Мухбир урсула ханим мәсилиси японийә оқурмәнлириниң күчлүк диққитини тартмақта

Ихтиярий мухбиримиз һаҗи қутлуқ қадири
2016.01.26
Ursula-Gauthier-ursula-gotiyir-yaponiye-gezit.jpg Японийә гезитидә фирансийә мухбири урсула готийир һәққидә елан қилинған мақалә.
RFA/Qutluq

Фирансийә мухбири урсула ханимниң хитай һөкүмитиниң тәһдитигә учрап хитайдин һәйдилишидин ибарәт бу вәқә дуня мәтбуатлирида көпләп бериливатқан бир пәйттә, японийәдики нопузлуқ гезитләрдин бири болған “санкин шинбун” гезитиму бу һәқтә узундин буян мақалә елан қилип, урсула ханим мәсилисигә япон хәлқиниңму йеқиндин һесдашлиқ қиливатқанлиқини билдүргән иди.

25-январ японийә “санкин шинбун” гезитиниң мухбири окабениң фирансийә мухбири урсула ханим билән парижда елип барған сөһбәт хатириси мәзкур гезитиниң баш бетидә елан қилинди.

Японийә мухбир окабе мақалисидә урсула ханимниң өз еғзидин аңлиған бейҗиңдин һәйдилиш тәқдири һәққидики баянлирини оттуриға қоюш билән биргә, һазирқи вақитниң өзидә хитай һөкүмитиниң хәлқара террорлуққа қарши туруш һәрикитидин пайдилинип уйғурларни йәнә қайтидин бастурушқа өткәнликини баян қилған.

Мухбир мақалисидә хитайниң уйғурларни террорлуққа бағлап бастуруш һәрикитиниң өткән йили ноябирда парижда йүз бәргән террорлуқ вәқәсидин кейинки тунҗи қетимлиқ һәрикити болмастин, бәлки 11-сентәбир вәқәсидин башлапла бу хил сиясәтниң йолға қоюлуватқанлиқини әскәртип өткән.

Мухбир, фирансийә мухбири урсула ханимниң фирансийә мәтбуатида “уйғурларниң һәрикити террорлуқтин йирақ” дегән қараш асас қилинған һалда мақалә елан қилғанлиқини, бу арқилиқ ши җинпиңниң, уйғур елиниң бай наһийәсидә йүз бәргән қаршилиқ һәрикитини париж вәқәсигә бағлап бастуруш һәрикити қозғимақчи болғанлиқидин ибарәт бу истратегийилик пиланини бузғанлиқи сәвәбидин, бир кечидила униң хитайниң дүшминигә айланғанлиқини илгири сүриду.

Мақалидә мухбир урсула ханимниң бейҗиңдин айрилип парижға йетип кәлгүчә болған арилиқтики барлиқ сәргүзәштлири толуқ тәсвирлиниш билән биргә, униң хитай һөкүмитиниң тәһдитигә қилчә писәнт қилмаслиқтин ибарәт қәйсәр роһиға вә мухбирлиқ әхлақиға алқиш оқулған.

Шундақла мақалидә, фирансийә һөкүмитиниң бу ишта очуқ-ашкара һалда хитайға наразилиқ билдүрмигәнлики сәвәбидин, мухбир урсула ханимниң өз һөкүмитигә болған ағринишлириму тилға елинған.

“санкин шинбун” гезитидә чатма шәкилдә елан қилиниватқан урсула ханим һәққидики бу хил мақалиләргә изчил диққәт қилип келиватқан хитайдики милләтләр ишлири мустәқил тәтқиқатчиси юри ханим мәзкур мақалә һәққидә тохтилип:“мухбир урсула ханим һәққидики мақалиләрни изчил оқуп келиватимән. Оқуғансери униңға болған һөрмитим ешип бериватиду. Уйғурларниң һәқиқий әһвалини дуняға аңлитишта японийә мухбирлириму әлвәттә униңдин өгиниши керәк дәп қараймән” деди.

Японийәдики уйғур сиясий актиплиридин гүлистан ханим зияритимизни қобул қилип бу һәқтә өзиниң қарашлирини баян қилип өтти.
Японийәдики уйғур мәсилилири көзәткүчилиридин қануншунас ямада мухбир урсула ханим һәққидә тохтилип: “мәзкур мақалини оқуп толиму сөйүндүм. Фирансийә мухбири урсула гәрчә бир аял болсиму, әмма у мухбирлиқ әхлақи вә инсаний пәзилити билән хитайниң тәһдитлиридин қилчә қорқмай, батурлуқ билән дуняға уйғур мәсилисини ашкарилиғанлиқиниң өзила униң қәһриманлиқи дәп қараймән вә униңға апирин оқуймән” деди.

Японийәдә һиҗрәттә яшаватқан манҗу аял язғучи меңша бу һәқтә тохтилип:“хитай компартийәси мәйли қайси дөләтниң мухбири болсун, кимики хитайниң һәқиқитини ашкарилайдикән, уни чоқум қоғлап чиқириду. Илгири японийә мухбирлириму бу хил тәқдиргә дуч кәлгән. Санкин шинбун гезитиниң мухбирлириму буниң ичидә һәм бар. Шуңа бу қетим мухбир урсула ханим мәсилисини японийәдә кәң аңлитишниң өзини мән мундақ дәп тәһлил қилимән. Биринчи, хитайдики японийә мухбирлириға бериливатқан диққәт қилиш сигнали, иккинчи, японийә мухбирлириниң урсуладәк уйғур, тибәт мәсилилириниң һәқиқитини қорқмастин дуняға ашкарилашқа дәвәт қилиш” деди.

Японийәдики бир қисим сиясий анализчиларниң қаришичә,“санкин шинбун” гезитидә урсула ханим һәққидә елан қилинған бу мақалә дәл японийәдики бир қисим таратқу вә мәтбуатлар уйғурларни террорлуққа бағлап тәшвиқ қилиш хаһиши йүз бериватқан бир пәйткә тоғра кәлгән.

Юқириқи аваз улинишидин тәпсилатини аңлаң.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.