Tác động của Chính sách kích cầu đối với nền kinh tế Việt Nam

Để ngăn chặn suy giảm kinh tế, Chính phủ đã đưa ra 5 nhóm giải pháp cấp bách, và dành 2 tỷ USD để kích cầu. Để rộng đường dư luận, xin được góp ý sau đây với Quốc Hội và Chính phủ VN.
Chuyên gia kinh tế Bùi Kiến Thành
2009-06-02
Share

BuiKienThanh150.jpg“Trong mt ngày rưỡi tho lun v tình hình kinh tế - xã hi được truyn hình trc tiếp tun qua, Nhiu đi biu đ xut làm rõ quy mô, cơ chế, thi hn thc thi gói kích cu cũng như kế hoch tái cơ cu nn kinh tế. Nhưng ch có B trưởng Tài chính Vũ Văn Ninh đng lên gii trình mt s vn đ liên quan đến thu - chi ngân sách.

Ch tch UBND thành ph Hà Ni Nguyn Thế Tho là mt trong nhng người đ xut gói kích cu này phi được làm rõ, tránh b li dng, rng đang có nhiu đim đáng quan ngi cn đưa ra m x và tho lun. Không ch tho lun ti Quc hi mà phi ly ý kiến dân...

các nước, điu kin đ nhn được vn kích cu rt kht khe và được công b công khai. Vn đ này tuy đã được Chính ph quan tâm nhưng chưa đáp ng đy đ yêu cu c 2 vế. Mt là tính cht ch, nghiêm khc ca các điu kin. Hai là mc đ công khai v thông tin.

"Vì thế kh năng kích cu có th chch mc đích, b lm dng, li dng, móc ngoc đ hưởng li các ch th cung cp và th hưởng vn kích cu này rt ln", ông Tho nói.

Đ được rng đường dư lun, xin được góp ý sau đây vi Quc Hi và Chính ph Vit Nam.

Đ ngăn chn suy gim kinh tế, Chính ph đã đưa ra 5 nhóm gii pháp cp bách, và dành 2 t USD đ kích cu. Có th tóm tt như sau:

1.            Ngày 15/01/2009 Chính ph đã quyết đnh các phương án s dng khon kích cu 1 t USD (17.000 t VND) đ h tr 4% lãi sut vn vay cho  mt s đi tượng doanh nghip.

2.            Ngày 04/04/2009 Th tướng Chính ph ban hành quyết đnh cho các t chc, cá nhân vay vn trung, dài hn và s được Nhà nước h tr lãi sut tin vay 4%/năm trong khong thi gian ti đa 24 tháng, vi tng s lãi được h tr là 20.000 t VND.

3.            Chính ph cũng thiết lp cơ chế bo lãnh tín dng cho doanh nghip.

4.            Đng thi Chính ph thc hin min, gim, giãn mt s loi thuế, và kéo dài thi hn np thuế xut nhp khu.

5.            Đy mnh, kích cu đu tư và tiêu dùng, đng insert thi phát trin mng lưới phân phi, h thng bán l, nht là vùng sâu vùng xa đ cung cp vt tư và hàng tiêu dùng thiết yếu.

6.            V chính sách tài chính, tin t, s tăng cường kh năng tiếp cn ngun vn tín dng cho các doanh nghip. Tiếp tc h lãi sut cơ bn và cho phép các t chc tín dng, các qu tín dng nhân dân cho vay theo lãi sut tha thun.

7.            Chính ph s điu chnh t giá ngoi t theo nguyên tc linh hot, nhm khuyến khích xut khu, hn chế nhp khu.

Nhn xét

Trên nhiu phương din các nhóm gii pháp trên đây đã đem li ít nhiu kết qu tích cc, mt s các doanh nghip bên l phá sn đã tiếp cn được ngun vn vi lãi sut tương đi thp cho phép doanh nghip hi sinh, mt phn lao đng được tr li vi công vic, ch s sn xut công nghip và ch s bán l tháng 4 và tháng 5 bt đu tăng nh. Tuy nhiên, bên cnh đó đã ni lên nhng du hiu đáng lo ngi cn phi theo dõi và x lý:

1.            S tin 17.000 t đng và 20.000 đng t bù lãi sut là được trích t d tr ngoi hi, thay vì t Ngân sách Nhà nước. Nếu s tin này được hch toán theo ngân sách thì thâm ht ngân sách s không dng t s 8,5%  như Chính ph va xin Quc hi phê duyt, mà s vượt lên trên 10%. Thâm ht ngân sách mc này là rt cao và nguy him.

2.            Tng s tín dng được h tr bù lãi sut ca gói kích cu 17.000 t đng là 450.000 t đng nếu tính theo 12 tháng hoc là 600.000 t đng nếu tính theo 8 tháng, th hin cho mt t l tăng dư n t 40% đến 50%.

3.            Còn tng s tín dng ca gói bù lãi sut 20.000 t đng s là 250.000 t đng nếu tính trên 24 tháng. Như vy, nếu cng c hai gói kích cu, tng s tín dng s lên đến 850.000 t đng, th hin cho khong 70% tăng dư n so vi cui năm 2008, chưa k đến nhng tín dng không được h tr bù lãi sut. Vi mt t l tăng dư n cao như vy, áp lc lm phát là vô cùng nguy him.

4.            Tính đến cui tháng 05, sau hơn 4 tháng trin khai gói h tr bù lãi sut 4%, hơn 310.000 t đng đã được các ngân hàng gii ngân, th hin cho mt t l khong 26% tăng tng dư n, nhưng theo báo cáo ca h thng ngân hàng thì tng dư n ch tăng khong 10%. Vn đ là s còn li đã đi đâu? 

Bình thường khi ngân hàng gii ngân thì s tin cho vay được chuyn đến tài khon ca doanh nghip. Nhưng doanh nghip không cn ngay mt lúc toàn b s tin vay. Vy doanh nghip đã làm gì vi s tin tm “nhàn ri”?  Có nhiu kh năng:

-              Mt là tm chuyn qua tài khon “tiết kim có thi hn” đ được hưởng lãi sut huy đng. Lãi sut này hin nay giao đng t 7% đến 8,5%.

-                Hai là tm tr nhng n cũ đã vay vi lãi sut cao, tc là đo n.

-   Ba là tm đu tư tài chính, ví d như tham gia th trường chng khoán 

    (TTCK), hay th trường bt đng sn.

-   Bn là tm dùng vào nhng d án khác.

Nói chung là dùng vào nhng vic ngoài nhng mc đích ca chính sách h tr lãi sut.

5.            Cách s dng s vn vay như trên s có nhng tác đng gì đi vi th trường tài chính và nn kinh tế?

-              Nếu là gi tr li vào tài khon tiết kim đ ly lãi thì không nhng đã gây thit hi cho Ngân sách Nhà nước mà còn làm lch hướng chính sách phát trin sn xut kinh doanh, gii quyết lao đng tht nghip, nâng cao năng lc cnh tranh ca nn kinh tế.

-              Nếu là đo n thì tm thi làm gim tng dư n và gim mt phn n xu hay khó đòi trong h thng ngân hàng, nhưng trong tương lai li có kh năng phát sinh thêm nhng s n xu khác.

-              Nếu là đu tư vào TTCK và bt dng sn thì có kh năng hâm nóng th trường trong mt thi gian cho đến khi phi thanh toán s tin vay. Đến lúc đó nếu không còn kh năng hoàn tr n thì c th trường chng khoán và h thng ngân hàng s b nh hưởng. Nếu s lượng tin s dng không đúng mc đích lên đến hàng trăm nghìn t thì nguy cơ đ v h thng ngân hàng là khó tránh khi.

6.            Nhng tín hiu ban đu đã xut hin, và h qu:

-              Ch s hàng tiêu dùng (CPI) tháng 4 và tháng 5 đã bt đu tăng khá mnh. Có kh năng tr thành lm phát ln. Hai yếu t chính dn đến tình trng này là chính sách ni lng tin t, tăng đt biến tng dư n ngân hàng mà không qun lý được mc đích s dng và thâm ht ngân sách trên hai con s như đã nêu trên. Tình hình này ging như mt đám cháy sp bùng lên vượt ra khi tm kim soát ca các cơ quan chc năng. Nếu Chính ph không có bin pháp x lý kp thi hu qu s khó lường.

-              Các ngân hàng vì thiếu vn đ cho vay đã bt đu tăng lãi sut huy đng. Mt bng lãi sut trên th trường s tăng và s góp thêm lc gió đy mnh lm phát.

-              Ch s TTCK đang tăng mà không có mt cơ s kinh tế vĩ mô nào h tr. T ngày có lượng tin ln được gii ngân qua chính sách bù lãi sut, lượng tin chy vào TTCK ngày càng nhiu, đy lượng cu lên đt ngt. Đây là mt tình thế nguy him, đe da tính thanh khon sau này, và có kh năng đy nhiu doanh nghip đến b vc phá sn nếu mo him đu tư s vn vay vào TTCK.

Đ xut

Hin nay, gói bù lãi sut s mt mi trin khai được khong 50% và gói s hai còn mi bước đu. Đ ngh Quc Hi và Chính ph nên xem xét kh năng đình ch trin khai hai gói kích cu bù lãi sut này và thay thế bng mt chính sách tín dng có hiu qu hơn không gây lm phát và cũng không gây thêm thâm ht ngân sách.

Mc đích ca chính sách bù lãi sut 4% là mun h lãi sut ròng doanh nghip phi tr cho ngân hàng xung còn 5-6%. Mc đích này hoàn toàn có th đt được bng phương thc Ngân hàng Nhà nước cp vn cho Ngân hàng thương mi vi lãi sut 1-2% và Ngân hàng thương mi cho doanh nghip vay vi lãi sut 5-6%. Đây là gii pháp mà hu hết các nước khác trên thế gii đu áp dng.

Ngân hàng thương mi có trách nhim giám đnh các d án doanh nghip cn vay vn, và quyết đnh cho vay theo nhu cu ca tng d án, có th ngn hn t 3-4 tháng, có th dài hn t 2 đến 3 năm. Ngân hàng thương mi có trách nhim kim tra và giám sát vic s dng vn đúng mc đích, và thu hi vn đúng thi hn.

Ưu dim ca phương án này là:

-              Nhà nước không phi chi t ngân sách đ bù lãi sut. Nguy cơ to thêm thâm ht và h ly ca thâm ht s không còn na.

-              Doanh nghip được vay vn vi lãi sut thp, và đúng vi nhu cu ca tùng d án v s lượng cũng như v thi hn vay.

-              Mt bng lãi sut s bình đng cho tt c mi đi tượng. Lãi sut thp to nên chi phí đu vào thp, giá thành thp, giúp doanh nghip tăng năng lc cnh tranh n đnh bn vng, không b gii hn bi thi gian 8 tháng hay 24 tháng ca chính sách bù lãi sut.

-              Ngân hàng thương mi được Ngân hàng Nhà nước cp vn, không còn phi lo thiếu vn cho vay, không phi huy đng vn vi lãi sut cao gây nên áp lc lm phát.

-              Tng s dư n s được Ngân hàng Nhà nước giám sát theo dõi mi ngày, đ đm bo rng nn kinh tế có đ lượng tin đ hot đng phát trin n đnh bn vng, không đ cho mt d án nào kh thi b thiếu vn phát trin, mà cũng không đ cho dư tha gây ra lm phát. Đó là trng trách ca Ngân hàng Nhà nước.

Ngân hàng Nhà Nước, hay nói đúng hơn là “Ngân hàng Trung ương” cn phi được kin toàn, đ hoàn thành s mnh ca mình là: Cung cp và điu phi lượng tin t tín dng cn thiết  cho nn kinh tế phát trin bn vng, n đnh, không đ xy ra lm phát hay thiu phát.  Mt cơ chế mi cn được xác lp đ bo đm tính cht đc lp ca Ngân hàng Trung ương, cn thiết cho vic thc hin s mnh và trách nhim ca mình.

Cũng xin lưu ý rng quá trình quyết đnh v hai gói bù lãi sut 4% có nhiu vn đ mà Quc hi cn xem xét. Theo gii trình ca B Kế hoch và Đu tư thì vì lý do cp bách Chính ph không có thi gian đ trình vi Quc hi tho lun trước khi đưa ra quyết đnh, và s tin bù lãi sut là ly t qu d tr ngoi hi ch không phi t ngân sách.

Xét v cơ s lut pháp phân quyn gia cơ quan lp pháp và cơ quan hành pháp, qui trình quyết đnh như trên ca Chính ph là vượt quyn và vi phm Hiến pháp. Ch có khi nào Quc hi tuyên b “tình trng khn cp” và y quyn cho Chính ph quyết đnh trong phm vi quy đnh bi “Ngh quyết tuyên b tình trng khn cp” thì Chính ph mi được hành đng mà không trình ra Quc hi phê duyt trước. Hin nay, Vit Nam không trong “tình trng khn cp” thì tt c nhng quyết đnh thuc v thm quyn ca Quc hi, nht là v Ngân sách Nhà nước, cn phi được tôn trng.

Hơn na, quyn hn s dng khi d tr ngoi hi. Bù lãi sut là mt quyết đnh dùng công qu đ h tr cho doanh nghip vay vn, thc cht là s dng Ngân sách Nhà nước. Hin nay, chưa có mt quy đnh pháp lut nào cho phép Chính ph được b sung ngân sách t khi d tr ngoi hi. Nếu không làm rõ cơ s lut pháp cho quyết đnh này, và thm quyn ca Quc hi v vic s dng tài nguyên ca Quc gia, thì có kh năng s còn xy ra nhiu quyết đnh vượt thm quyn khác gây nên nhng “thit hi nghiêm trng cho tài sn xã hi” mà lut pháp nghiêm cm.

Bùi Kiến Thành

---------------------------------
Bài viết do ông Bùi Kiến Thành, chuyên gia kinh tế đang làm việc tại Việt Nam, gửi đến RFA. Bài viết không phản ảnh quan điểm của Đài Á Châu Tự Do.

Anonymous says:
26/01/2010 01:40

Tôi rất có cảm tình với ông Bùi Kiến Thành vì qua những bài phát biểu của ông tôi thấy ông rất gần gũi như một ông già nông dân Nam bộ bình thường chứ không phải là 1 trí thức việt kiều. Những ngôn từ ông sử dụng cũng dân dã dễ hiểu mà vẫn lôi cuốn người nghe. trái với những kẻ thích dùng những từ khó hiểu, cao siêu nhưng rỗng tuếch. Còn về nội dung phát biểu thì đôi khi nó cũng phải khéo léo, từ ngữ "ngoại giao" cũng như các quan chức phương tây sang đây cũng ca ngợi Việt Nam vậy. Về đánh giá hiệu quả những việc làm của Chính phủ thì rất khác nhau có thể tốt cho tôi nhưng không tốt cho anh ..vvv.. Vấn đề là phải luôn cố gắng hết sức để tìm cho mình một chỗ đứng trong xã hội có thể là 1 giám đốc mà cũng có thể là anh xích lô chứ làm gì phải cay cú.

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.

Xem toàn trang