Абениң ясукуни мазарлиқини тавап қилиши хитай вә корейәни қаттиқ ғәзәпләндүрди

Ихтиярий мухбиримиз һаҗи қутлуқ қадири
2013-12-27
Share
shinzo-abe-yasukuni.JPG Японийә гезитлиридики абениң ясукуни мазарлиқини тавап қилиши һәқтики хәвәрләр. 2013-Йили декабир, японийә.
RFA/Qutluq

12-Айниң 26-күни японийә баш вәзири шинзо абениң ясукуни бузуруквалар мазирини тавап қилиши хитай билән корейәни қаттиқ биарам қилди. Икки дөләт һөкүмити шу күни буниңға инкас қайтуруп наразилиқини билдүрди.

Б б с ниң шу күндики хәвиридә "японийә баш вәзири шинзо абе икки һәптә илгири мухбирларниң зияритини қобул қилғанда өзиниң бу қетим ясукуни бузуруквалар мазирини тавап қилиш нийитиниң йоқлуқини билдүргән болсиму, әмма абениң туюқсизла мазарлиқни тавап қилиши, дуня мәтбуатлириниң қаттиқ диққитини чәкти. Абе "а" дәриҗилик уруш җинайәтчилиридин 14 нәпири дәпн қилинған мазарлиқини тавап қилди. Баш вәзир шинзо абе японийәниң хитай вә корейә билән түзгән, "японийә рәһбәрлири ясукуни бузуруквалар мазарлиқни тавап қилмайду" дегән келишимләргә хилаплиқ қилди. японийә билән хитай вә корейәләрниң дипломатик мунасивити йәнә қайтидин музлиди" дейилгән.

Җапан тймес гезитиниң 27-декабирдики хәвиридә "японийә баш вәзири шинзо абе иккинчи қетимлиқ баш вәзирлик тәхтигә олтурғанлиқиниң бир йиллиқ хатирә күнидә токйодики ясукуни бузуруквалар мазарлиқини тавап қилди.Бу мазарлиқни иккинчи дуня урушидики япон милитаристлириниң символи дәп қарайдиған хитай билән корейә абениң бу һәрикитигә күчлүк наразилиқини билдүрди. Абениң мазарлиқни тавап қилиши хитай дөлитиниң рәиси мав зедуңниң туғулғанлиқиниң 120 йиллиқини хатириләш күнигә тоғра кәлди" дейилгән.

Хәвәрдә "баш вәзир шинзо абе мазарлиққа пәйшәнбә күни әтигән саәт 11:30 йетип келип, урушта өлгәнләргә болған өзиниң һөрмитини билдүрди. У, шинто дининиң әқидилири бойичә тавап қилишни давамлаштуруп, ахирида өз пулидин сәдиқә бәрди. Бу мазарлиқта һәммидин бәкрәк диққәткә сазавәр болған қәбрә уруш мәзгилидә японийәгә баш вәзир болған кейин уруш җинайәтчиси дәп һесабланған генерал һидеки тоҗониң қәбриси иди. Абе японийә баш вәзирлири ичидә койзумидин кейинки иккинчи қетим бу мазарлиқни тавап қилған баш вәзир болуп, койзуми 2006-йили тавап қилған" дейилгән.

Хәвәрдә "токйодики хитай әлчиси чең юңхуа дәрһал японийә ташқи ишлар министирлиқиға күчлүк наразилиқни билдүрди. Корейә һөкүмитиму охшашла ипадә билдүрди" дейилгән. Хәвәрдә, баш вәзир шинзо абе мухбирларға бәргән җавабида "мениң мазарлиқни тавап қилишим, кишиләргә уруш трагедийәсидин йәнә қайтидин азаб тартмаслиқини билдүрүш, һәргизму хитай вә корейә хәлқиниң һессияти билән қаршилишиш әмәс" дегән сөзиму көрситилгән.

Майничи шимбун гезитиниң хәвиридә "японийә баш вәзири абениң ясукуни мазарлиқини тавап қилишидин америка толиму үмидсизләнди. Америка японийәниң әтраптики қошна дөләтләр билән болған дипломатик мунасивәтләрдә өзигә диққәт қилиш керәк деди" дейилгән шундақла америкиниң токйода турушлуқ әлчиханисиниңму бу җәһәттә чүшәндүрүш бәргәнлики әскәртилгән.

Йомиури шимбун гезитиниң хәвиридә, баш вәзир абе 2007-йили вәзиписидин истепа бәргәндин кейинму давамлиқ һалда һәр йили 8-айниң 15-күнидә ясукуни бузуруквалар мазарлиқни изчил тавап қилип турди. У, өткән йили әркин демократлар партийисиниң рәислик вәзиписини өтәватқан чеғидиму йәни өткән йили 17-өктәбирдә мазарлиқни тавап қилған иди" дейилгән.

Хәвәрдә"хитай ташқи ишлар министирлиқиниң баянатчиси чиң гаң шу күни баянат елан қилип, өзлириниң абениң бу һәрикитигә күчлүк наразилиқ билдүридиғанлиқини шуниң билән биргә бу һәрикәтни қаттиқ әйибләйдиғанлиқини билдүргән" дейилгән.

Хәвәрдә йәнә, хитай ташқи ишлар министирлиқиниң муавин министири лю җенминниң шу күни японийәниң бейҗиңда турушлуқ әлчиси масато китерани чақиртип, өз наразилиқини билдүргәнликиму көрситилгән.

Хәвәрдә дейилишичә, өткән йили өктәбир ейида абениң ясукуни бузуруквалар мазарлиқини тавап қилишиға қарши хитайниң хәлқ гезитидә көплигән мақалиләр елан қилинған охшашла корейә һөкүмәт даирилириму өз наразилиқни билдүрүп, корейә мәтбуатлирида бу һәқтә көплигән тәнқиди мақалиләрни елан қилмақта, дейилгән.

Японийә баш вәзир абениң ясукуни мазарлиқини тавап қилиши мунасивити билән, хитай билән японийә арисидики күндин-күнгә начарлишиватқан дипломатик мунасивәтләр вә шундақла бу мунасивәтләрниң уйғур мәсилисигә болған тәсири һәққидә бәзи мәлуматларға еришиш үчүн дуня уйғур қурултийиниң муавин рәиси илһам маһмут билән телефон сөһбити елип бардуқ.

Аваз улинишидин тәпсилатини аңлаң.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт