Uyghur diyaridiki lagérlar mesilisi gérmaniye parlaméntida otturigha qoyuldi

Ixtiyariy muxbirimiz ekrem
2018-06-19
Élxet
Pikir
Share
Print
Sürette soldin onggha: bawariye parlaméntidiki yéshillar partiyesining re'isi ludwég hérman, gérmaniye parlaménti kishilik hoquq komitéti ezasi margiréta bawzi, d u q ning yawropadiki wekili esqerjan ependiler. 2018-Yili 18-iyun. Bérlin, gérmaniye.
Sürette soldin onggha: bawariye parlaméntidiki yéshillar partiyesining re'isi ludwég hérman, gérmaniye parlaménti kishilik hoquq komitéti ezasi margiréta bawzi, d u q ning yawropadiki wekili esqerjan ependiler. 2018-Yili 18-iyun. Bérlin, gérmaniye.
RFA/Ekrem

18-Iyun küni dunya Uyghur qurultiyining yawropadiki wekili esqerjan ependi teklipke bina'en gérmaniye paytexti bérlin shehirige bérip, gérmaniye parlaméntidiki yéshillar partiyisining parlamént ezaliri we partiye rehberlirining ichki yighinigha qatnashqan hemde Uyghurlar mesilisini etrapliq anglatqan.

18-Iyundiki ichki yighin'gha yéshillar partiyesining bawariye parlaméntidiki re'isi ludwég hérman riyasetchilik qilghan. Bawariye parlaménti yéshillar partiyesining rehberliri, gérmaniye parlaméntidiki yéshillar partiyesining wekilliri we bir qisim parlamént ezaliri bu qétimqi yighin'gha qatnashqan.
Esqerjan ependi yighin jeryanida parlamént wekillirining Uyghur diyarining nöwettiki weziyiti toghrisida sorighan so'allirigha jawab bergen. Ilgiri bawariye parlaménti yéshillar partiyesining re'isi bolghan, hazir gérmaniye parlaménti kishilik hoquq komitétining ezasi bolup xizmet qiliwatqan margarétta bawzi xanim yighinda Uyghurlar mesilisini parlaméntning küntertipige élip chiqish üchün uzundin buyan heriket qiliwatqanliqini bildürgen. 

Gérmaniye parlaménti kishilik hoquq komitétining ezasi margarétta bawzi xanim bu heqte toxtalghanda, xitay hökümitining Uyghurlar üstidin yürgüzüwatqan éghir basturush siyasitige özlirining yéqindin diqqette bolup kéliwatqanliqini tilgha aldi. U mundaq dédi: "Eng yéngi melumatlar xitayning Uyghurlargha qarita bésim siyasitining barghanséri küchiyip bériwatqanliqini körsetmekte. Biz Uyghurlar mesilisini gérmaniye parlaméntida küntertipke keltürüsh üchün térishchanliq körsitiwatimiz. Parlaméntqa Uyghurlarning nöwettiki weziyitini anglitiwatimiz. Erkinlik, démokratiye we kishilik heq-hoquqliri dexli-teruzgha uchrighan xelqlerning ehwallirigha köngül bölüsh bizning wezipimiz. Biz türlük heqliri tajawuzgha uchrawatqan Uyghurlarning insaniy heq-hoquqlirining kapaletke ige bölishini ümid qilimiz we bu yolda qolimizdin kelgen xizmetlerni qilimiz."
Melum bolghinidek, margarétta bawzi xanim gérmaniyediki Uyghurlarning milliy we siyasiy heriketlirige uzun yillardin buyan izchil hésdashliq qilip kéliwatqan parlamént ezasidur. U Uyghurlargha bolghan hésdashliqini namayan qilish üchün myunxén shehiride ötküzülgen qanche qétimlighan namayishlarda Uyghurlarning sépidin orun alghan we d u q ning gérmaniye ötküzülgen yighinliri, qurultaylirighimu toluq qatniship kelgen. "Uyghurlarning sadiq dosti" dep teriplinidighan margarétta bawzi xanimning 2017-yilidin tartip gérmaniye parlaméntigha kirgenliki Uyghurlar mesilisining parlaménttin orun élishigha nisbeten bir ümid peyda qilghan.
Esqerjan ependi yéqinda d u q ijra'iye komitétining qarari bilen qurultayning yawropadiki siyasiy ishlar wekili bolup teyinlen'gen. D u q ning mu'awin re'isi perhat muhemmidi bu heqte bizni bezi melumatlar bilen teminlidi.
Esqerjan ependining bildürüshiche, 18-iyun gérmaniye parlaméntida ötküzülgen bu ichki yighinda herqaysi döletlerdiki Uyghur musapirlirining xitaygha qayturulush mesilisi, gherb elliride siyasiy panahliq tiligen Uyghurlarning panahliq iltimasining ret qilinish mesilisi, Uyghur diyaridiki "Yighiwélish lagérliri" mesilisi, bu jaza lagérlirida qiyin-qistaqlargha éliniwatqan, öltürülüwatqan Uyghurlargha ige chiqishning zörürlüki qatarliqlar tilgha élin'ghan. 
18-Iyun küni d u q ning re'isi dolqun eysa ependi öz namida gérmaniye parlaménti we tashqi ishlar ministirlikige bir mektup yollighan bolup, u mektubida töwendiki ibarilerge orun bergen: 
"Shuning bilen birge, jaza lagérlirida qayta terbiyilesh namida méngisi yuyuluwatqan, milliy örp-aditidin, diniy étiqadidin, medeniyitidin we kishilik izzet-ghururidin mejburi mehrum qiliniwatqan milyonlighan Uyghurlarning erkinliki üchün xitay hökümitige ünüm béreleydighan terzde bésim ishlitishinglarni ümid qilimen. Sherqiy türkistan xelqi ümid kütüwatqan gherb démokratik ellirining dawamliq sükütte turushi, xitayning Uyghurlar üstidiki basturush siyasetlirining barghanséri qebihlishishige purset yaratmaqta. Uyghur millitining normal insaniy hayat köchürüsh isteklirini berbat qilmaqta. 'saqchi döliti' dep atiliwatqan sherqiy türkistanni dunyada misali tépilmaydighan üsti ochuq türmige aylandurmaqta we bu türmide gunahsiz milyonlighan insan éghir xarlanmaqta, öltürülmekte, téximu paji'elik teqdirge duchar bolush aldida turmaqta. Bu, gérmaniye, yawropa ittipaqi we amérika qoshma shtatlirining derhal inkas bildüridighan del peytidur. Eger undaq bolmighanda, sherqiy türkistan xelqi xitay hakimiyitining irqiy qirghinchiliqlirining qurbanigha aylinip kétidu. . ."

Toluq bet