8 - Нөвәтлик хәлқаралиқ милләтләр ара түркологийә қурултийиға уйғур тәтқиқатчиларму қатнашти

Ихтиярий мухбиримиз арслан
2013-09-30
Share
turkologiye-qurultiyi-305.png 8 - Нөвәтлик хәлқаралиқ милләтләр ара түркологийә қурултийидин бир көрүнүш
RFA/Arslan


8 - Нөвәтлик хәлқаралиқ милләтләр ара түркологийә қурултийи, истанбул университети тил - әдәбият факултети, түркологийә тәтқиқат институтиниң уюштуруши билән 30 - сентәбир дүшәнбә күни истанбул университетиниң қурултай залида рәсмий башланди.

Тунҗи қетимлиқи 1973 - йили истанбулда университетиниң түркологийә тәтқиқат институти тәрипидин өткүзүлгән, милләтләр ара түркологийә қурултийиниң 8 - қетимлиқи он йилдин артуқ бир мәзгил тохтап қалған болуп, бу қетим 30 - сентәбирдин 4 - өктәбиргичә истанбулда 5 күн давам қилидикән.

Игилинишичә истанбул университети әдәбият факултетиниң уюштуруши билән өткүзүлүватқан бу йиғинға түркийә ичи вә башқа дөләтләрдин 310 дин артуқ түркологийә тәтқиқатчиси, доктор, профессор алимлар қатнашқан. Болар, түрк тил - әдәбияти, тарихи, сәнити вә башқа мәсилиләр бойичә сөз қилидикән.

Бу йиғинға уйғурларға вакалитән вәтән ичи вә сиртидин алтә нәпәр уйғур алими қатнашқан болуп, уларму йиғинда уйғур әдәбият тарихи вә түркологийә тәтқиқатлири тоғрисида тәйярлап кәлгән мақалилири тәқдим қилиду.

Бу йиғинниң ечилиш мурасимиға, түркийә җумһурийити баш секретари профессор мустапа исән, али мәктәпләрни башқуруш комитетиниң рәис вәкили йәкта сарач, истанбул университетиниң ректори йүнүс сөләт, истанбул университети әдәбият факултетиниң башлиқи профессор мустафа өзкан, сабиқ парламент әзаси профессор нәвзат ялчинташ, венгрийә дөлитиниң түркийидә турушлуқ әлчиси җанус һувари әпәндиләр сөз қилди.

Йиғинда сөз қилған түркийә җумһурийити баш секретари мустафа исән мундақ деди: түркологийә саһәсидә ислаһат елип барайли, кәң түрдә қанат яйдурайли, техиму көп охшимиған саһәләрдә иҗра қилидиған бир сәвийигә елип чиқайли. Кәлгүсигә алақидар хизмәтләрдә түркологийини бәк йеқимлиқ бир музикиға охшаш қоллиналайимиз.

Истанбул университети ректори йүнүс сөләт мундақ деди: бу қурултайниң дуняда түрк мәдәнийитиниң тонулуши, түркологийигә болған қизиқишниң техиму ешиши вә шундақла биз үчүн өз мәдәнийитимизни йеңилаш пурсити яритишқа түрткә болидиғанлиқиға чин йүрәктин ишинимән. Бу қурултайниң мәдәнийәтләр оттурисида йеңидин мунасивәт қурушқа васитә болушини арзу қилимән.

5 Күн давам қилидиған бу йиғинниң кейинки бөлүмлиридә, әгә университети түрк дуняси тәтқиқат институтиниң оқутқучиси профессор алимҗан инайәт"җәдидизим һәрикәтиниң чағдаш уйғур әдәбиятиға көрсәткән тәсири тоғрисида", үрүмчидин кәлгән уйғур шаири, доктор ваһитҗан осман, "уйғур хәлқ еғиз қошақлириниң түри" дегән темида, бейҗиңдин кәлгән уйғур тәтқиқатчи муқәддәс миҗит, "тәрәққий қилған замандики уйғур миллий музика - нахша усули", австралийидин кәлгән уйғур язғучи сәлимә камал ханим, "хитай сарийидики мәһбус аял ипарханға алақидар ениқ болмиғанлар" , бейҗиңдин кәлгән уйғур алим абдулһәким мәмәт, "қәдимий түркләрниң 6 - әсиргә аит аваз - тон абидилири" , қазақистандин кәлгән уйғур тәтқиқатчи гулбәһрәм молотува"түрк хәлқ әдәбияти", дегән темиларда сөз қилиду.

Йиғинда йәнә, истанбул университети түркологийә тәтқиқат институтиниң оқутқучиси доктур өмәр қул, "шәрқий түркистан тоғрисида тарихта өткүзүлгән түнҗи қурултай, һиҗаз 1954" дегән темида сөз қилиду.

Бу йиғинда 310 түрк вә чәтәллик түркологийә тәтқиқатчилири сөз қилидиған болуп, булардин бәзи чәтәллик тәтқиқатчилар, "уйғурчә дини аталғуларда чәтәл тиллириниң грамматика тәсири барму?" дегән темида "қәдими уйғур тилида гутағ вә көкташлири", "турпандики қәдимий уйғур һөкүмнамиларниң тарихи" , "муңғулийидики тил, тарихиниң йеңи мәнбәлири вә көктүрк вә уйғур язмилири" дегән темилар сөз қилғандин сирт йәнә, "9 - вә 12 - әсир оттурилиридики түркистанда түрк ислам йезиқлири вә таш йезиқларниң өрники", "20 - әсирниң башлиридики түркистан мәтбуатлири тоғрисида чүшәнчиләр", "қутадғубиликниң мисир нусхисиниң йезиқ вә тил алаһидликири бойичә тәтқиқ қилиниши", "қутадғубиликти одгурмуш билән тәсәввуф шеирлиридики суфи", "әрәб түркологлириниң түркий тиллар диваниниң тили җәһәттики охшимиған пикир - қарашлири" дегән темиларда сөз қилиду.

Биз бу йиғинниң мәқсити вә әһмийити шундақла уйғур түркологийә тәтқиқатлири тоғрисида, йиғинниң уюштурған истанбул университети әдәбият факултетиниң мудири профессор мустафа өзкан әпәнди билән сөһбәт елип бардуқ.

Мустафа өзкан уйғур түркологийә тәтқиқатчилири билән түркологийә хизмити тоғрисида һәмкарлиқ қилиш арзуси барлиқини оттуриға қойди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт