Русийәпәрәс күчләрниң сайлими етирап қилишқа еришәлмиди

Мухбиримиз үмидвар
2014-11-04
Share
ukraina-bash-ministeri-arseniy-yatsenyuk.jpg Украинийә баш министири арсений ятсенюк украинийә парламентида мухбирларниң соаллириға җаваб бәрмәктә. 2014-Йили 27-феврал.
AFP

Шәрқий украинадики өзлирини айрим һөкүмәт дәп атап, украина һөкүмити билән изчил қаршилишиватқан русийәпәрәс күчләр өз алдиға сайлам өткүзүп, өзлириниң баш министирини сайлап чиққан иди. Бу вәқә украина һөкүмитиниңла әмәс, бәлки америка қатарлиқ ғәрб дөләтлириниң қаттиқ әйиблишигә учриди шуниңдәк русийә һөкүмитиму тәнқид қилинди.

Украинаниң шәрқидики руслар көп санлиқни тәшкил қилған донестк вә луганск районлирида йәкшәнбә күни һөкүмәт рәисини сайлаш паалийити өткүзүлгән иди. Хәлқара җәмийәтниң қаттиқ қаршилиқи вә етирап қилмаслиқиға қаримай, бу икки областта сайлам ахирлаштурулуп, өзлириниң һөкүмәт баш министирлирини сайлап чиққанлиқи елан қилинди. Арқидинла сәйшәнбә күни донетск шәһиридә өзини донетск хәлқ җумһурийити дәп атиған һөкүмәтниң баш министири александир захарченко қәсәмяд мурасими өткүзүп, рәсмий вәзипә тапшурувалди.

Русийәниң хәвәрләр агентлиқиниң учуриға асасланғанда мурасим донестк шәһиридики драма тиятирида қаттиқ бихәтәрлик тәдбирлири астида өткүзүлгән.

Бу мурасимға русийә парламентиниң вәкиллири иштирак қилған. Мурасим ахирида русийәниң һакимийәттики партийәси “русийә бирлики” партийәсиниң русийә думасидики вәкили вә пәқәт русийә, никарагуа, венесуела қатарлиқ үч дөләт етирап қилған җәнубий оссетийә җумһурийити парламентиниң башлиқи александир бибилов мәхсус тәбриклигән.

Хәвәрдә ейтилишичә, русийәпәрәс донеск хәлқ җумһурийитиниң баш министири журналистларға қилған сөзидә “украина башқа, донетск хәлқ җумһурийити вә луганск хәлқ җумһурийити башқа” дәп өзлирини украина һөкүмитидин айрим һөкүмәт сүпитидә көрсәткән.

У, йәнә “мән кийев билән шериклик мунасивәт орнитишни халаймән, бирақ бу икки тәң баравәр шерикләрниң мунасивити болуши керәк” дәп тәкитлигән.

Украинаниң инкаси

Шәрқий украинадики мәзкур сайлам кийев һөкүмитиниң қаттиқ наразилиқи вә қаршилиқиға учриған болуп, украина президенти петр порошенко русийәпәрәс күчләрни бу қәдәмни басмаслиққа агаһландурған иди. Б б с агентлиқиниң хәвәр қилишичә, сәйшәнбә күни петр порошенко миллий бихәтәрлик йиғини чақирип, домбас райониға алаһидә һоқуқ бериш қанунини бикар қилидиғанлиқини билдүргән.

Әслидә 5-сентәбирдә түзүлгән минск келишимидин кейин, 16-өктәбир күни петр порошенко донетск вә луганск областлириға өзлирини өзлири башқуруш алаһидә һоқуқи бериш қануни имзалиған. Әсли келишим бойичә 12-айда, мәзкур икки областта украина қануниға уйғун сайлам өткүзүлмәкчи иди. Әмма, русийә пәрәс күчләр ундақ қилмиди.

Кийев һөкүмити ғәрб дөләтлирини мәзкур сайламни етирап қилмаслиқ вә украина һөкүмитини қоллашқа чақирди.

Хәлқара инкаслар

Явропа иттипақи, б д т, америка, германийә вә фирансийә қатарлиқ дөләтләр шәрқий украинадики мәзкур сайламни вә өзлирини донестк хәлқ җумһурийити вә луганкс хәлқ җумһурийити дәп атиған һөкүмәтләрниң башчилирини етирап қилмайдиғанлиқини билдүрди.

Америка авазиниң хәвәр қилишичә, америка дөләт ишлири министири баянатчиси җин псаки америка қошма штатлириниң мәзкур сайламға тутқан позитсийиси һәққидә тохтилип, “биз бу лидерлар билән әмәс, илгирикидәкла украина мәркизи һөкүмити билә һәмкарлишимиз,” дегән.

