Тура түрмисидин ғайиб 16 уйғурдин йәнә бир қанчисиниң кимлики ениқланди

Мухбиримиз гүлчеһрә
2018.04.10
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
ezher-misirda-uyghur-saqchi.jpg Мисир қораллиқ қораллиқ күчлириниң әзһәр университетиға йүгүрүп кирип кетиватқан көрүнүши. 2014-Йили 19-март, қаһирә.
AP

Өткән йили язда мисирда тутулуп, қаһирәдики тура түрмисигә қамалған уйғурлардин 16 нәпири өткән йили сентәбирдин етибарән ғайиб болди.

Хитайға қайтурулғанлиқи илгири сүрүлүватқан 16 уйғур билән шәхси тонушлуқи болған, бир қисим уйғурларниң радиомизға бәргән учур вә мәлуматлири түрткисидә, уларниң салаһийити айдиңлашмақта. Мисирдики тутқундин сақ саламәт қечип қутулғандин кейин йеқинда, явропаға йәрләшкән рәйһангүл ханим, илгири қаһирәдә уйғур ашханиси ачқан болуп, мисирдики уйғурларниң һәммисини дегүдәк яхши тонуйдиғанлиқини баян қилди вә ғайиб 16 уйғурниң ичидә бир қанчисиниң кимлики һәққидә ениқлима бәрди.

Мисирда тутқунға учриған уйғур оқуғучилар тура түрмисигә қамалғандин кейин, булардин қизил рәңлик гуруппиға мәнсуп 16 уйғур оқуғучиниң 2017-йили, 1-сентәбирдин башлап ғайиб болғанлиқи инкас қилинған иди.
Бултур яздики тутқунда мисирда ечиватқан ашханисиниму ташлап қечишқа мәҗбур болған рәйһангүл ханим, өзиниң радийомизда берилгән бу 16 ғайиб уйғурниң исим тизимликидин мәһмуд һаҗи, нурмәмәт обул, абдурәқип қатарлиқлар билән шәхсий тонушлуқи барлиқини билдүрүп, улар һәққидә учурларни тәмин әтти.

Рәйһангүл ханимниң билишигә қариғанда, бу 16 ғайибниң һәммисила оқуғучи болупла қалмастин, бәлки уларниң арисида йәнә, 40, 50 яшлардики тиҗарәтчи вә башқа ишлар билән шуғуллиниватқанларму бар. Мәсилән, мәлуматларда 16 уйғур қатарида исми ахирға тизилған мәхмут һаҗи, мисир вә уйғур дияри арисида узун йиллардин буян тиҗарәт қилип келиватқан, бир оғул вә икки қиз пәрзәнтини мисирдики әләзһәр университетида оқутуватқан бир тиришчан ата, сахавәтчи адәм икән. Рәйһангүлниң дейишичә, униң аяли 2017-йили йил бешида кесилини давалитиш үчүн үрүмчигә қайтип шу җайда өлүп кәткән.

Мәхмут һаҗи бу қайғулуқ хәвәрни елип узун өтмәйла, тутқун башланған, уни тонуйдиғанлар арисида, мәхмут һаҗиниң түркийәгә меңиш алдида мисирдики мәлум айродромда тутулғанлиқи һәққидә гәп -сөзләр болунған, әмма униңдин кейин, мәхмут һаҗиниң әзһәрдә оқуватқан 3 пәрзәнти һәққидә һечқандақ учури болмиған.

Рәйһангүлниң ейтишичә йәнә ғайиб болғанлар ичидә илгири өзиниң ашханисидин давамлиқ тамақ йәйдиған, параңлишип туридиғанлардин абдурәқип әзһәр университетиниң оқуғучиси иди. У, ақсулуқ болуп 30 яшларда, аилә қурған икән.

Нурмуһәммәт обул теги ақсудин болуп, у 30 яшларда икән. У, әзһәрниң оқуғучиси болуп, өзиниң оқуш вә турмуш хираҗитини өзи көтүрүш үчүн, бир талла базириму ачқан вә йәнә тиришчанлиқ билән башқа уйғур оқуғучиларғиму ярдәм қилип келиватқан икән.

Рәйһангүл ханим мисирдики уйғур оқуғучиларниң қаришичә, хитайниң қоли билән елип берилди дәп қариливатқан мисирда йүз бәргән мәзкур уйғурларни тутқун қилишта 16 уйғур қатарида йоқап кәткән, парһатҗанниң тутулғанлиқиға һәйран болғанлиқини билдүрди. Рәйһангүл ханим бу һәйранлиқиниң сәвәбини чүшәндүрүп, “әзһәрниң 3, яки 4- йиллиқ оқуғучиси пәрһат, давамлиқ хитай консулиниң паалийәтлиригә актип қатнишип келиватқан, хитай консулханиси билән алақиси қоюқ бири иди” деди. У йәнә парһатниң қаһирәдә илгири талла базири ачқанлиқиниму билдүрди.

Мисирда тутулған вә тура түрмисигә қамалғандин кейин қизил категорийәгә бөлүнгән бу уйғурниң һазир қәйәрдилики, тәқдири һәққидә мисир вә хитай тәрәп охшашла мәлумат бериштин өзини қачуруп кәлмәктә, әмма өткән һәптә дуня уйғур қурултийи вә хәлқара кишилик һоқуқни көзитиш тәшкилати қатарлиқ органлар, радийомизға, мисирдин ғайиб болған бу уйғурларни сүрүштә қилишни давамлаштуруватқанлиқини, шундақла улар һәққидә йәниму толуқ мәлуматларға еһтияҗлиқ икәнликини билдүрүшкән иди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.