Qazaqistan Uyghurliri “Sowét-gérman urushi” qehrimanlirini yad etmekte

Muxbirimiz ümidwar
2015-05-12
Share
sowet-german-urushi-xatire-putin.jpg 1941-1945-Yilliridiki sowét-gérman urushi, yeni fashizmgha qarshi urush ghelibisining 70 yilliqini daghdughiliq xatirilep ötküzülgen paratta rusiye prézidénti wiladmir putin tebrik sözi qilmaqta. 2015-Yili 9-may, moskwa.
AFP

9-May küni rusiye hökümiti 1941-1945-yilliridiki sowét-gérman urushi, yeni fashizmgha qarshi urush ghelibisining 70 yilliqini daghdughiliq halda xatirilep, qizil meydanda 15 ming kishilik herbiy qoshun, 143 ayropilan, 194 tank-bronéwik we herbiy téxnika muweppeqiyetliri qatnashturulghan 70 yil ichidiki kölimi eng chong bir qétimliq herbiy parat ötküzdi. Murasimgha xitay re'isi shi jinping, qazaqistan prézidénti nazarbayéf, qirghizistan prézidénti atambayéf qatarliq 20 nechche dölet rehbiri qatnashti. Emma, gherb döletliri rehberliri ishtirak qilmidi.

9-May ghalibiyet bayrimi xatirilesh sowét ittipaqida 1945-yilidin tartip dawamliship kélin'gen bolup, sowét ittipaqi yimirilgendin kéyinmu rusiye we bashqa bir qisim sabiq sowét ittipaqidin ayrilip chiqip musteqil bolghan jumhuriyetler 9-may ghalibiyet künini izchil xatirilep kelmekte. Bu yilmu qazaqistan, qirghizistan we bashqa jumhuriyetlerde ghalibiyetning 70 yilliqi xatirilendi.

Qazaqistan Uyghurliri qazaqistan xelqi qatarida sowét-gérman urushi ghelibisini dawamliq türde her xil shekilde daghdughiliq xatirilimekte. Bu yilmu qazaqistan Uyghur jama'iti almuta we bashqa Uyghurlar yashaydighan her qaysi yéza -qishlaqlarda “ Weten urushi”ghelibisining 70 yilliqigha béghishlap, sen'et pa'aliyetliri, yash - ösmürlerning sani nahayiti az qalghan urush qatnashquchilirigha gül teqdim qilish we bashqilarni öz ichige alghan her xil mezmunda pa'aliyet ötküzdi.

7-May küni qazaqistan astanada ghalibiyet herbiy parant ötküzdi. Qazaqistandiki Uyghur tarixchisi we siyasetshunas qehriman ghojamberdining éytishiche, musteqil qazaqistan hökümitining sabiq sowét ittipaqining sowét-gérman urushining ghelibisini bügünki künlerde yenila “Ulugh weten urushi”ning ghelibisi dégen namda astida xatirilishining tipik idiyiwi asasi bar bolup, bu yenila yash-ewladlarni wetenperwerlik rohi bilen terbiyileshtin ibarettur.

Qazaqistandiki jumhuriyetlik “ Uyghur awazi géziti” urush ghelibisining 70 yilliqi xatirisige béghishlap, mexsus bash sehipe achti hemde sowét-gérman urush sepide ajayip qehrimanliq körsetken töt neper Uyghur qehrimanning süriti we ish pa'aliyiti heqqide mexsus maqale élan qildi. Bular, “Sowét ittipaqining qehrimani” namigha érishken qehrimanlar mesum yaqupof, sülhi lutfullin, dadash babajan we qazaqistan xelq qehrimani mördin téyipoftur.

Kéyinki yillarda 1941-1945-yilliridiki urushta sowét ittipaqining 27 milyon adimi chiqim bolghanliqi hésablap chiqildi. Bu san elwette ruslardin bashqa yene sowét ittipaqidiki her millet xelqini öz ichige alidu.

Eyni waqitta urush sépidin yiraqta qalghan ottura asiya jumhuriyetliridiki qazaq, özbék, qirghiz, tajik, Uyghur qatarliq milletlermu bu urushning éghir talapitige uchrighan idi. Ottura asiya rayoni urushning eng muhim arqa sépiliq rolini oynighan idi. Uyghurlarmu az nopusluq xelq bolushigha qarimay zor bedel töligen idi.

Sowét-gérman urushi 2-dunya urushining bir qismi bolup, melumki, 2-dunya urushi 1939-yili gitlér gérmaniyesining polshagha hujum qilishi bilen bashlandi. 1941-Yili 6-ayda fashistlar qoshuni sowét ittipaqigha hujum qozghap, sowét-gérman urushi bashlandi, sowét ittipaqi bu urushni “ Ulugh weten urushi” dep atighan idi. Urush töt yil dawamliship, 1945-yili, 5-ayda amérika, en'gliye, sowét ittipaqidin ibaret uch ittipaqdash dölet qoshunliri gitlér qoshunlirini tarmar qilip, bérlinni ishghal qildi. 5-Ayning 8-küni fashistlar gérmaniyesi amérika, en'gliye we sowét ittipaqidin ibaret üch ittipaqdash döletke resmiy teslim boldi. 8-May resmiy ghalibiyet küni qilip békitilgen bolsimu, emma stalin 9-may künini ghelibe küni qilip sowét ittipaqida xatirileshni békitken idi. 8-May küni bir qisim yawropa döletliri fashizimgha qarshi urush ghelibisining 70 yilliqini xatirilidi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet