"шәрқий түркистанниң сиртидики уйғур шаирлири" намлиқ әсәр түркийидә нәшр қилинди

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2014-01-31
Share
cheteldiki-uyghur-shairler-305.png Әсәргә чәтәлдә яшашқа мәҗбур қалған уйғур шаирлиридин әһмәт игәмбәрди, султан маһмут қәшқири, мәмәтемин һәзрәт вә канадада турушлуқ яш шаир туйғун абдувелиләрниң он бәштин шеири киргүзүлгән.
Photo: RFA

Йеқинқи йиллардин бери түркийидә уйғур тәтқиқати күндин-күнгә күчәймәктә. Түркийидә уйғур дәвасиниң күчийишигә әгишип, уйғурларниң тарихи, тили вә әдәбияти тоғрисида көпләп әсәрләр нәшр қилинмақта.

Өткән ай түркийиниң ғәрбигә җайлашқан әдирнә шәһиридики тиракя университети түрк тили вә әдәбияти факултети оқутқучиси доктор ләвәнт доған әпәнди түзгән "шәрқий түркистанниң сиртидики уйғур шаирлири" намлиқ әсәр нәшрдин чиқти. Әсәргә чәтәлдә яшашқа мәҗбур қалған уйғур шаирлиридин әһмәт игәмбәрди, султан мәхмут қәшқири, мәмәтемин һәзрәт вә канадада турушлуқ яш шаир туйғун абдувелиләрниң он бәштин шеири киргүзүлгән.

Китабниң аптори доктор ләвәнт доған әпәнди әсәр тоғрисида мәлумат берип мундақ деди:
-Китабимизниң исми "шәрқий түркистанниң сиртидики уйғур шаирлири" бу китабниң кеңәйтилгән нусхиси бу йил нәшр қилинди. Китабниң биринчи нәшри, әһмәт игәмбәрди вә мәмәтемин һәзрәтниң шеирлири билән султан маһмутниң шеирлиридин тәркиб тапқан иди. Бу қетимқи кеңәйтип нәшр қилинған нусхисиға һазир канадада яшаватқан уйғур шаири туйғун абдувелиниң шеирлириниму киргүзүп, "чәтәлдики уйғур шаирлири" нами билән йеңидин нәшр қилдурдуқ.

Тиракя университети оқутқучиси доктор ләвәнт доған әпәнди бу китабқа һәр шаирниң он бәштин шеирини киргүзгәнликини, мәзкур китабниң чәтәлдики уйғур шаирлири тоғрисида тәйярланған тунҗи әсәр икәнликини баян қилип мундақ деди:
-Китаб 240 бәттин тәркиб тапқан болуп, ушбу китабида 4 уйғур шаириниң он бәштин шеириға орун бәрдуқ. Бу китабни түзүштики мәқситим, шәрқий түркистанда уйғур әдәбиятиниң барлиқини һәммимиз билимиз. Әмма чәтәлләрдә яшашқа мәҗбур қалған уйғурлар мәйданға чиқарған уйғур әдәбиятиниң барлиқини ойлап бундақ бир әсәр түзүш еһтияҗи һес қилдуқ. Түрк дунясиниң қаниған яриси болған, түрк дунясиниң қоллап қуввәтлишидин мәһрум қалған уйғур түрклирини дуняға тонутуш үчүн бу әсәрни тәйярлидим. Мәнчә бу чәтәлдә яшаватқан уйғур шаирлири тоғрисида түркийидә тәйярланған тунҗи әсәр болса керәк.

Ләвәнт доған әпәнди уйғур тили вә әдәбияти тоғрисида елип барған тәтқиқатлири тоғрисида тохтилип мундақ деди:
-Мениң тәтқиқатлиримда һөрмәтлик устазим султан маһмутниң төһписи зор. Султан мәхмут муәллим уйғур, мениң уйғур тәтқиқатлиримға йол көрсәткән киши. Мән докторлуқ илмий мақаләмни зунун қадир һәққидә язған идим. Уйғур мақал-тәмсиллири намлиқ әсиримму нәшр қилинди. Һазирқи заман түркий тиллири қолланмиси намлиқ әсәрниң уйғур тили грамматикиси қисмини мән яздим. Йеқинда уйғур түркчиси намлиқ әсирим нәшрдин чиқиду. Булардин башқа, уйғур тили тоғрисида язған мақалилиримму журналларда елан қилинди. Бундин кейинму уйғур тили вә әдәбияти тоғрисида тәтқиқат елип беришни давамлаштуримиз.

Биз бу китабиға шеирлири киргүзүлгән туйғун абдувели әпәнди билән китаб тоғрисида сөһбәт елип бардуқ. У, чәтәлдә қазақистан билән түркийидә шеирлириниң башқа тилда чиққанлиқидин интайин хурсән болғанлиқини, буниң уйғур әдәбиятини тонутуш үчүн интайин муһим икәнликини баян қилди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт