Văn hóa chính trị Việt Nam

Mặc Lâm, biên tập viên RFA, Bangkok
2015-04-16
Email
Ý kiến của Bạn
Share
In trang này
Kỷ niệm 85 năm thành lập ĐCSVN và văn hóa của đảng...
Kỷ niệm 85 năm thành lập ĐCSVN và văn hóa của đảng...
AFP

GSTS-KH chuyên gia cao cấp Vũ Minh Giang, Phó giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội ngoài chuyên môn là một nhà giáo dục, một sử gia ông còn tham gia vào rất nhiều hoạt động trong guồng máy chính trị. Một trong các vị trí mà ông từng giữ là Ủy viên Hội đồng lý luận Trung ương. Mặc Lâm có cuộc trao đổi ngắn về văn hóa chính trị Việt Nam với ông sau đây.

Mặc Lâm: Thưa GS, mới đây do nhận thấy sự xuống cấp về văn hóa nên Bộ chính trị ra nghị quyết nhằm chấn chỉnh văn hóa. GS có nghĩ rằng văn hóa có thể được chấn chỉnh thông qua hệ thống chính trị một cách chủ quan như vậy hay không thưa ông?

GSTS-KH Vũ Minh Giang: Có không ít nghị quyết, có không ít bài viết của những ông lãnh đạo cao cấp về văn hóa từ lâu rồi thế nhưng nhận diện văn hóa đối với một quốc gia đó là tài nguyên, đó là một thứ quyết định rất nhiều những mặt đời sống xã hội thì quả thực cho đến gần đây mới nhận thức ra là do tác động của các nhà khoa học, các chuyên gia họ đặt vấn đề đó rất nhiều.

Đối với bất cứ một nền chính trị nào thì phản biện là rất quan trọng. Bởi vì lịch sử chính trị của tất cả các nước trên thế giới cho thấy sự tiến hóa, biến đổi theo chiều hướng ngày càng cao hơn thì chính ở sự phản biện

GSTS-KH Vũ Minh Giang

Nhiều người nói chuyện lo lắng về đạo đức xuống cấp các thứ, thì tôi cho đạo đức là một cái gì đó trong một khía cạnh văn hóa thôi. Có chuyện đó, có chuyện giá trị đạo đức đang có dấu hiệu đáng báo động. Có những mối quan hệ xã hội đang có chiều hướng mà người ta gọi là xuống cấp, có chuyện đó, nhưng mà những quan tâm của lãnh đạo đang cầm quyền hiện nay không phải chỉ loanh quanh những vấn đề ấy đâu mà họ có ý thức mà theo tôi cao hơn một chút, tức là khai thác tài nguyên văn hóa trên cơ sở biến thành chương trình hành động của các bộ,  ban ngành sử dụng mạnh mẽ hơn các công cụ văn hóa cho các công việc khác nữa.

Mặc Lâm: Và theo ông thì nghị quyết mà chúng tôi vừa nhắc tới có thể chấn chỉnh được giá trị đạo đức, mối quan hệ xã hội đang xuống cấp như GS vừa nói, cụ thể là làm thế nào?

GSTS-KH Vũ Minh Giang: Làm thế nào để mà phát huy được nó, làm thế nào để chấn chỉnh được nó là cái điều không đơn giản. Điều thứ nhất phải nhận thức nó là cái gì thì theo tôi cái đó không dễ. Phải hiểu được nó thì mới làm chủ được nó chứ còn muốn thế nào thì chỉ là ý muốn chủ quan của anh thôi. Khi không nắm quy luật hoạt động của chính văn hóa cùng cái sự sáng tạo này thì chưa chắc anh đã làm gì được nó. Thứ hai nữa nó tùy thuộc rất nhiều vào những giải pháp phù hợp với cái gọi là văn hóa. Tôi không loại trừ những khả năng khi mà ở rất nhiều nơi người ta nói vể văn hóa nhưng hành xử bằng những biện pháp hay cách thức lại không văn hóa thì chưa chắc đã có hiệu quả.

Mặc Lâm: Thưa GS, văn hóa chính trị không thể thiếu yếu tố phản biện và chính điều này mới làm cho văn hóa chính trị có ý nghĩa. Ông nghĩ sao về yếu tố phản biện trong văn hóa chính trị tại Việt Nam?

