"Jengchi" filimidiki Uyghur ofitsérning ölümi körürmenlerni tesirlendürdi

Ixtiyariy muxbirimiz arslan
2018-06-12
Élxet
Pikir
Share
Print
"Jengchi" filimidiki Uyghur ofitsérning jinaza murasimidin körünüsh. (Shu filimdin süretke élin'ghan)
"Jengchi" filimidiki Uyghur ofitsérning jinaza murasimidin körünüsh. (Shu filimdin süretke élin'ghan)
RFA/Arslan

Türkiyening fokis téléwiziye qanilida her yekshenbe künliri yéngi bölümliri tarqitiliwatqan "Jengchi" namliq köp qisimliq téléwiziye tiyatiridiki Uyghur ofitsér kürshat kinik bu téléwiziye filimining 48-bölümide térrorchilar bilen élip bérilghan qoralliq toqunushta oq tégip ölidu we uning miyitigha türkiye hem sherqiy türkistaning ay yultuzluq bayraqliri yépilghan halda daghdughiliq murasim bilen depne qilinidu. Bu körünüsh körürmenlerni küchlük tesir we inkas qozghidi.

"Jengchi" namliq téléwiziye filimida "Qilich etriti" namliq alahide herbiy qisim térrorchilarning orunlirigha bésip kirip baturlarche urush qilish bilen tonulidu. Uyghur ofitsér kürshat kinik teymenmu bu qisimda orun alghan idi. Filimning bashtin axirqi jeryanigha qaraydighan bolsaq, fokis téléwiziye qanilida tarqitiliwatqan mezkur "Jengchi" namliq köp qisimliq téléwiziye filimida esli ismi chaghri shensoy bolghan artis kurshat kinik dégen isim bilen Uyghur ofitsérning rolini alghan bolup, filimda kürshat kinik, sherqiy türkistanliq dep tonushturulidu. U herbiy qa'ide-tüzümlirige boysunmighanliqi üchün dawamliq jazagha tartilidu we herbiylik derijisi östürülmeydu. Biraq, uning eskerlik qabiliyiti yuqiri bolup, u iz qoghlap tutushqa mahir we parische bilidu hem türkiye-iran chégra rayonlirining jughrapiyelik ornini yaxshi bilidu. Filimda teswirlinishiche, uning a'ilisi xitay zulumidin qutulush üchün chong dadisi, ata-anisi yurtini ashlap kétishke mejbur bolup yolgha chiqidu. Uning a'ilisidin chong dadisi, dadisi qatarliq bir qanche kishi bu qiyin hijret yolida ölüp kétidu. Kurshat we uning anisi iran'gha yétip kelgende ular ige-chaqisiz qalidu. Ular türkiyege kélish üchün wiza élishni kütüp bir mezgil iranda qalidu we kürshat parische öginidu. Türkiyege kélip bir mezgildin kéyin kurshatning anisi wapat bolidu. U ige-chaqisiz yalghuz qalidu we tiriship oquydu hem axirida eskerlikke kirip alahide qisimda wezipe öteydu.

Filimda teswirlinishiche, kürshat kinik urushta shéhit bolghandin kéyin uning qomandanliri we sepdashliri qattiq qayghuridu. Uning jinaza namizini chüshürüsh üchün daghdughiliq murasim ötküzülidu. Murasimda uning jinazisigha türkiye we sherqiy türkistan bayriqi yépilidu. Uning bilen toy qilmaqchi bolghan qiz uning jinazisigha sherqiy türkistan bayriqini yapidu we u hediye qilghan chimen doppini jinaza üstige qoyidu. Kurshatning sepdashliri hörmet bildürüp hawagha üch qétim oq atidu.

Jinaza murasimida uning qomandani uning heqqide söz qilip, mundaq deydu: "Kürshat kinik, baliliq chéghida eqilge sighmaydighan qiyin bir seperge chiqti. Sherqiy türkistandin türkiyege kelgüche bolghan ariliqta pütün a'ilisi bilen qarliq taghlargha, késellikler, qorqunchluq tagh-dawanlargha, térrorgha, zulumgha we türlük palaketlerge berdashliq berdi. Türkiyege kelgende u héch kimi yoq yalghuz bala idi. U, tirishti, yérim ach, yérim toq halette oqudi we türk armiyesining shereplik bir ofitséri bolup muweppeqiyet qazandi. Pütkül bu échinishliq we qarangghuluq jeryanda uninggha hemrah bolghan yalghuz birla nerse bar idi. U bolsimu azadliqqa bolghan ishenchi we ichidiki bésiqturalmaydighan atesh".

Qomandan sözide yene türkistan jughrapiyeside ikki chong kishi yétishtürülgenlikini, bularning biri osman batur, yene birsining mustapa kamal ikenlikini ipadilep mundaq deydu: "Türkistan yétishtürgen ikki chong jengchi, hemmimizge oxshash uning (kurshatning) yolinimu yorutti. Türkistanning sherqiy teripide osman batur, gherb terepte mustapa kamal atatürk kelgüsidimu yolimizni yurutishini dawam qilidu. Anatoliye, kerkuk, qirim, ezerbeyjan, trakiye qan bergen bu bayraqqa emdi ofitsér kurshatning qéni qétildi. Chanaqqel'elik muratqa oxshash, istanbulluq buraqqa oxshash türkistanliq kürshatmu bu bayraqqa qénini qatti".

"Jengchi" namliq köp qisimliq téléwiziye tiyatirining ilgiriki qismidiki Uyghur doppisi kiyip chiqqan kürshat teymenning toy qilmaqchi bolghan sepdéshi-qizgha bir chimen doppini anisining ikenlikini tilgha élip, hediye qilghan we uning tughulup ösken wetini-sherqiy türkistanni séghin'ghanliqini ipadilep köz yéshi tökken körünüshler diqqet tartqan idi.

Biz bu filim toghrisida pikir-qarashlirini élish üchün dunya Uyghur qurultiyining ichki ishlar komitéti mudiri hamut köktürk we Uyghur zhurnalist mirkamil qeshqerli ependi bilen söhbet élip barduq.

Hamut köktürk ependi we mirkamil qeshqiri bu "Jengchi" namliq filimdin alghan tesiratlirini we uningda rol alghan Uyghur toghrisidiki pikir-qarashlirini ipadilidi.

Toluq bet