Qazaqistanliq Uyghurlar qurban héytini xushalliq ilikide kütüwaldi

Ixtiyariy muxbirimiz oyghan
2017-09-01
Élxet
Pikir
Share
Print
Almatadiki qurban bayrimidin korunush. 2017-Yil 1-sintebir, almata.
Almatadiki qurban bayrimidin korunush. 2017-Yil 1-sintebir, almata.
RFA/Oyghan

Zulfiye kerimowa xitay we bashqa memliketlerde orun éliwatqan diniy kemsitishlerning xelq'ara teshkilatlar teripidin nazaret astigha élinip, tégishlik chariler körülüshining muhimliqini bildürdi.

1-Séntebirde qazaqistanliq Uyghurlar memlikette yashawatqan bashqa musulman xelqler bilen birlikte islam dinidiki chong bayramlarning biri qurban héytni xushal-xuram kütüwaldi. Bu küni seherliki her qaysi jaylardiki meschitlerge jem bolghan musulmanlar héyt bayrimi munasiwiti bilen bilishke tégishlik emeller we éhtiyat qilishqa tégishlik ishlar, qurbanliq qilishning wajip qilin'ghanliqi heqqide telim aldi. 

Almuta shehirining dostluq mehellisining meschitige jem bolghan musulmanlarmu qurban héyt namizi oqulup bolushi bilen bir-birini tebrikleshti hem naghra sadasigha egiship, ussulgha chüshti.

Radi'omiz ziyaritini qobul qilghan mezkur meschitning na'ib imami gülbaxit qanat pütkül musulman dunyasini qurban héyti bilen mubareklep, mundaq dédi: "Xelqimizge allata'ala xatirjemlik, yaxshiliq, tinchliq nésip qilsun. Élimizde birlik we ittipaqliq bolsun. Qazaqistanda barliq xelqler özliri xalighan din'gha erkin étiqad qilalaydu, özliri xalighan örp-adetlerni saqliyalaydu. Buninggha chek qoyulmaydu."

Igilishimizche, Uyghurlar qazaqistanning ilgiriki paytexti almuta shehiri we uning etrapida, shundaqla almuta wilayitining panfilof, Uyghur, emgekchiqazaq, talghir we jambul nahiyiliride zich olturaqlashqan bolup, jem'iy 250 ming ademni teshkil qilidu. Qazaqistan musteqilliqqa érishkendin buyan musulman ehli jaylashqan barliq sheher we yézilarda meschitler qed kötürüp, ahalining diniy étiqadigha erkinlik bérilgen idi.Dostluq mehellisining turghuni qurbanjan musellimof ilgiri, yeni sowét ittipaqi dewride ottura asiyada, shu jümlidin qazaqistanda yashawatqan xelqlerning öz dinigha étiqad qilish hoquqidin, milliy örp-adetlirini rawajlandurush mumkinchilikliridin mehrum bolup, kommunistik idiyening qattiq tesiri astida yashap kelgenlikini ilgiri sürdi.

U shundaqla peqet musteqilliqqa érishkendin kéyinla xelqning til, din erkinliklirige ige bolup, öz memlikitining kélechiki üchün xizmet qiliwatqanliqini otturigha qoydi. U mundaq dédi: "Hemminglarni bügünki qurban héyti bilen chin qelbimizdin tebrikleymiz we a'iliwi xatirjemlik, salametlik tileymiz. Yurtimizda, jumhuriyitimizde tinchliq bolsun. Bu qurban héyti bayramla bolup qalmastin, buningda yurtimizning namrat yashawatqan insanlarni yoqlash, ularning könglini yorutush kebi ésil xisletlermu bar."

Qurbanjan musellimofning éytishiche, her yili ramzan we qurban héyt bayramliri mezgilide yurtlarda turmushi nachar a'ililerge, mejruh balilargha, yétim-yésirlargha atap her xil pa'aliyetler uyushturulmaqta. Kéyinki waqitlarda buninggha jay-jaylardiki meschitler bilen bir qatarda yurt-jama'etchilik, jem'iyetlik birleshmiler, hamiylar, yashlar we bashqilar aktip ariliship kelmekte. 

Almutada neshr qilinidighan "Éhsan" diniy zhurnilining muherriri sedirdin hajim pütkül musulmanlarni bu bayram bilen tebriklep, mundaq dédi: "Hazir bizning weziyitimizde, mushu ulugh mubarek qurban héyt bayramlirida chet ellerde musapir bolup yürgen qérindashlirimiz bar. Shu musapir qérindashlirimizgha sewri tileymen hem mushu héyt bayramlirida köngli xushalliqqa tolsun, yürekliri iman'gha tolsun. Ikkinchidin, özining wetinide bolsimu zalimlar zulumi astida azab chékiwatqan nurghunlighan qérindashlirimiz bar. Shu qérindashlirimizghimu sewri tileymen."

Qazaqistanliq tarixchi zulfiye kerimowaning tekitlishiche, hazir bolupmu kommunistik partiye bashquruwatqan xitay hem uning qol astidiki térritoriyilerde din erkinliki qet'iy halda cheklenmekte. Bu bolupmu musulmanlarning roza tutush, hej qilish we ramzan hem qurban héytliri mezgilliride ashkarilanmaqta. Bu heqte ammiwi axbarat wasitiliride köpligen maqaliler élan qilindi.

U, yéqinda taratqularda  élan qiliniwatqan bezi melumatlargha asaslinip, Uyghur élide qurban héytida meschitte dölet bayriqini chiqirish murasimini ötküzüsh heqqide uqturushning  élan qilinishini heyranliq bilen qobul qilghanliqini bildürdi. U mundaq dédi: "Heqiqetenmu, bu eqilge sighmaydighan ish. Chünki men özüm yashawatqan démokratik qazaqistanda mundaq ishlargha yol qoyulmaydu dep oylaymen. Chünki bu musulmanlarning diniy erkinlikige qarshi chiqidighan, ularning söz erkinlikini chekleydighan heriket, qa'ide-qanundur. Shuning üchün öz dinigha étiqad qiliwatqan her qandaq xelqning qa'idilirini, en'enilirini hökümet hörmet qilishi kérek, dep hésablaymen."

Zulfiye kerimowa xitay we bashqa memliketlerde orun éliwatqan diniy kemsitishlerning xelq'ara teshkilatlar teripidin nazaret astigha élinip, tégishlik chariler körülüshining muhimliqini bildürdi.

Toluq bet