Lực lượng cảnh sát chống biểu tình diễu hành
Lực lượng cảnh sát chống biểu tình diễu hành. AFP AFP

GSTS-KH Vũ Minh Giang: Đối với bất cứ một nền chính trị nào thì phản biện là rất quan trọng. Bởi vì lịch sử chính trị của tất cả các nước trên thế giới cho thấy sự tiến hóa, biến đổi theo chiều hướng ngày càng cao hơn thì chính ở sự phản biện. Quy luật tất yếu thì người cầm quyền  đều muốn giữ quyền mà muốn giữ quyền thì họ muốn có được quyền lực ngày càng mạnh mẽ, đó là quy luật không đổi. Muốn hay không muốn nó vẫn là như thế, mà đã là quy luật thì nó là khách quan.

Xã hội tiến triển do những tương tác và quan trọng bậc nhất là cái nhận thức của người dân về vai trò của họ trong quá trình chính trị. Quyền lực thực sư nó phải dựa trên ba trụ cột mà có lẽ từ Đông sang Tây, từ cổ chí kim nói vể thời gian thì nó cũng đều như vậy.

Cái trụ cột thứ nhất là quyền lực cứng. Một chính quyền nào thì họ cũng đều phải có những công cụ để bảo vệ quyền lực, tôi tạm dùng chữ ấy không biết có chính xác hay không, gọi là quyền lực cứng như quân đội, cảnh sát, hệ thống pháp luật...đương nhiên không có những cái đó thì không phải là quyền lực.

Cái trụ thứ hai thì họ phải có tiềm lực kinh tế tức là sức mạnh về tiền theo ý nghĩa là có thể đem lại cái gì, hay hứa hẹn đem lại cái gì cho xã hội ấy, cho quốc gia ấy cho cộng đồng ấy thì mới có sức mạnh chứ còn chỉ bằng quân đội với cảnh sát thôi thì cái quyền ấy chẳng tồn tại được nếu không có tiềm lực kinh tế. Ngay cả chuyện nuôi bộ máy thôi mà không có tiền thì cũng chịu.

Nhưng cái trụ cột thứ ba mới cực kỳ quan trọng tức là người tiếp nhận quyền lực ấy. Họ ở cái phía mà thời xưa thì gọi là bị trị còn thời nay nói chung là công chúng. Sự ủng hộ của công chúng là cái trụ thứ ba của quyền lực. Bời vì một quyền lực mà thiếu trụ cột này thì nó dẫn tới rất rõ sớm muộn gì thì chính quyển ấy cũng không thể tồn tại được. Chính quyền chỉ có thể tồn tại trong mối quan hệ với công chúng.

Sự ủng hộ của công chúng là cái trụ thứ ba của quyền lực. Bời vì một quyền lực mà thiếu trụ cột này thì nó dẫn tới rất rõ sớm muộn gì thì chính quyển ấy cũng không thể tồn tại được. Chính quyền chỉ có thể tồn tại trong mối quan hệ với công chúng

GSTS-KH Vũ Minh Giang

Ba yếu tố đó cấu thành quyền lực và nó rất khác nhau. Ở chỗ này thì chính quyển với quyển lực rất giàu có quyền lực dựa vào kinh tế là chính và có quyền lực dựa vào sức mạnh cứng là chính nhưng không thể thiếu một trong ba thứ đó. Nó chỉ là khác nhau vể tính chất phân phối quyền lực mà thôi.

Ý kiến người dân
Ý kiến người dân. AFP Photo: RFA

Ý kiến phản biện tôi cho là một thứ nhận thức của công chúng. Họ thấy rằng họ có cách tham gia vào quá trình chính trị để hoạch định ra chính sách, đường lối xây dựng phát triển hay lấy là ý kiến rộng rãi của trí thức.

Mặc Lâm: Theo GS thì cách tốt nhất để tiếp thu sự phản biện của công chúng là gì?

GSTS-KH Vũ Minh Giang: Cách tốt nhất là hãy chú ý lắng nghe tất cả những ý kiến ấy. Tôi trước sau như một chủ trương là chính quyền phải có cách nghe và thậm chí nếu cần thì phải đối thoại với những ý kiến đó. Bởi vì đôi khi chưa chắc ý kiến mà người ta nêu ra thì đã nhằm ý thức đối lập đâu, hay là chống đối theo cái kiểu có hoặc không đâu. Không phải đền mức như vậy mà họ có cách tiếp cận khác, có một cách nhìn nhận khác.

Cách tốt nhất là hãy chú ý lắng nghe tất cả những ý kiến ấy. Tôi trước sau như một chủ trương là chính quyền phải có cách nghe và thậm chí nếu cần thì phải đối thoại với những ý kiến đó. Bởi vì đôi khi chưa chắc ý kiến mà người ta nêu ra thì đã nhằm ý thức đối lập đâu, hay là chống đối

GSTS-KH Vũ Minh Giang

Thế thì nếu xuất phát từ cái lợi chung, thí dụ như tôi đang nói sự phát triển cho một cộng đồng một dân tộc một đất nước thì những người đang ở vị trí quyền lực nào đó mà chú ý lắng nghe, thảo luận thì cái đó rất tốt cho sự phát triển chung. Vì đôi khi từ góc độ nào đó nhìn ra vấn đề mà ở góc này thì không nhìn ra hết được.

Mặc Lâm: Như giáo sư vừa nói thì không phải phản biện nào cũng nhằm tới mục đích một mất một còn, nhưng thực tế cho thấy văn hóa chính trị Việt Nam luôn nhìn sự phản biện dưới nhãn quan này, tại sao lại có tình trạng này thưa ông?

GSTS-KH Vũ Minh Giang: Bao giờ cũng vậy thôi, khi đã nói tới chính trị thì nó có vấn để quan điểm và có vấn đề lập trường. Quan điểm là cái góc nhìn, lập trường là chỗ đứng. Cái đó nếu như thuần túy chỉ là sự khác biệt cách nhìn, chỗ đứng thì không có vấn đề nhưng mà đằng sau nó có những cái động lực thì ra lại khác rồi.

Chính trị là gì? Chính trị theo tôi đó là những hành động nhằm tới việc giành được quyền lực và dùng quyền lực để thực thi cái mục tiêu của mình, tôi định nghĩa một cách giản dị như vậy thôi, cái động cơ chính trị đôi khi nó đi ra ngoài cái như tôi vừa nói.

Nếu nó không hướng tới mục tiêu phát triển dân tộc, cộng đồng đất nước mà nó có mục đích giành chính quyền, tức là kiểu gì thì tôi cũng sẽ làm phương hại tới chính quyền này, dưới cách này hay cách kia thì phía chính quyền họ sẽ có cái cách để tự vệ, họ sẽ có cách chống đối lại thì câu chuyện ấy là câu chuyện đấu tranh chính trị nó lại là khác.

Cho nên khi đưa ra khái niệm văn hóa chính trị thì nó hàm ý không phải chỉ đấu tranh chính trị theo kiểu giành quyền lực mà còn là những sáng tạo quần chúng để làm sao những hoạt động chung quanh quyền lực được phát triển, nó tạo ra những định chế cho sự phát triển tốt hơn của cộng đồng, quốc gia.

Mặc Lâm: Xin cám ơn Giáo sư Vũ Minh Giang đã giúp chúng tôi thực hiện cuộc phỏng vấn này.

Ý kiến (6)
Share

Charlie

nơi gửi vn

chiến tranh là:tội ác.Ai gieo rắc nó,kẻ:tội dồ.Người nuôi chiến tranh:tội phạm.Người ở lại nơi chiến tranh kết thúc là:tội nhân.Người che dấu lịch sử chiến tranh là:tội nhân của tổ quốc.

03/12/2015 22:37

XX

nơi gửi L.A.

Nhìn bức hình thấy thảm. 85 năm Đảng. Ông lão gầy còm, nép mình trú mưa trong chiếc áo mưa loàng xoàng. Chiếc nón của thời mấy chục năm trước. Đôi dép lốp cao su của thời mấy chục năm trước. Xe đạp cũ dựng chỏng chơ trơ trọi bên lề đường nham nhở xi măng. 85 năm theo Đảng và ra thế này ư???? Thảm!

09/06/2015 05:51

Văn Lang

nơi gửi USA

Đảng CS là con bạch tuộc khổng lồ có 14 cái đầu là Bộ Chính Trị, nó có hơn 190 cái tay to lớn là các Ủy Viên trung ưng đảng. Ngoài ra nó còn vô số tay nhỏ mọc từ tay UVTƯ là hàng vạn Chi bộ đảng khắp nơi từ trung ương tới địa phương, chúng họp thành tập đoàn Cộng Ích Siêu khũng tham nhũng đục khoét tài sản quốc gia và của người dân. Bản chất của chúng là hèn với giặc ác dân. Có họa sĩ nào có thể minh họa con bạch tuộc 14 đầu vạn tay nầy chăng ?

07/06/2015 07:51

5H

nơi gửi Usa

1 ví dụ về văn hóa chính trị VN thời chiến tranh huynh đệ tương tàn .
Cuộc chiến VN – HK thắng thua là ở trận chến tết Mậu Thân 1968 .
Sự bảo thủ lấn quyền của cặp ác, dốt LD, LĐT thể hiện với định hướng độc lập bằng mọi giá .
Với dã tâm ác Coi thường sinh mạng người dân, lừa mị, dối trá nhằm nâng cao hình ảnh chủ nghĩa dân tộc.
Vì ngu dốt nên thanh trừng xét lại những vị tri thức có tâm và tầm thấy sự hy sinh cho định hướng bảo thủ là quá lớn.
Sau khi Đại Tướng NCT đột tử. vì Bác Hồ muốn nghe trực tiếp từ người chỉ huy mặt trận báo cáo tình hình cụ thể nên hay không về tổng tấn công. Sự đột tử của ĐT.NCT rất nhiều nghi vấn chỉ biết sau đó LĐT gửi thư Mật điều ĐĐT tổng cục hậu cần về nhận nhiệm vụ. Ô. ĐĐT họp ban chỉ huy đọc thư mật và nói [Tao đéo về. về cho nó giết nốt à. Nó muốn làm gì thì làm, tao đéo biết.] người kể với ý trách ĐĐT vô tổ chức. Nay tôi hiểu thêm nội tình của chiến dịch do cạnh tranh quyền lực, thể hiện ra trận chiến. LD,LĐT ngu dốt + nhiệt tình = phá hoại đất nước tới ngày nay.
Với ác,dốt vào chiến dịch ra thãm sát Huế, các vong linh không hiểu vì sao VN ra nông nổi này và mong, xin tổ tiên phù hộ cho VN thoát ra cuộc chiến tương tàn với dòng nhạc phản chiến da vàng họ Trịnh.
Sự tổn thất nặng nề về cơ sở, chiến sĩ và sự cố đấm ăn xôi qua nhiều lần tổ chức tiến công kết quả thãm hại nhưng vẫn dối trá mị dân chĩ có tâm cụ già bị bứt tữ do hiệu lệnh tổng tấn công mà không biết sự thật tình hình .
VN thắng do thiên thời {ý kiến của Trần Độ, một vị tướng chỉ huy mặt trận SG bên cạnh Trần Văn Trà: “Thành thật mà nói chúng ta đã không hoàn thành được mục tiêu chính của chúng ta. Việc gây nên một ảnh hưởng lớn đối với H. Kỳ thật ra không phải là ý định của chúng ta nhưng điều đó đã trở nên một kết quả do may mắn mà tới.}
Hiện nay vẫn ngu,dốt làm lảnh đạo không cần tham khảo ý dân quyền lực là trên hết cứ thế mà trãm hết cây xanh nướng hết sinh linh vì định hướng trước sau cũng thay vậy hy sinh một lần cho thấy quyết tâm cao, ai chống đối thì bịch miệng, thông tin không được nói, định hướng đúng đã thành công còn thế hệ sau cực khổ nắng mưa đau đớn không cần biết ta đã chứng tỏ được quyền lực và sự kiêu hảnh cái tôi của đảng.
Đổi mới như thế nào sẽ thuận lợi thành công. 40 năm vừa qua là thế hệ từ chiến trường cầm súng chuyển qua làm kinh tế không phù hợp kiến thức vị trí khác hoàn toàn .
Khép lại những gì đã qua tạo điều kiện lớp trẻ có kiến thức về kinh tế cạnh tranh minh bạch từ địa phương đến trung ương với phương châm đổi mới tre già măng mọc .
Trên thế giới cường quốc kinh tế giá trị nâng cao thành nước lớn không bị chèn ép ngẩn cao đầu đòi hỏi lịch sử chủ quyền đừng mơ tưởng ý thức hệ sẽ thành công vì là nhược tiểu .
Dân Việt khắp 5 châu trông chờ sự đổi mới toàn vẹn với ý thức khép lại quá khứ hướng đến tương lai trong sự ổn định cùng nhau xây dựng nước Việt vửng mạnh với đồng minh TPP.
BM 17 – 04 – 2015

17/04/2015 11:18

Đồ NGHỆ

nơi gửi Nghệ Tinh.

Cù lao Chín Chử Con Truy BỒ
Tình Nghĩa Trăm Năm Vợ Đấu CHỒNG
Vì Sao nên Nỗi Biết KHÔNG.
Bởi Vì Các NÁC Các Ông Gian HÙNG.

17/04/2015 08:15

Xem tất cả ý kiến.

Xem toàn trang