Түркийәдики қазақ вәхпиниң қазақ артистларни әкилип оюн қойдуруши наразилиқ пәйда қилди

Мухбиримиз әркин тарим
2014.09.11
ghuljiliq-qazaq-senetchiler-turkiye.jpg Уйғур дияридин кәлгән қазақ нахша - усул өмики оюн варақчиси
RFA/Erkin Tarim


Уйғур дияридин кәлгән қазақ нахша - усул өмики түркийәдики бәзи қазақ вә шәрқий түркистан тәшкилатлириниң наразилиқиға учриди.

Түркийәдә паалийәт елип бериватқан қазақ вәхпи, хитайниң истанбулда турушлуқ консулханиси билән бирликтә уйғур дияридин қазақ сәнәт өмикини тәклип қилип, шәрқий түркистандин кәлгән қазақлар көп олтурақлашқан измирниң салиһли, ниғдә алтай йезиси қатарлиқ җайларда оюн қойған. 9 - Айниң 6 - күнидин 10 - күнигичә давамлашқан бу сәнәт паалийитигә бәзи қазақлар қаттиқ қарши чиққан болуп, қазақ вәхпиниң башқуруш һәйитини әйибләп сотқа беришқа тәйярланмақта.

Үрүмчи билән ғулҗидин кәлгән 20 кишидин тәркип тапқан сәнәтчиләр гурупписи 3 мәйдан оюн қойған болуп, һәр мәйдан сәнәт номурини 20 - 30 кишидин тәркип тапқан қазақ тамашибин көргән. Игилигән мәлуматқа асасланғанда оюн көргили кәлгәнләрниң көпи сәнәтчиләрниң уруқ - туғқанлири икән. Биз бу һәқтә көз қаришини елиш үчүн қазақ вәхпиниң башлиқи фазил топлу әпәнди билән сөһбәт елип бардуқ.

“сиз қазақ вәхпи башлиқи болуш сүпитиңиз билән хитай консолханиси билән бирликтә сәнәт өмики елип келип түркийәдә оюн қойдурупсиз, бәзи қазақлар сизни хитай шәрқий түркистанда мусулманларға зулум қиливатса, буни қилип хитай үчүн хизмәт қилди дәватиду, сиз буниңға қандақ қарайсиз?” дегән соалимизға мундақ җаваб бәрди:

“бизниң ата - анилиримиз чоң дадилиримиз шәрқий түркистанда туғулуп чоң болуп түркийәгә кәлгән кишиләр. Биз ата - бовилиримиз кәлгән җайдин сәнәтчи елип келәйли дәп буни уюштурдуқ. Бу йәрдики хәлқимизму буни тәләп қилған иди. Бу йәрдики қазақлар давамлиқ қазақистандин сәнәтчи келиватиду, бир қетимму болса ана юртимиздин елип кәлсәңлар деди. Шуниң билән хитай консолослиқиға илтимас сундуқ, икки айдин кейин тәстиқлинип бу сәнәтчиләр кәлди”.

“сиз хәлқимизниң тәлипи бойичә тәклип қилип елип кәлдуқ дәватисиз, әмма измир салиһлидики қазақларға 20 сәнәтчи оюн қоюпту, әмма 25 тамашибин кәпту, буниңға қандақ қарайсиз?” дегән соалимизға у, мундақ җаваб бәрди:

“ичимиздики бәзи кишиләр у, йәрниң шәһәр башлиқиғичә һәммә адәмгә, булар хитайға сетилған кишиләр буларни күтүвалмаңлар дәп тәтүр тәшвиқат қилипту. Әмәлийәттә ундақ иш йоқ. Бу кәлгән кишиләр хитай әмәс қазақ сәнәтчиләр. У, йәр хитайниң қол астида болғачқа хитай консулханисиға илтимас қилдуқ.”

“ундақта силәр қазақ вәхпи башқуруш һәйити болуш сүпитиңләр билән хитайниң уйғурларға елип бериватқан сияситигә қандақ қарайсиләр?” дегән соалға мундақ җаваб бәрди;

“хитайниң уйғур түрклиригә қиливатқан зулумиға бизму қарши туримиз. Хитайниң өз қериндашлиримизға қиливатқан зулумиға бизму қарши туримиз. Әмма биз мәсилигә мәдәний җәһәттин қараймиз, у йәрдин қазақ сәнәтчиләр келишини халаймиз. Мәсилән түркийәдики шәрқий түркистан тәшкилатлири сиясий паалийәт билән шуғуллиниду.”

Истанбулда паалийәт елип бериватқан қазақ түрклири маарип вә тәтқиқат җәмийити башлиқи сәрқан динчтүрк әпәнди бу паалийәт көрүнүштә сәнәт паалийити болсиму әмәлийәттә хитайниң паалийитиниң бир парчиси икәнликини баян қилип мундақ деди:

“ мән бу хил паалийәтләргә қарши чиқимән. Булар пәқәтла бир сәнәт паалийити болсиму, булар хитай һөкүмитиниң тәшвиқатини қилиш үчүн әвәтилгән кишиләр. Бу хил паалийәтни өткүзмәкчи болған қазақ вә уйғур тәшкилатлири, буни уюштуруштин бурун хәлқидин рухсәт елиши керәк. Чүнки бизниң хитай һөкүмити билән тарихий, сиясий мәсилилиримиз бар.”

Шәрқий түркистан маарип - һәмкарлиқ җәмийитиниң рәиси һидайәтулла оғузханму инкас қайтуруп, бу паалийәтни әйибләйдиғанлиқини билдүрди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.