Түркийәдики түзүм өзгириш мурасимиға уйғур тәшкилат мәсуллириму қатнашти

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2018-07-10
Share
rejep-tayyip-erdoghan-tuzum-ozgurush.jpg Түркийә җумһур рәиси рәҗәп таййип әрдоған түркийәдики түзүм өзгириш мурасимида сөз қилмақта. 2018-Йили 9-июл, әнқәрә.
AP

Түркийә җумһурийити 95 йиллиқ парламент түзүмигә хатимә берип, җумһур рәислик һөкүмәт түзүмигә өтти.

Буни дуняға җакарлаш үчүн 9-июл күни ахшам түркийә дөләт рәиси сарийида тәнтәнилик мурасим өткүзүлди. Мурасимға бәзи дөләтләрниң дөләт рәислири, парламент башлиқлири, баш министирлири вә министирлар шуниңдәк түркийәниң һәр дәриҗилик рәһбәрлири вә аммиви тәшкилат мәсуллиридин болуп, 10 миң әтрапида киши иштирак қилди. Түркийәдә паалийәт елип бериватқан шәрқий түркистан тәшкилатлар мунбири мәсули һидайәт оғузхан, қаһраманмараш сүтчи имам университети оқутқучиси доктор алим боғда әпәнди, дуня уйғур қурултийи нәшрият ишлири комитети мудири җелил туран әпәндиләр қатнашти.

Түркийә җумһурийитиниң 12-нөвәтлик дөләт рәиси, президентлиқ түзүминиң қурғучиси рәҗәп таййип әрдоған мурасимда сөз қилди.

Мурасимға тәклип бойичә иштирак қилған шәрқий түркистан тәшкилатлар мунбири мәсули һидайәт оғузхан әпәнди, мурасимға көп санда дөләт рәһбәрлири, аммиви тәшкилатлири вәкиллири қатарида уйғурларға вакалитән өзлириниңму тәклип қилинип, мурасимға иштирак қилғанлиқини баян қилди.

Һидайәт оғузхан әпәнди түркийәниң бурунқи парламент түзүмидин президентлиқ түзүмигә өткәнликини, бу түзүмниң уйғурлар мәсилисигә көңүл бөлүш, уйғурларниң түркийәдә йәрлишиш вә башқа мәсилилири үчүн пайдилиқ болушини үмид қилидиғанлиқини баян қилди.

Дуня уйғур қурултийи нәшрият ишлири комитети мудири җелил туран әпәнди өзиниң мурасимға иштирак қилғанлиқини, бәк тәсирләнгәнликини баян қилди.

Президентлиқ түзүмгә көчүшниң түркийәгә сиясий, иҗтимаий-иқтисадий, мәдәнийәт, демократик җәрянлар вә хәлқаралиқ орун қатарлиқ түрлүк тәрәпләрдин немә пайдиларни елип келәр? дегәндәк мәсилиләр бойичә түркийәдә муназириләр вә һәр хил көз қарашлар һазирму давамлашмақта. Бу хил түзүмниң уйғур дәвасиға көрситидиған тәсири һәққидиму һәр хил қарашлар мәвҗут.

Әнқәрәдики истратегийәлик чүшәнчиләр институти мутәхәссиси доктор әркин әкрәм әпәнди түркийә 95 йилдин кейин йеңи дөләт түзүмигә өткәнликини, буниң америка қошма штатлириниң президентлиқ түзүмигә охшап кетидиғанлиқини, лекин түркләр өзигә хас мәдәнийәткә игә болғачқа иҗра қилишта бәзи охшимаслиқлар болуши мумкинликини тилға алди.

Доктор әркин әкрәм әпәнди түркийә президенти рәҗәп таййип әрдоғанниң хитайға алаһидә әһмийәт бериватқанлиқини, өзиниң муһим мәслиһәтчисини хитайға баш әлчи қилип әвәткәнликини, бундақ болғанда икки дөләт оттурисидики назук мәсилә болған уйғур мәсилисиниму күн тәртипкә келидиғанлиқини баян қилди.

Доктор әркин әкрәм әпәнди рәҗәп таййип әрдоған һөкүмитиниң хитай билән болған мунасивитини тәрәққий қилдуруш билән бирликтә уйғурларниң көңлини елишқиму тиришидиған бир сиясәт елип беришқа тиришидиғанлиқини илгири сүрди.

Шәрқий түркистан тәшкилатлири мунбири мәсули һидайәт оғузхан әпәнди йеңи министирлар кабинетида уйғур мәсилисини яхши билидиған министирларниң барлиқини, уларниң уйғур мәсилиси үчүн пайдилиқ йол тутушини үмид қилидиғанлиқини оттуриға қойди.

Мурасимға иштирак қилған қаһраманмараш сүтчү имам университети оқутқучиси, доктор алим боғда әпәнди бу түзүмдә парламент билән һөкүмәтниң иккигә айрилғанлиқини, униң үчүн бундин кейин "шәрқий түркистан мәсилиси"ни парламент инсан һәқлири комитетиға көпрәк аңлитип, һөкүмәткә тәсир йәткүзүшкә тиришиш керәкликини баян қилди.

Түркийә җумһурийити қурулғандин кейин 26 йил бир партийә тәрипидин башқурулған болуп, 1946-йили көп партийәлик түзүмгә өткән иди. Түркийә парламенти 1920-йилида әнқәрәдә тунҗи йиғинини ачқан болуп, 94 йилда 27 қетим парламент әзаси сайлими өткүзгән. Һазирғичә дөләт рәиси парламент әзалири тәрипидин сайлинатти. Бу қетимқи сайламда дөләт рәиси хәлқ тәрипидин сайланди. Бурун 26 министирлиқ, баш министир тәрипидин башқурулатти. Йеңи түзүмдә бәзи министирлиқлар қисқартилип, министирлиқ сани 16 гә чүшүрүлгән болуп, бу министирлиқ, йәни министирлар кабинети президент рәҗәп таййип әрдоғанниң рәһбәрлики астида болидикән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт