Türk saqchiliri istanbuldin enqerege piyade yürüsh qilghan Uyghurlarning aldini tosuwaldi

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2019.01.03
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
enqeredin-istanbulgha-piyade-seper.jpg Enqerege piyade mangghan Uyghurlarni qollash üchün aldigha barghan parlamént ezasi fahrettin yoqush ependi(aldi ret otturida) saqchilardin ularning méngishni dawamlashturushigha ruxset qilishini iltimas qilghan. 2019-Yili 3-yanwar, türkiye.
RFA/Erkin Tarim

Türk saqchiliri istanbuldin enqerege piyade yürüsh qiliwatqan bir guruppa Uyghurlarni enqerege 80 kilométir yol qalghanda qiziljahammam nahiyeside tosuwélip, mangghili qoymidi.

Türkiyening istanbul shehiride turuwatqan 9 Uyghur Uyghurlarning hazirqi éghir weziyitige kishilerning diqqet-étibarini tartish shundaqla türkiye dölet re'isi rejep tayyip erdoghan'gha Uyghurlarning éghir weziyiti bayan qilin'ghan bir parche mektupni öz qoli bilen tapshurush üchün 15-dékabir küni istanbuldin enqerege qarap piyade yolgha chiqqan idi. Bularning sani yolda qoshulghan Uyghurlar bilen 60 tin ashti. 3-Yanwar küni enqerege 80 kilométir qalghan qiziljahammam nahiyeside 20 dek türk saqchisi ularning aldini tosuwélip, mangghili qoymidi.

Saqchilarning bashliqi serqan ependi chong aptobusning aldigha kélip enqere waliy mehkimisi bilen yuqiri derijilik rehberlerdin buyruq barliqini, shuning üchün ularning dawamliq méngishigha ruxset qilalmaydighanliqini éytti. U mundaq dédi: “Bu ishtin waliyning we aliy rehberlerning xewiri bar. Biz silerning dawamliq méngishinglargha ruxset qilmaymiz. Siler üchün aptobusmu élip kelduq, aptobusigha chiqip kétisiler.”

Enqeredin kélip yol tosuwalghan saqchilarning mes'uli serqan Uyghurlarning weziyitini bilidighanliqini, emma Uyghurlarning méngish arqiliq emes, belki ruxset élip metbu'at bayanati bérish arqiliq türk jama'etchilikige Uyghurlarning weziyitini anglitishi kéreklikini tekitlidi. U mundaq dédi: “Derdinglarni anglitish üchün bu xil méngishning héchqandaq paydisi yoq. Siler bu derdinglarni muxbirlargha bayanat bérish arqiliq anglatsanglar bolidu. Siler aptobusigha chiqinglar, wekilinglardin biri waliyliq mehkimisige bérip metbu'at bayanati bérish üchün ruxset alsun. Shu ruxset boyiche muxbirlargha bayanat béringlar.”

Uyghurlarning hazirqi éghir weziyitini türk jama'etchilikige anglitish üchün istanbuldin enqerege qarap piyade méngiwatqan Uyghurlarning wekili éli ekber ependi bashchiliqidiki Uyghurlar yighlap turup, xitayning Uyghur xelqini depsende qiliwatqanliqini türkiye dölet re'isi rejep tayyip erdoghan'gha özliri biwasite xet sunup anglitidighanliqini bayan qildi.

Enqerege piyade mangghan Uyghurlarni qollash üchün aldigha barghan parlamént ezasi fahrettin yoqush ependi saqchilargha bularning méngishni dawamlashturushigha ruxset qilishini iltimas qilghan bolsimu, saqchilar qobul qilmidi. Fahrettin yoqush ependi bu yerde muxbirlargha bayanat bérip, sherqiy türkistanda bolghandek türkiyedimu insan heq we hoquqliri depsendchilikining barliqini bayan qilip, mundaq dédi: “Bu yerdimu sherqiy türkistandikige oxshashla insan heqliri depsendichiliki bar. Epsuski, enqere hökümitimiz 20 kündin buyan méngip enqerening qiziljahammam nahiyesige kelgen kishilerni emdi kördi. Hökümet yürüshünglarni bu yerde axirlashturunglar dewatidu. Hazirghiche dölet rehberliridin biri chiqip, siler némishqa méngiwatisiler? derdinglar néme dep soridimu? könglimizni yérim qilghini, bu kishiler istanbuldin yolgha chiqqanda dölet rehberliri aldigha chiqip, ‛derdingiz néme‚ dep sorighan bolsa bu ademler bu zimistan qishta piyade yürmigen bolatti. Siler derdinglarni anglitish üchün bu qiyinchiliqlargha berdashliq bériwatisiler. Eger türkiye hökümiti kélip silerdin hal sorap, derdinglarni anglighan bolsa, hökümettin xewer kütüp saqlighan bolattinglar.”

“Iyi” (yaxshi) partiyesining parlamént ezasi fahrettin yoqush ependi, saqchi idarisining mes'uli serqan ependi we piyade méngiwatqan Uyghurlarning wekili éli ekber ependi qatarliqlarning yol boyida élip barghan 3 sa'etlik muzakire netijiside Uyghurlarning bezi telepliri enqerediki munasiwetlik organlargha ewetilgen bolup, ete jawabi kélidiken. Bu heqte éli ekber ependi ziyaritimizni qobul qilip melumat berdi.

Istanbuldin enqerege piyade yürüsh qilish karwini eslide 9 kishi bilen bashlan'ghan bolup, yolda qétilghanlar bilen ularning san hazir 60 qa yetken. Piyade yürüsh karwinining yétekchisi éli ekber hajim bügün axsham özlirining türk saqchilirining qoghdishi astida qiziljahammam nahiyeside qonup, ete enqeredin kélidighan jawabni kütidighanliqini bayan qildi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.