Австралийәниң бихәтәрликкә аит материяллири хитай хаккирлири тәрипидин оғриланғанлиқи хәвәр қилинди

Мухбиримиз ирадә
2013.05.28
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
tor-buzar-xekker-shangxey.jpg Америка ширкәтлиригә хәккәрлик қилғанлиқи гуманланған, лекин хитай армийиси тәрипидин инкар қилинған, хитай армийисиниң шаңхәй пудоңдики 61398 понкитиниң көрүнүши. 2013-Йили 20-феврал, шаңхәй.
Imaginechina

Австралийәдики ахбарат васитилири бүгүн хитай тор җасуслириниң австралийә бихәтәрлик идарисигә аит бир қисим мәхпий учурларни оғрилиғанлиқини хәвәр қилғандин кейин, мәзкур хәвәр австралийәдә күчлүк инкас қозғиди.

Австралийә һөкүмәт даирилири вәқәниң растлиқини дәлиллимиди, әмма уни инкарму қилмиди. Көзәткүчиләр мәзкур вәқәниң австралийә бихәтәрлик идарисиниң бихәтәрлик системисиға қарита бир гуман пәйда қилғанлиқини билдүрүшмәктә.

Америкадики муһим ширкәт вә органларниң учур системилири хитайдин келиватқан түрлүк җасуслуқ һуҗумларға учраватқан, интернет бихәтәрлики мәсилиси америка-хитай икки дөләт арисидики муһим зиддийәтлик темиларниң бири болуп қалған бир мәзгилдә, австралийәниң муһим оргини болған дөләт бихәтәрлик идарисиниң хитайдин кәлгән тор җасуслуқ һуҗумиға учриғанлиқи хәвәр қилинди. Бу хәвәрни австралийәдики а б с телевизийә қанили елан қилған болуп, улар бу һәқтики доклатида, австралийә бихәтәрлик идарисиниң йеңидин селиниватқан баш қараргаһ бинасиниң хәритисиниң хитай хаккирлар тәрипидин оғриланғанлиқини билдүрди. Униңда илгири сүрүлүшичә, мәзкур бина вә униң бихәтәрлик системисиға аит барлиқ чертйожлар хитай хаккирлириниң қолиға чүшүп кәткәндин сирт, австралийә баш министири, мудапиә министири вә ташқи ишлар министирлиқиму хаккирлиқ һуҗумиға учриған.

Әнглийәдә чиқидиған муһапизәтчи гезитиниң билдүрүшичә, австралийә бихәтәрлик идарисиниң йеңи бинаси канберраға селиниватқан болуп, һазирғичә қурулушқа 630 милйон австралийә доллири йәни алаһазәл 401 милйон доллар сәрп қилинған. Әмма бина пүтүшкә аз қалғанда бундақ бир вәқәниң оттуриға чиқиши мәзкур бинани давамлиқ ишлитиш-ишләтмәслик һәққидә талаш-тартиш яратқан. Чүнки, австралийәдики тәрәпләрниң бәзилири бина хәритиси хитай хаккирлириниң қолиға чүшүп кәткәнлики раст болған тәқдирдә, австралийә бихәтәрликиниң мәркизи болған бу бинани ишлитишни намувапиқ дәп қаримақта. Әмма һөкүмәт вә һөкүмәткә қарашлиқ шәхсләр болса, мәзкур көз қарашни рәт қилип, бинаниң хәвпсизлик системисиниң интайин күчлүклүкини, қурулушқа өзгириш киргүзүшниң һаҗити йоқлуқини илгири сүрүшмәктә.

Австралийә һөкүмәт даирилири вәқәгә инкас қайтурушта еһтиятчан позитсийә тутуватқан болсиму, әмма униң растлиқини инкарму қилмиди. Бүгүн австралийә ташқи ишлар министири боб кар бу һәқтики баянатида, өзиниң тор җасуслуқ һуҗумини растинила хитайниң қилған-қилмиғанлиқи һәққидә бир ипадә билдүрмәйдиғанлиқини, ахбарат вә хәвпсизликкә аит учурларниң ашкариланмайдиғанлиқини билдүрди шундақла бу вәқә австралийә-хитай мунасивәтлиригә тәсир йәткүзмәйду, дәп әскәртти.

Әмма австралийә а б с телевизийә қанили, хаккирлиқ һуҗумлириниң илгирикидин җиддийликини вә буниң саниниңму көплүкини билдүрмәктә. Уларниң илгири сүрүшичә, хитай хаккирлириниң һуҗуми пәқәт бихәтәрлик идарисиниң қараргаһи чертйожиниң оғрилиниши биләнла чәклинип қалмайду. Хаккирлар австралийәдики чоң ширкәтләргә илгирикидинму кәң көләмлик һуҗум қилған болуп, австралийәдики полат-төмүр пишшиқлаш, һәрбий қорал вә иҗтимаий алақә васитилири ишләпчиқиридиған завут-карханиларниң һәммиси хитай хаккирларниң асаслиқ җасуслуқ нишани икән. Хитайниң учур-алақә ширкити хуавей ширкитиниң хитай һөкүмитигә қарашлиқлиқи һәққидә дава ечилғандин кейин, хуавей ширкитиниң австралийәдики учур-тор системиси қурулушини һөддигә елиши чәкләнгән иди. Алдинқи йили австралийә банкисиму хитай хаккирлириниң 20 дөләт башлиқлири йиғинида музакирә қилинған мәсилиләргә аит материялларни оғрилашқа урунғанлиқини билдүргән иди.

Хитайдин келиватқан тор һуҗумлири һазир америка-хитай арисидики муһим темиларниң бири. Америка мудапиә министирлиқи пәнтагон бу йил елан қилған йиллиқ хәвпсизлик доклатида тунҗи қетим хитайни очуқ-ашкара тилға елип, хитайни америка хәвпсизлик системисиға суқунуп киришкә урунуш билән әйиблигән иди. Улар доклатта мәсилиниң җиддийликини ипадә қилип “хитай интернет тор дунясидин пайдилинип, американиң техника вә иқтисадий мәхпийәтликигә аит учурларни оғрилашни давамлаштурмақта. Уларниң җаһиллиқ билән қиливатқан җасуслуқ паалийәтлири американиң хәвпсизликигә еғир тәһдит пәйда қилмақта” дәп язған.

Вашингтон почтиси гезитигә пикир баян қилған алақидар һөкүмәт хадиминиң ейтишичә, һазирғичә америкада байқалған мана мушундақ тор җасуслуқи вәқәлиридә нурғун чоң ширкәтләр қачан федирал тәкшүрүш идариси хадимлири уларниң ишикини қеқип, уларға учурлириниң оғриланғанлиқини ейтип бәрмигүчә әһвалдин бихәвәр йүргән болуп, бу дегәнлик хитай үчүн милярдларчә доллар пайда дегәнлик болуп һесаблинидикән. Бу исмини ашкарилашни халимиған һәрбий әмәлдар “хитай һазирғичә мушу усул арқилиқ 25 йиллиқ издиниш вә тәрәққиятни иқтисад қиливалди” дегән.

Әмма юқириқидәк доклатларға қаримай, хитай һөкүмити тор җасуслуқ һуҗумлириниң өзлири билән мунасивәтсизликини илгири сүрүп кәлди. Бүгүн хитай ташқи ишлар министирлиқи баянатчиси хуң лей австралийәниң бихәтәрлик қараргаһиниң чертйожиниң оғрилиниш мәсилисигә инкас қайтурғанда охшашла буни “асассиз” дәп көрсәтти вә бу хил қарилашлар мәсилини һәл қилмайдиғанлиқини, хитайниң интернет бихәтәрликигә әһмийәт беридиған дөләтликини илгири сүрди. Австралийәдики йешиллар партийиси болса һөкүмәтни вәқә үстидин тәкшүрүш елип беришқа, австралийәниң хәвпсизликигә берип тақишидиған ишта әстайидил болушқа чақирди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.