Ustaz rehmetulla inayetulla yashlargha weten söygüsi heqqide nesihet qildi

Se'udi erebistanida yerliship qalghan pishqedem Uyghurlarning sergüzeshtiliri köp we musapirliq hayattin alghan tejribiliri heqiqeten moldur.
Ixtiyariy muxbirimiz ömerjan
2013-02-15
Share
seudi-uyghur-rehmetulla-inayetulla-amin-ghafur-305.png Abdulghefur hajimning oghli emin hajimning öyidiki yighilish
RFA/Omerjan


Mundin 50 - 60 yillar ilgiri ana wetendin ayrilip chet'ellerde sersan bolushqa mejbur bolghan Uyghurlarning ottura asiya jumhuriyetliridin qalsa, eng köp yerleshken yéri se'udi erebistani bolup, ular öz waqtidiki Uyghurlar ana wetinining weziyitini bashqa milletlerge uqturush, u jayda éziliwatqan musulman xelqning dert - elemlirini yetküzüsh jehette köp tirishchanliqlarni körsetken iken. Buning bir misali mundin 60 yil ilgiri misir paytexti qahire shehiride Uyghur muhajirliri teripidin neshr qilin'ghan"Sherqiy türkistan awazi" zhurnili bolup, uni misirdiki, se'udi erebistandiki we türkiyidiki ziyaliy Uyghurlar birliship chiqarghan iken.

4 - Féwral axshimi se'udi erebistanining jidde shehiride Uyghurlarning olturushi bolghan bolup, uninggha se'udi erebistanidiki pishqedem Uyghurlardin ustaz rehmetulla inayetulla, emin abdulghefur, abdulla alim, we mekke we jidde sheherliridiki Uyghur yashliridin bir qanchisi, shundaqla türkiyidiki"Sherqiy türkistan ma'arip we hemkarliq jem'iyiti"ning qurghuchisi abdulhekim mexsum hajim qatarliq méhmanlar ishtirak qildi. Olturush Uyghurlar ichidin chiqqan meshhur tijaretchi abdulghefur hajimning oghli emin hajimning öyide boldi.

Olturushta chonglar sorundiki Uyghur yashlirigha özlirining béshidin ötkenlerni we tejribilirini sözlep bérish bilen birge, nahayiti ehmiyetlik nesihetlerni qildi.

Ustaz rehmetulla tesirlik nutuq sözlidi

"Dunya islam elliri ittipaqi"ning qurultay we omumiy munasiwet ishliri bölümining mudiri ustaz rehmetulla inayetulla Uyghur yashlirigha weten we millet üchün xizmet qilish yolida choqum pilanliq ish élip bérish we ilgirikilerning basqan yolini dawamlashturush hem ularning iradisige warisliq qilishning zörürlüki üstide toxtaldi. U mundaq dédi:

- Hemminglarda arzu bar iken, bu arzuni emeliyetke aylandurushni ümid qilimiz. Hazir Uyghurlar dunyaning her qaysi jaylirigha tarqilip ketti, ular hemme jayda bar. Emma epsuski, shunche köp Uyghurlar chet'ellerde bolup turup, ilmiy sahede tilgha alghudek ish yoq. Nurghun yashlar aliy mekteplerde oqup, oqush püttürdi, emma ularning tolisi diplomini somkisigha sélip qoyup tijaret qiliwatmaqta. Oqughanlarmu, oqumighanlarmu tijaret qiliwatidu. Tijaret qilsun, emma oqughan'gha layiq birer ish qilish bilen tijaret qilsun. Ular oqughandikin otturigha chiqsun, türkiyige baramdu yaki bu yerde bir ish qilamdu, ishqilip otturigha chiqsun. Hazir bu dunyaning hemme ishi ilim bilen boluwatidu. Mesilen: gherbiy türkistan mesilisini shu yerdin kelgen özbékler dunyagha tonutti. Ulardin ehmed zeki toghan qatarliqlarning ilmiy sahesidiki ishliri az emes. Bizdinmu shundaq Uyghurlar barliqqa kélip, ilmiy sahede ish élip bérishini ümid qilimiz.

Uyghur dewasini bashqa milletler qiliwatidu

Ustaz rehmetulla yene mundaq dédi:

- Hazir Uyghurning ilmiy pa'aliyitini bashqa milletler qiliwatidu. Chünki Uyghurlar Uyghur dewasi üchün tözük bir ish qilmaywatidu. Emma bashqa milletler buni qiliwatidu. Xitaylar türkiyige kélip, uniwérstétlarda oqup chiqip, andin Uyghurlar heqqide ilmiy tetqiqatlarni élip bériwatidu. Néme üchün Uyghurlarning tetqiqatini Uyghurlar élip barmastin, xitaylar élip bériwatidu. Chünki ular xitay hökümitining otturigha qoyghanlirini türkiyide ilmiyleshtürüshke tirishidu. Biz Uyghur dewasini dunyagha tonushtursaq, mundaq ikki chong paydigha érishimiz, biri, özimiz turuwatqan döletlerning mes'ulliri bizning weziyitimizni chüshinip, rastinla zulumgha uchrighan xelq iken dep bizge hésdashliq qilidu we bizge bolghan mu'amile yomshaydu, yene biri, dewa tonulghandin kéyin, türkistan mesilisi bir az otturigha chiqidu. Her halda silerdin ümid chong.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet