Бәйтуллаға йирақ, хитай консулиға йеқин уйғурлар

Һазир сәуди әрәбистанниң җиддә шәһиридики мәлум бир япон ширкитиниң директорлуқ вәзиписини өтәватқан ямагучи мустафа исимлик япон 2 - айниң 10 - күни оттура шәрқтә яшаватқан японларниң тор бетидин бири болған япончә "япон мусулман достлар" тор бетидә өзиниң йеқинда җиддидики хитай консулхансиниң чағанлиқ паалийитигә қатнашқан тәсиратини баян қилған "бәйтуллаһға йирақ, хитай консулиға йеқин уйғурлар" сәрләвһилик мақалиси билән мәзкур тор бетидә күчлүк ғулғула қозғиди. Апторниң мақалиси һәққидики муназирә та бүгүнгичә давамлашмақта.
Ихтиярий мухбиримиз қутлуқ
2013-02-13
Share
seudi-xitay-konsul-uyghur-305.jpg Җиддәдики хитайниң баш консули ваң сөз қилмақта. Иляс тәрҗимидә. Сол тәрәптикиләр уйғур муһаҗирлар, оң тәрәптикиләр хитай муһаҗирлар. 2013-Йили феврал.
RFA/Qutluq Haji

Аптор мақалисидә 1 - айниң 31 - күни сәуди әрәбистанниң җиддә шәһиридики хитай консулханисиниң хитайларниң баһар байримини күтүвелиш йүзисидин җиддә, таеф, мәккә қатарлиқ шәһәрләргә йәрлишип кәткән әсли келип чиқиши хитайдики хуйзу, уйғурларни йиғип чағанлиқ паалийәт өткүзүп бәргәнликини, мәзкур зияпәткә қатнашқан җиддә, таеф, мәккидин кәлгән уйғурларниң зияпәттики таамларниң һалал яки һарамлиқи билән һесаблашмай йейешкә башлиғанлиқини, болупму хитай консулханиси өзлири түгүп тәйярлиған хенәнниң сортлуқ қара чошқисиниң гөшиниң қиймисидин түгүлгән түгриләрниң чошқа гөшидин тәйярланғанлиқини хитай консулханси хадими алдин әскәрткән болсиму, уйғурларниң һечқайсиниң буниңға пәрва қилмай йейишкә башлиғанлиқини, бәзилириниң хитай консулханси алдин тәйярлиған һарақ, пивиләрни хитайлардин бәкрәк ашуруп ичип,зияпәттә дәлдәңшип йүргәнликини баян қилған.

Җиддәдики уйғур муһаҗирлар сөһбәттә. 2013-Йили феврал.
Җиддәдики уйғур муһаҗирлар сөһбәттә. 2013-Йили феврал.
RFA/Qutluq Haji


Сәуди әрәбистандики бәзи бир уйғурларниң хитай консулханисиниң бундақ зияпәтлиригә давамлиқ иштирак қилип туридиғанлиқи тоғрисида һазир мәккидә яшаватқан сәуди әрәбистан җиддә хәлқара радио истансиси түркистан бөлүминиң мухбири,журналист сираҗидин әзизи зияритимизни қобул қилип, бу һәқтә тохтилип өтти.

ямагучи мустафа мақалисидә мундақ баян қилған:

- Мән хитай консулхансидики баһар байримини күтүвелиш зияпитидики ваң фамилилик консулниң йенида иқамәттә турған шәрқий түркистанлиқ мусулманларни көрүп, көзүмгә ишәнмәйла қалдим. Уларниң чирайи пәқәтла уйғурларға охшимайтти. Уларниң қияпити һиндунезийилик мусулманларни әслитәтти. Бу уйғурлар хитай тилидин бихәвәр болғанлитин хитай консулханисиға кәлгили анчә узун болмиған иляс исимлик бир уйғур баш консул ваңниң сөзини җүмлиму - җүмлә тәрҗимә қилип беривататти.Б аш консул ваң хитайниң 2012 - йиллидики қазанған утуқлири билән тәрәққияти үстидә тохталди шундақла хитайда ечилған 18 - нөвәтлик қурултайниң ғәлибисини вә униң кәлгүсини тәсвирлигәндин кейин, аталмиш шинҗаңниң һазирқи тәрәқиятиниң тизликини, пүтүн мәмликәт миқиясида 19 өлкиниң аталмиш шинҗаңға мәбләғ селиватқанлиқини ейтти. Ваң сөзидә йәнә аталмиш шинҗаңдики һәр милләт хәлқиниң инақ, баяшат турмушта яшаватқанлиқини, аталмиш шинҗаңниң тинчлиқи, милләтләр иттипақлиқиниң яхши болушини сәуди әрәбистандики шинҗаңлиқ уйғурларниң төһписдин айрип қариғили болмайдиғанлиқини әскәртиш билән биргә, бүгүнки чағанлиқ зияпәткә қатаншқан уйғурларға хитай компартийиси намидин рәһмәт ейтидиғанлиқини билдүрди.

Аптор мақалисидә хитай сиясий бюруси диққәт билән көзитиватқан чәтәлләрдики уйғурлар олтурақлашқан дөләтләрниң тизимликиниң бешидикиси сәуди әрәбистан икәнликини, бундақ болушидики сәвәб, хитай һөкүмити чәтәлдики барлиқ шәрқий түркситан тәшкилатлириниң мәблиғиниң сәуди әрәбистандики уйғурларниң иқтисади ярдимидин дәп қарайдиғанлиқини билдүргән. Мақалидә йәнә хитайниң көп қетим юқири дәриҗилик рәһбәрләрни сәуди әрәбистан рәһбәрлири билән көрүшүшкә әвәткәнликини, бу сөһбәтләрдә пүтүнләй уйғур мәсилисини асас қилған болсиму, хитай һөкүмити өзиниң уйғур мәсилисидики тәклиплирини сәуди әрәбистан һөкүмитигә толуқ қобул қилдуралмиғанлиқидин, сәуди әрәбистандики уйғурлардин толиму әндишә қилидиғанлиқини көрсәткән.

ямагучи мустафа мақалисини мундақ давамлаштуриду:

- Етиқад нәччә әвлад кишиләрниң кәчүрмишидин шәкилиниду. Инсанда етиқад йоқалғанда, униңда һәммә нәрсә йоқулиду. Аллаһниң улуғ бәйти болған бәйтул һәрәмгә йеқин йәрдә яшаватқан шәрқий түркистанлиқ бу уйғурлар немә үчүн хитайдин қорқуп, буларниң байрамлирини тәбрикләп, уларға шунчилик хошамәт қилип кетидиғанду? шәрқий түркистан тупрақлирида еқиватқан қанларни, хитайниң милтиқида етиливатқан қиз - йигитләрни унтуп қалғанмиду? из - дерәксиз йоқалған, түрмиләрдә бигунаһ йетиватқан пәрзәнтлиригә аһ уруп, йиғлаватқан аниларниң һазисини булар аңлимиғанмиду? яки булар улуғ аллаһ қуран кәримдә ейтқан, қәлблиригә қулуб селиветилгән, қулақлири гас, көзлири кор қиливетилгән, димақлири пүтүветилгән, аллаһниң җазасиға учриған шу мәлһунлардинмидур? билмидим. Йәнила шу бәйтуллаһтин йирақ хитай консулсиға йеқин уйғурларға аллаһтин иман вә виҗдан тилидим.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт