Түркийә хитайдин үрүмчидә консулхана ечишни йәнә тәләп қилди

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2014.09.15
Xitay-Komunist-rehberliri-mehmet-eli-shahin-enqere.JPG Түркийә адаләт вә тәрәққият партийәси муавин башлиқи, сабиқ министир мәһмәт әли шаһин хитай коммунист партийәси һәйитини қобул қилди. 2014-Йили сентәбир, әнқәрә.
RFA/Erkin Tarim

Түркийә адаләт вә тәрәққият партийәси муавин башлиқи, сабиқ министир мәһмәт әли шаһин партийәсиниң мәркәз бинасида хитай коммунист партийәси һәйитини қобул қилғанда, түркийәниң үрүмчидә консулхана ечишни халайдиғанлиқини тәкитлигән.

Адаләт вә тәрәққият партийәсиниң тор бетидә елан қилинған хәвәргә асасланғанда, мәһмәт әли шаһин учришишта алди билән сөз қилип, хитай коммунист партийәси һәйитини партийә мәркизидә күтүвалғанлиқи үчүн өзини интайин хушаллиқ ичидә һес қиливатқанлиқини тәкитлигәндин кейин, түркийә хитай мунасивити тоғрисида тохтилип мундақ дегән:
‏-Йеқинқи йиллардин бери түркийә-хитай мунасивити учқандәк тәрәққий қиливатиду. Түркийә билән хитай оттурисидики 28 милярд долларлиқ сода һәҗмини 2015-йилида 50 милярд долларға, 2020-йилиға кәлгәндә 100 милярд долларға йәткүзүшни мәқсәт қиливатимиз.

Түркийәниң һакимийәт бешидики адаләт вә тәрәққият партийәси муавин башлиқи сабиқ министир, парламент башлиқи мәмәт әли шаһин әпәнди хитай коммунист партийәси һәйити билән елип барған учришишида уйғур мәсилиси тоғрисидиму тохтилип, түркийәниң үрүмчидә консулхана ечишни халайдиғанлиқини баян қилип мундақ дегән:
‏-Бизниң уйғурлар билән қериндашлиқ мунасивитимиз болғачқа, уйғур районидин кәлгән хәвәрләр түркийәдә охшимайдиған көз қарашларни пәйда қилмақта. Шуңа үрүмчидә консулхана ачсақ, натоғра хәвәрләрниң оттуриға чиқишиниң алдини алалаймиз.

Түркийә узун йилдин бери үрүмчидә консулхана ечишни тәләп қилип кәлгән болсиму, хитай қобул қилмай кәлмәктә, буниң сәвәби немә? бундин кейин рухсәт қилиш еһтимали барму? йеқинқи йиллардин бери, түркийә-хитай мунасивитиниң учқандәк тәрәққий қилишидики сәвәб немә? түркийә 2020 ‏- йилида хитай билән болған тиҗарәт соммисини 100 милярд долларға йәткүзүш нишанини әмәлгә ашураларму дегәнгә охшаш соалларға җаваб тепиш үчүн түркийә-хитай мунасивәтлири мутәхәссиси доктор әркин әкрәмгә микрофонимизни узаттуқ.

Доктор әркин әкрәм әпәнди түркийәниң үрүмчидә консулхана ечишиға, хитайниң рухсәт қилиш еһтимали барлиқини, чүнки кейинки йилларда хитайниң түркийәгә болған ишәнчисиниң ашқанлиқини оттуриға қойди. У, түркийә билән хитай оттурисидики мунасивәт күчәйсә шәрқий түркистан мәсилисигә сәлбий тәсир көрситидиғанлиқини, әмма шәрқий түркистан тәшкилатлири түрк хәлқиниң уйғур сөйгүсидин пайдилинип, һөкүмәткә тәсир көрситәләйдиғанлиқини ейтти.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.