Jaza lagérliri toghrisida ereb döletliridin chiqqan tunji awaz

Ixtiyariy muxbirimiz ekrem
2019.01.02
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Usame-Shahin-uyghur-mesilisi.jpg Kuweyt parlaméntining mu'awin re'isi usame shahinning 1-yanwar küni kuweyt parlaméntida Uyghur diyaridiki jaza lagérliri mesilisini tilgha aldi.
Social Media

Kuweyt parlaméntida Uyghur diyaridiki jaza lagérliri mesilisining resmiy otturigha qoyulushi diqqet qozghidi.

2018-Yili 6-aydin hazirgha qeder amérika, b d t we gérmaniye bashta bolup yawropa ittipaqigha eza döletler, awstraliye qatarliq gherb démokratik elliri xitayning Uyghur diyarida tesis qilghan jaza lagérlirigha qarshi her türlük ipadilerni körsitip keldi. Yawropa parlaménti bu heqte 15 maddiliq qarar layihesi qobul qildi, amérika dölet mejlisi Uyghurlarning kishilik hoquqini qoghdash boyiche qanun layihesi sundi. Halbuki, dölet süpitide héch bir ereb yaki türk we yaki bashqa islam elliridin resmiy shekilde bir inkas chiqmighan idi. Kuweyt parlaméntining mu'awin re'isi Usame shahinning 1-yanwar küni kuweyt parlaméntida Uyghur diyaridiki jaza lagérliri mesilisini tilgha élishi Küchlük diqqet qozghimaqta.

Usame shahin parlaméntta qilghan sözide aldinqi künliri xoten qaraqashning zawa yézisida soghuqta tonglap ölgen bir Uyghur narisidening resimini hemde jaza lagérlirigha a'it resimlerni körsitip turup, Uyghurlarning éghir külpetlirini, xitayning jaza lagérliridiki insaniyetke qarshi jinayetlerni tilgha alghan. U sözide Uyghurlarning islam dinini ming yillar ilgirila qobul qilghan musulman bir millet ikenlikini, ularning islamgha qoshqan töhpilirining nahayiti zorluqini eskertip ötken. U yene b d t irqiy ayrimichiliqqa qarshi turush komitétining resmiy doklatigha asasen sherqiy türkistanda 1 milyondin artuq Uyghur musulmanlirining jaza lagérlirigha qamilip zulumgha uchrawatqanliqini, xelq'ara jem'iyetning, bolupmu islam dunyasining buninggha qarita yéterlik derijide köngül bölmeywatqanliqini tekitligen.

U yene peyghember eleyhissalamning “Zulumgha uchrighanda qolunglar bilen, uninggha qadir bolalmisanglar tilinglar bilen, unimu qilalmisanglar dilinglarda qarshi turunglar” dégen hedisining rohigha bina'en kuweytning bir musulman döliti bolush süpiti bilen sherqiy türkistan musulmanliri duch kéliwatqan zulumlargha inkas bildürüsh mejburiyitining barliqini tekitligen.

Usame shahin 2-dunya urushidiki natsistlarning jaza lagérliridin kéyin, 2-qétim bundaq lagérlar mewjut bolmaydu déyilgen bu dunyada, aridin 70 yil ötkendin kéyin yene jaza lagérlirining barliqqa kelgenlikini we bu lagérlarda sherqiy türkistan musulmanlirining azab chékiwatqanliqini tilgha élip, buning insanliq jinayiti bolidighanliqini bayan qilghan. U sözining axirida ereb yérim arilidiki musulman ellirini hemde barliq musulman dunyasini we xelq'ara jem'iyetni sherqiy türkistan musulmanlirining ehwaligha köngül bölüshke chaqirip, “Siyasiy, iqtisadiy, diplomatik munasiwetlerni közde tutush bilen birge, insaniyliqnimu nezerge élish lazim, bu yerde insaniyetke qarshi jinayet sadir boluwatidu,” dégen.

Ötken yili 28-dékabir küni d u q ning re'isi dolqun eysa ependi islam dunyasigha qarita élan qilghan chaqiriqida ereb, türk we bashqa islam ellirining “Xitay sherqiy türkistanda yürgüzüwatqan islamgha qarshi jinayetlerge hemde jaza lagérliridiki zulumlargha wijdansizlarche süküt qiliwatqan” liqini tenqid qilip ötken idi.

Kuweyt parlaméntida Uyghurlar mesilisining otturigha qoyulghanliqi munasiwiti bilen bügün ziyaritimizni qobul qilghan dolqun eysa ependi buning ereb dunyasida, belki islam elliride barliqqa kelgen tunji ijabiy bir ilgirilesh ikenlikini tilgha aldi.

D u q ning mu'awin re'isi perhat muhemmidi ependi xitay hakimiyitining Uyghurlar üstidin yürgüzüwatqan éghir zulumlirigha qarita uzundin buyan sükütte turup kelgen ereb ellirining yéqindin buyan tushmutushtin qozghilishqa bashlighanliqini, 2019-yilida bu xil qozghilishning ewjige chiqish mumkinchiliki körülüwatqanliqini tekitlidi.

D u q diniy ishlar komitétining mes'uli, “Yawropa sherqiy türkistan birliki” ning re'isi, “Sherqiy türkistan ölimalar birliki” ning ezasi turghunjan alawudun ependi bu heqte totalghanda “Ereb we islam elliride bir oyghinish barliqqa kelmekte,” dédi.

D u q ning re'isi dolqun eysa ependining bildürüshiche, 2019-yili d u q ning islam dunyasigha bolghan teshwiqati zor derijide küchiyidiken. U sözide uzun yillardin buyan ereb-islam ellirini “Diniy erkinlikning kapaletke ige ikenliki” ni bazargha sélip aldap kelgen xitay hakimiyitining epti-beshirisining échiliwatqanliqini, ereb elliride pat arida xitaygha qarshi bir oyghinish herikitining barliqqa kélidighanliqini we d u q ning buning üchün jiddiy izdiniwatqanliqini eskertti.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.