Tura türmisidin ghayib 16 Uyghurdin yene bir qanchisining kimliki éniqlandi

Muxbirimiz gülchéhre
2018.04.10
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
ezher-misirda-uyghur-saqchi.jpg Misir qoralliq qoralliq küchlirining ezher uniwérsitétigha yügürüp kirip kétiwatqan körünüshi. 2014-Yili 19-mart, qahire.
AP

Ötken yili yazda misirda tutulup, qahirediki tura türmisige qamalghan Uyghurlardin 16 nepiri ötken yili séntebirdin étibaren ghayib boldi.

Xitaygha qayturulghanliqi ilgiri sürülüwatqan 16 Uyghur bilen shexsi tonushluqi bolghan, bir qisim Uyghurlarning radi'omizgha bergen uchur we melumatliri türtkiside, ularning salahiyiti aydinglashmaqta. Misirdiki tutqundin saq salamet qéchip qutulghandin kéyin yéqinda, yawropagha yerleshken reyhan'gül xanim, ilgiri qahirede Uyghur ashxanisi achqan bolup, misirdiki Uyghurlarning hemmisini dégüdek yaxshi tonuydighanliqini bayan qildi we ghayib 16 Uyghurning ichide bir qanchisining kimliki heqqide éniqlima berdi.

Misirda tutqun'gha uchrighan Uyghur oqughuchilar tura türmisige qamalghandin kéyin, bulardin qizil renglik guruppigha mensup 16 Uyghur oqughuchining 2017-yili, 1-séntebirdin bashlap ghayib bolghanliqi inkas qilin'ghan idi.
Bultur yazdiki tutqunda misirda échiwatqan ashxanisinimu tashlap qéchishqa mejbur bolghan reyhan'gül xanim, özining radiyomizda bérilgen bu 16 ghayib Uyghurning isim tizimlikidin mehmud haji, nurmemet obul, abdureqip qatarliqlar bilen shexsiy tonushluqi barliqini bildürüp, ular heqqide uchurlarni temin etti.

Reyhan'gül xanimning bilishige qarighanda, bu 16 ghayibning hemmisila oqughuchi bolupla qalmastin, belki ularning arisida yene, 40, 50 yashlardiki tijaretchi we bashqa ishlar bilen shughulliniwatqanlarmu bar. Mesilen, melumatlarda 16 Uyghur qatarida ismi axirgha tizilghan mexmut haji, misir we Uyghur diyari arisida uzun yillardin buyan tijaret qilip kéliwatqan, bir oghul we ikki qiz perzentini misirdiki el'ezher uniwérsitétida oqutuwatqan bir tirishchan ata, saxawetchi adem iken. Reyhan'gülning déyishiche, uning ayali 2017-yili yil béshida késilini dawalitish üchün ürümchige qaytip shu jayda ölüp ketken.

Mexmut haji bu qayghuluq xewerni élip uzun ötmeyla, tutqun bashlan'ghan, uni tonuydighanlar arisida, mexmut hajining türkiyege méngish aldida misirdiki melum ayrodromda tutulghanliqi heqqide gep -sözler bolun'ghan, emma uningdin kéyin, mexmut hajining ezherde oquwatqan 3 perzenti heqqide héchqandaq uchuri bolmighan.

Reyhan'gülning éytishiche yene ghayib bolghanlar ichide ilgiri özining ashxanisidin dawamliq tamaq yeydighan, parangliship turidighanlardin abdureqip ezher uniwérsitétining oqughuchisi idi. U, aqsuluq bolup 30 yashlarda, a'ile qurghan iken.

Nurmuhemmet obul tégi aqsudin bolup, u 30 yashlarda iken. U, ezherning oqughuchisi bolup, özining oqush we turmush xirajitini özi kötürüsh üchün, bir talla bazirimu achqan we yene tirishchanliq bilen bashqa Uyghur oqughuchilarghimu yardem qilip kéliwatqan iken.

Reyhan'gül xanim misirdiki Uyghur oqughuchilarning qarishiche, xitayning qoli bilen élip bérildi dep qariliwatqan misirda yüz bergen mezkur Uyghurlarni tutqun qilishta 16 Uyghur qatarida yoqap ketken, parhatjanning tutulghanliqigha heyran bolghanliqini bildürdi. Reyhan'gül xanim bu heyranliqining sewebini chüshendürüp, “Ezherning 3, yaki 4- yilliq oqughuchisi perhat, dawamliq xitay konsulining pa'aliyetlirige aktip qatniship kéliwatqan, xitay konsulxanisi bilen alaqisi qoyuq biri idi” dédi. U yene parhatning qahirede ilgiri talla baziri achqanliqinimu bildürdi.

Misirda tutulghan we tura türmisige qamalghandin kéyin qizil katégoriyege bölün'gen bu Uyghurning hazir qeyerdiliki, teqdiri heqqide misir we xitay terep oxshashla melumat bérishtin özini qachurup kelmekte, emma ötken hepte dunya Uyghur qurultiyi we xelq'ara kishilik hoquqni közitish teshkilati qatarliq organlar, radiyomizgha, misirdin ghayib bolghan bu Uyghurlarni sürüshte qilishni dawamlashturuwatqanliqini, shundaqla ular heqqide yenimu toluq melumatlargha éhtiyajliq ikenlikini bildürüshken idi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.