3-Ноябир күни қилған сөзидә америка дөләт ишлири баянатчиси псаки йәнә “америка қошма штатлири шәрқий украинадики бөлгүнчиләр елип барған аталмиш сайламни әйибләйду вә етирап қилмайду.” дегән шуниңдәк йәнә америкиниң русийәпәрәс һөкүмәт башлиқлирини етирап қилмайдиғанлиқини тәкитләп, америка“мәзкур қанунсиз сайлам нәтиҗисидә сайланған лидерлариң һечқайсисини етирап қилмайду” дәп әскәрткән.

Москва шәрқий украинадики бу сайламға қарита иҗабий инкас қайтурған болуп, русийә ташқи ишлар министирлиқи москваниң шәрқий җәнуби украинадики аһалиләрниң өзини ипадилишини һөрмәт қилидиғанлиқини билдүргән.

Бу мунасивәт билән ақ сарай русийәниң шәрқий украинадики вәзийәткә қарита тутуватқан сияситини тәнқид қилған болуп, америка миллий бихәтәрлик кеңишиниң вәкили бернадет михәйин баянат елан қилип, америкиниң бу мәсилигә тутқан позитсийиси вә русийәгә қаратқан мәйданини тәкитләп,“әгәр москва давамлиқ һалда өзиниң минскида зиммисигә алған мәҗбурийитини етибарсиз қалдурса вә өзиниң турақсизлаштуруш вә хәтәрлик һәрикәтлирини давамлаштурса, буниң үчүн төләйдиған бәдәл техиму ашиду” дегән.

3-Ноябир күни йәнә ақ сарай миллий бихәтәрлик кеңиши вәкили марк строх русийәниң шәрқий украинадики сайламдин пайдилинип, русийә-украина чегралириға қошун йөткимәсликини чақирди.

Кийев вә ғәрбниң әндишиси

Б б с агентлиқиниң хәвәр қилишичә, сәйшәнбә күни украина президенти порошенко әгәр русийәпәрәс бөлгүнчиләр һуҗум қилип қалса тақабил туруш үчүн украинаниң шәрқий җәнубиға йәнә толуқлима қошун әвәтип, мудапиәни күчәйтишни қарар қилғанлиқини билдүрди.

Шәрқий украинадики русийәпәрәс күчләрниң сайлимидин кейин, украина һөкүмити җиддийләшкән болуп, украина һөкүмити вә ғәрб дөләтлири бу вәқәдин кейин вәзийәтниң җиддийлишип кетиши һәмдә русийәниң украина чегралириға йеңидин қошун әвәтишидин әндишә қилған.

Сәйшәнбә күни явропа иттипақиниң ташқи ишлар вә бихәтәрлик ишлири алий вәкили федерика могерин бирюселда мухбирларни күтүвелиш йиғинида сөз қилип, шәрқий украинадики бөлгүнчиләрниң һәрикити тинчлиқ сөһбитиниң давамлишиши үчүн җиддий хәтәр пәйда қилди, дәп көрсәткән. Нато башлиқи йәнс стулберг мәзкур йиғинда пикир баян қилип, русийә қисимлириниң қайтидин украина чеграси тәрәпкә йүрүш қиливатқанлиқини муәййәнләштүргән.

У сөзидә “русийә бөлгүнчиләрни қоллашни давамлаштурмақта, һәмдә шәрқий украина земиниға җайлашқан русийә алаһидә әтрәтлири арқилиқ уларни тәрбийилимәктә, қораллар билән тәминлимәктә”дәп тәкитлигән.

Шәрқий украинадики русийәпәрәс күчләрниң “минск келишими”ни бузуп, украина қанунлириға қарши һалда өз алдиға сайлам өткүзүп, өзлириниң баш министирини сайлап чиқиши хәлқара җәмийәтниң әндишисини күчәйткән болуп, буниңдики әндишә, русийәниң мәзкур сайламни вә аталмиш икки җумһурийәтни етирап қилип, иккинчи қәдәмдә худди қиримни қошувалғандәк уларниң русийәгә қошулуп кетишини әмәлгә ашуруштин ибарәт иди. Чүнки, украина, ғәрб дөләтлири, җүмлидин нато русийәниң шәрқий украинадики русийәпәрәс қораллиқ күчләрни астиртин қоллаватқанлиқи, русийә һәрбий хадимлириниң һәрикәт қиливатқанлиқи һәмдә қораллар билән тәминләватқанлиқини изчил тәнқид қилип кәлмәктә иди. Униң үстигә қирим русийә тәрипидин қошувелинғандин кейин, шәрқий украинадики мәзкур рус тиллиқ аһалиләр арисида өзлириниңму русийәгә қошулуп кетиш шоарлири изчил товлинип келинди. Бу райондики урушлар нәтиҗисидә 3000 дин артуқ адәм өлди. Көп санда адәм яриланди вә ханивәйран болди. Ғәрб дөләтлири бу районда техиму зор уруш ақивәтлириниң келип чиқиши, русийәниң украинаға һәрбий ишғалийәт йүргүзүшидин әндишә қилмақта.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт