Tokyoda "Uyghur jem'iyitidiki aq chékimlik we eydiz mesilisi" namliq muhakime yighini chaqirildi

Ixtiyariy muxbirimiz haji qutluq qadiri
2016-08-09
Share
yaponiye-uyghur-aids-eydiz-wen-yenhai.jpg Eydiz pa'aliyetchisi wen yenxey ependi dokilat bermekte
RFA/Haji Qutluq Qadiri

6 - Awghust tokyoda "Uyghur jem'iyitidiki aq chékimlik we eydiz mesilisi" namliq ilmiy muhakime doklat sözlesh yighini chaqirildi.

Yaponiye Uyghur birliki teshkilatidin igilishimizche, mezkur teshkilatning uyushturushi bilen tokyoda ötküzülgen mezkur yighin'gha amérikida yashawatqan meshhur xitay eydiz pa'aliyetchisi wen yenxey ependi alahide teklip bilen qatniship doklat sözligen.

Doklat sözlesh yighin tokyo shinjikodiki medeniyet merkizining yighin zalida shu küni chüshtin kéyin sa'et üchtin beshke qeder dawam qilghan.

Ziyaritimizni qobul qilghan yaponiye Uyghur birliki teshkilatining re'isi turmuhemmet hashim tokyoda chaqirilghan bu qétimqi ilmiy doklat sözlesh yighini heqqide toxtaldi.

Biz bu qétimqi dokilat heqqide wen yenxey ependi bilen téléfon söhbiti élip bérishqa tirishqan bolsaqmu, biraq buninggha peqetla purset bolmidi.

Turmuhemmet hashimning bildürüshiche, wen yenxey ependi bu qétimqi doklatida Uyghur jem'iyitiki aq chékimlik we eydiz mesililirini otturigha qoyghan bolsimu, biraq bu mesililerni siyasiy qarashlardin xaliy bolghan halda peqetla özining tetqiqat nuqtisidin anglatqan.

Turmuhemmet hashimning éytishiche, eydiz pa'aliyetchisi wen yenxey ependi doklatida Uyghur jem'iyitidiki aq chékimlik we eydiz mesililirining yamrap kétishide xitay hökümitining belgilik mes'uliyiti barliqini, gerche xitay merkizi hökümiti xitaydiki aq chékimlik we eydizning yamrap kétishige qarshi belgilik tedbir we charilerni qollan'ghan bolsimu, biraq Uyghur jem'iyitidiki bu mesililerge nisbeten xitay kompartiyesi yenila süküt qilish halitide turuwatqanliqini otturigha qoyghan.

Yaponiye Uyghur birliki teshkilatining mu'awin re'isi ghalip mijitining déyishiche, wen yenxey ependining doklatidin kéyin, bir qisim yaponlar Uyghur jem'iyitidiki aq chékimlik we eydiz mesililirige xitay hökümitining néme üchün janliq tedbir qollanmighanliqi toghrisida köpligen so'allarni otturigha qoyghan.

Yighin'gha qatnashqan tetqiqatchi takashi sato yighin heqqide öz tesiratini bayan qilip:"Uyghurlarning kishilik hoquq depsendichilikide yalghuz ular xitay hökümitining medeniyet we bashqa jehetlerdiki assimiliyatsiye qilishigha uchrapla qalmastin, belki Uyghur rayonida dunya köngül bölüwatqan eydizge oxshash késelliklerning, aq chékimliklerning yamrap kétishi we xitayning süküt qilishi kishini chöchütidu" dédi.

Yaponiye Uyghur birliki teshkilatining re'isi turmuhemmet hashim Uyghur élidiki aq chékimlik we eydiz mesililiri toghrisida yaponiyede chaqirilghan bu qétimi ilmiy muhakime yighinining ehmiyiti toghrisida toxtaldi.

Igilishimizche, bu qétimqi ilmiy muhakime doklat sözlesh yighinigha tokyodiki Uyghur mesilisige köngül boluwatqan bir qisim mutexessisler we kishilik hoquq teshkilatlirining mes'ullirimu qatnashqan.

Yuqiriqi awaz ulinishidin tepsilatini anglang.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet