Қирғизистандики президент сайлимида уйғурларму аваз беришкә тәйярланмақта

Ихтиярий мухбиримиз фирузә
2017-10-11
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Қирғизистан президенти алмасбек атамбайеф(оңдин иккинчи) вә қирғизистан уйғурлириниң иттипақ җәмийити рәиси артиқ һаҗийеф(солдин биринчи) қатарлиқлар уйғур көргәзмисидә. 2017-Йили 22-июл, қирғизистан.
Қирғизистан президенти алмасбек атамбайеф(оңдин иккинчи) вә қирғизистан уйғурлириниң иттипақ җәмийити рәиси артиқ һаҗийеф(солдин биринчи) қатарлиқлар уйғур көргәзмисидә. 2017-Йили 22-июл, қирғизистан.
RFA/Firuze

Қирғизистанда 15 өктәбир күни йеңи нөвәтлик президент сайлими өткүзүлмәкчи. Нәтиҗидә, мәзкур дөләтниң тарихида 5-чи президент сайлиниду.

Бу сайламниң бу дөләттә яшаватқан уйғурлар үчүн қандақ бир өзгириш елип келишини вә уйғурларниң бу сайламға болған қарашлирини билиш үчүн уйғур җамаәтчиликидики бир қанчә кишиниң пикирлирини соридуқ.

Биз қирғизистан уйғурлири ақсақаллар кеңишиниң рәиси мирзаким һаҗимға мураҗиәт қилдуқ. У, сайламниң қирғизистан уйғурлири билән мунасивәтлик икәнлики вә буниңға уйғур җамаити актип қатнишидиғанлиқиниң сәвәблири һәққидә тохтилип мундақ деди:
«Бизгә милләт айримайдиған, худадин қорқидиған, яхши киши керәк, мән алмасбек атамбайефниң йоли билән меңиватқан соронбай җейенбекофқа авазимни беримән».

Қирғизистан асасий қануни бойичә һәр бир қирғизистан пуқраси дин вә милләт тәвәликидин қәтий нәзәр сайламға қатнишип өз ихтиярини ашкарилашқа һоқуқи бар дәп йезилған иди. Бу тоғрисида бишкәк шәһириниң төкүлташ мәһәллисидики аяллар кеңишиниң рәиси гулбаһрам иминова қирғизистандики уйғурлар президентлиқ сайлимиға қатнишип өзлириниң пуқралиқ вәзиписини атқуридиғанлиқи сөзләп өтүп мундақ деди: «биз қирғизистан граҗданлири, биз бу дөләтниң хатирҗәм һалда болушини халаймиз, биз уйғурлар аз санлиқ милләтләр қатарида сайламға қатнишип аваз беришкә һоқуқимиз бар, биз әлвәттә 15-күни аилимиз билән сайламға қатнишимиз».

Мустәқил қирғизистан тарихиға қариғанда, бу дөләтни һазирғичә 4 президент башқурған. Әмма уларниң һәммиси хәлқ қозғилаңлири билән мунасивәтликтур. Бүгүнгичә мәркизи асияда президентлиқ һоқуқлирини бир президент башқисиға һеч қачан сайлам арқилиқ, тинч йол билән өткүзүп бәрмигән. Бирақ қирғизистанда болидиған бу қетимқи президент сайлими қирғизистан хәлқи вә мәркизий асия үчүн чоң бир вәқә болуп, бәлки бу башқа дөләтләр үчүн үлгә болуши мумкин икән. Бу тоғрисида сиясәт пәнлириниң намзати рәһимҗан һапизи өз қарашлирини баян қилип, «қирғизистан пуқралири хатирҗәм һалда яшап, дөләтни қабилийәтлик инсан башқурушини шундақла милләтләр ара, дин вә башқа саһәләрдә чәклимиләр болмаслиқини арзу қилмақта. Уларниң һәммиси сайламға үмид билән қарайду. Һәр бири өзлирини җәлп қилған намзатларға ишәнч билән қарайду», деди.

Президентлиққа өз намзатлирини 12 шәхс көрсәткән иди. Әң алдида болуватқан икки намзат сооронбай җейенбекоф вә өмүрбәк бабанофниң әһвалиға аит ‹кневс' торида йезилған учурларда көрситилишичә, елип белиған рай синашлар бойичә, қирғизистан турғунлиринң 80% өз авазлирини өмүрбәк бабанофқа беридиғанлиқлирини изһар қилишқа. Уларниң арисида уйғурларму бар.

Анализчиларниң қаришичә, 2015 йилдин башлап қирғизистанда һәқиқәттин демократик сайлам өткүзүлүватиду, чүнки шу йилдин башлап бу дөләттики сайламларда електронлуқ беләт ташлаш йолға қоюлған.

Қирғизистан сайлам қануни бойичә һазирқи президент алмасбек атамбайеф қайта сайлиналмайдикән.

Шуни әскәртиш керәкки, қирғизистандики 60 миңға йеқин дәп қариливатқан уйғур җамаити бу сайламға актип қатнишиватқан болуп, бу уйғурлар асаслиқи бишкәк шәһири вә униң әтрапидики йеза-қишлақларға тарқалған. Бурундинла бу җумһурийәтләрдә бар уйғурлардин башқа, уларниң хели көп қисмини 1950-1960-йилларда уйғур дияридин көчүп кәлгәнләр вә уларниң пәрзәнтлири тәшкил қилған болуп, улар өзлирини қирғизистанниң тәң һоқуқлуқ пуқралири дәп қарайду.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт