Қазақистанлиқ уйғурлар қурбан һейтини хушаллиқ иликидә күтүвалди

Ихтиярий мухбиримиз ойған
2017-09-01
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Алматадики қурбан байримидин корунуш. 2017-Йил 1-синтәбир, алмата.
Алматадики қурбан байримидин корунуш. 2017-Йил 1-синтәбир, алмата.
RFA/Oyghan

Зулфийә кәримова хитай вә башқа мәмликәтләрдә орун еливатқан диний кәмситишләрниң хәлқара тәшкилатлар тәрипидин назарәт астиға елинип, тегишлик чариләр көрүлүшиниң муһимлиқини билдүрди.

1-Сентәбирдә қазақистанлиқ уйғурлар мәмликәттә яшаватқан башқа мусулман хәлқләр билән бирликтә ислам динидики чоң байрамларниң бири қурбан һейтни хушал-хурам күтүвалди. Бу күни сәһәрлики һәр қайси җайлардики мәсчитләргә җәм болған мусулманлар һейт байрими мунасивити билән билишкә тегишлик әмәлләр вә еһтият қилишқа тегишлик ишлар, қурбанлиқ қилишниң ваҗип қилинғанлиқи һәққидә тәлим алди. 

Алмута шәһириниң достлуқ мәһәллисиниң мәсчитигә җәм болған мусулманларму қурбан һейт намизи оқулуп болуши билән бир-бирини тәбрикләшти һәм нағра садасиға әгишип, уссулға чүшти.

Радиомиз зияритини қобул қилған мәзкур мәсчитниң наиб имами гүлбахит қанат пүткүл мусулман дунясини қурбан һейти билән мубарәкләп, мундақ деди: «хәлқимизгә аллатаала хатирҗәмлик, яхшилиқ, тинчлиқ несип қилсун. Елимиздә бирлик вә иттипақлиқ болсун. Қазақистанда барлиқ хәлқләр өзлири халиған динға әркин етиқад қилалайду, өзлири халиған өрп-адәтләрни сақлиялайду. Буниңға чәк қоюлмайду.»

Игилишимизчә, уйғурлар қазақистанниң илгирики пайтәхти алмута шәһири вә униң әтрапида, шундақла алмута вилайитиниң панфилоф, уйғур, әмгәкчиқазақ, талғир вә җамбул наһийилиридә зич олтурақлашқан болуп, җәмий 250 миң адәмни тәшкил қилиду. Қазақистан мустәқиллиққа еришкәндин буян мусулман әһли җайлашқан барлиқ шәһәр вә йезиларда мәсчитләр қәд көтүрүп, аһалиниң диний етиқадиға әркинлик берилгән иди.Достлуқ мәһәллисиниң турғуни қурбанҗан мусәллимоф илгири, йәни совет иттипақи дәвридә оттура асияда, шу җүмлидин қазақистанда яшаватқан хәлқләрниң өз диниға етиқад қилиш һоқуқидин, миллий өрп-адәтлирини раваҗландуруш мумкинчиликлиридин мәһрум болуп, коммунистик идийәниң қаттиқ тәсири астида яшап кәлгәнликини илгири сүрди.

У шундақла пәқәт мустәқиллиққа еришкәндин кейинла хәлқниң тил, дин әркинликлиригә игә болуп, өз мәмликитиниң келәчики үчүн хизмәт қиливатқанлиқини оттуриға қойди. У мундақ деди: «һәммиңларни бүгүнки қурбан һейти билән чин қәлбимиздин тәбрикләймиз вә аиливи хатирҗәмлик, саламәтлик тиләймиз. юртимизда, җумһурийитимиздә тинчлиқ болсун. Бу қурбан һейти байрамла болуп қалмастин, буниңда юртимизниң намрат яшаватқан инсанларни йоқлаш, уларниң көңлини йорутуш кәби есил хисләтләрму бар.»

Қурбанҗан мусәллимофниң ейтишичә, һәр йили рамзан вә қурбан һейт байрамлири мәзгилидә юртларда турмуши начар аилиләргә, мәҗруһ балиларға, йетим-йесирларға атап һәр хил паалийәтләр уюштурулмақта. Кейинки вақитларда буниңға җай-җайлардики мәсчитләр билән бир қатарда юрт-җамаәтчилик, җәмийәтлик бирләшмиләр, һамийлар, яшлар вә башқилар актип арилишип кәлмәктә. 

Алмутада нәшр қилинидиған «еһсан» диний журнилиниң муһәррири сәдирдин һаҗим пүткүл мусулманларни бу байрам билән тәбрикләп, мундақ деди: «һазир бизниң вәзийитимиздә, мушу улуғ мубарәк қурбан һейт байрамлирида чәт әлләрдә мусапир болуп йүргән қериндашлиримиз бар. Шу мусапир қериндашлиримизға сәври тиләймән һәм мушу һейт байрамлирида көңли хушаллиққа толсун, йүрәклири иманға толсун. Иккинчидин, өзиниң вәтинидә болсиму залимлар зулуми астида азаб чекиватқан нурғунлиған қериндашлиримиз бар. Шу қериндашлиримизғиму сәври тиләймән.»

Қазақистанлиқ тарихчи зулфийә кәримованиң тәкитлишичә, һазир болупму коммунистик партийә башқуруватқан хитай һәм униң қол астидики территорийиләрдә дин әркинлики қәтий һалда чәкләнмәктә. Бу болупму мусулманларниң роза тутуш, һәҗ қилиш вә рамзан һәм қурбан һейтлири мәзгиллиридә ашкариланмақта. Бу һәқтә аммиви ахбарат васитилиридә көплигән мақалиләр елан қилинди.

У, йеқинда таратқуларда  елан қилиниватқан бәзи мәлуматларға асаслинип, уйғур елидә қурбан һейтида мәсчиттә дөләт байриқини чиқириш мурасимини өткүзүш һәққидә уқтурушниң  елан қилинишини һәйранлиқ билән қобул қилғанлиқини билдүрди. У мундақ деди: «һәқиқәтәнму, бу әқилгә сиғмайдиған иш. Чүнки мән өзүм яшаватқан демократик қазақистанда мундақ ишларға йол қоюлмайду дәп ойлаймән. Чүнки бу мусулманларниң диний әркинликигә қарши чиқидиған, уларниң сөз әркинликини чәкләйдиған һәрикәт, қаидә-қанундур. Шуниң үчүн өз диниға етиқад қиливатқан һәр қандақ хәлқниң қаидилирини, әнәнилирини һөкүмәт һөрмәт қилиши керәк, дәп һесаблаймән.»

Зулфийә кәримова хитай вә башқа мәмликәтләрдә орун еливатқан диний кәмситишләрниң хәлқара тәшкилатлар тәрипидин назарәт астиға елинип, тегишлик чариләр көрүлүшиниң муһимлиқини билдүрди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт