң муһим иш, қан вә көз йеши әң көп төкүлгән йәрләрниң ислам җуғрапийилириниң болуши, әтрапимизға қарайдиған болсақ, ғәрбий тиракийидә, косувада, кәркүктә, сүрийидә, түркмәнелидә, чечәнистанда, пәләстиндә вә шәрқий түркистанда қан вә көз яшлири төкүлмәктә. Бүгүн пүтүн дуняниң көз алдида 300 шәрқий түркситанлиқ өлүмгә мәһкум болушни күтмәктә. Шәрқий түркистанда яшларниң мәсчиткә кириши чәкләнди. Тәкбир оқумисун дәп тиллири кисилди. Кишилик һоқуқ күнидә түрк - ислам җуғрапийилириниң ечинишлиқ әһвали һәммимизгә мәлумдур. Қәйәрдә бир мәзлум болса, зулумға учриған милләт болса, биз түркләр, түрк миллити болуш сүпитимиз билән уларниң йенида болушимиз керәк. Түрк миллити күчлүк болған тәқдирдә мәзлум милләтләрму күчлүк һалға келиду.”

Мәркизи қәйсәри шәһиригә җайлашқан мустәқил шәрқий түркистанлиқлар җәмийитиниң рәиси әркинбәг өзтүрк әпәнди, 10 - дикабир кишилик һоқуқ күни мунасивити билән түркийә мәтбуатлирида бир баянат елан қилған болуп, бу баянатта б д т вә башқа кишилик һоқуқ тәшкилатлирини шәрқий түркситанға көңүл бөлүшкә чақириқ қилди вә “әпсуслинарлиқи, кишилик һоқуқ шәрқий түркситанлиқларға кәлгәндә күчкә игә әмәс” дәп көрсәтти.

Шу күни йәнә, мәркизи истанбулға җайлашқан шәрқий түркистан маарип вә һәмкарлиқ җәмийитиму рәсми тор бетидә бир баянат елан қилди. Баянатта уйғурлар дүч келиватқан кишилик һоқуқ дәпсәндичиликлирини бир - бирләп оттуриға қоюп мундақ дейилгән: “ хитай шәрқий түркистанниң йәр асти вә йәр үсти байлиқлирини сүмүрүп ичкиригә тошимақта. Шәрқий түркистан байлиқлириниң әсли игилири болған уйғурларни намрат қалдуруп, мал - мүлүклирини талан - тараҗ қилмақта. Уйғурларни еғир бесим вә зулум қилиш арқилиқ диктатурлуқ билән башқуруп кәлмәктә. Һәқ - һоқуқлирини еғир дәриҗидә дәпсәндә қилип әркинлик һоқуқлириға дәхли - тәруз қилмақта. 5 - Июл үрүмчи қирғинчилиқида тутқун қилинған нәччә миңлиған уйғурларниң һазирғичә қәйәрдә икәнлики ениқ әмәс.”

Баянатта йәнә хитайниң уйғурлар үстидин йүргүзиватқан кшилик һоқуқ дәпсәндичиликләрни әйбләп мундақ дейилгән: хитай зулум қилишта чекидин ешип кәтти. Хитайниң бу зулум вә бастурушлириға қарши чиққан уйғурларни қараңғу түрмиләрдә қийин қистақ вә искәнҗә билән қийнап өлтүрмәктә, бигунаһ инсанларни халиғанчә тутқун қилиш, сотқа тапшурмастин өлтүрүш җинайәтләр һазирму давам қилмақта. Шәрқий түркситан хәлқиниң пүтүн һәқ - һоқуқлири тартивелинған вәзийәттә яшаватиду. Хитай шәрқий түркистанда кишилик һоқуқни еғир дәриҗидә дәпсәндә қиливатиду,

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.