၁၉၂၀မႀာ တကၠသိုလ္ေကဵာင္းသား႒ကီးေတၾက အဂႆလိပ္နယ္ခဵဲႚအစိုးရရဲႚ က႗န္ပညာေရး စနစ္ကို စတင္ သပိတ္ေမႀာက္ခဲ့တဲ့ေနႛဟာ ဴမန္မာႎိုင္ငံမႀာ လၾတ္လပ္ေရးရဖိုႛ အမဵိႂးသား စည္းလံုးညီညၾတ္ေရး စိတ္ဓၝတ္ေတၾ ေမၾးဖၾားေပးလိုက္တဲ့ ေနႛတေနႛဴဖစ္တယ္လိုႛ အဖဲၾႛခဵႂပ္က ဒီကေနႛထုတ္ဴပန္တဲ့ ေဳကညာခဵက္မႀာ ေဖၞဴပထားပၝတယ္။ ဴမန္မာ့လၾတ္လပ္ေရး သမိုင္းမႀာ အေရး႒ကီးတဲ့ အခုလို အထိမ္းအမႀတ္ေနႛမႀာ စစ္အစိုးရအေနနဲႛ ခဵမႀတ္ထားတဲ့ အမဵိႂးသား ရင္ဳကားေစ့ေရး ဦးတည္ခဵက္ကို လက္ေတၾႛ အေကာင္အထည္ေဖၞဖိုႛ ေတာင္းဆိုတဲ့ အေဳကာင္း အမဵိႂးသား ဒီမိုကေရစီအဖဲၾႛခဵႂပ္ရဲႚ ေဴပာေရးဆိုခၾင့္ရႀိသူ ဦးဥာဏ္ဝင္းက ေဴပာပၝတယ္။

ဦးဥာဏ္ဝင္း။    ။ "လၾတ္လပ္ေရးရတဲ့ေနရာမႀာ ဗိုလ္ခဵႂပ္ေအာင္ဆန္းက ေရႀႚပိုင္းမႀာ လုိအပ္လိုႚ လက္နက္ကိုင္ ေတာ္လႀန္ေရးလုပ္တယ္။ ဒၝေပမယ့္ေနာက္ဆံုး လၾတ္လပ္ေရးရဖုိႛ ကဵေတာ့ ႓ဗိတိသ႖အစိုးရနဲႛ ေတၾႛဆံုေဆၾးေႎၾး႓ပီးမႀ ရတယ္။ ဒၝလည္း ညီညၾတ္မႁေဳကာင့္ရတာ၊ ကဵေနာ္တိုႛအားလံုး ညီညီညၾတ္ညၾတ္နဲႛ ေဆာင္ရၾက္ဖိုႛလိုတယ္။ ေနာက္လက္ရႀိ ေအးခဵမ္းသာယာေရးနဲႛ ဖၾံႛ႓ဖိႂးေရးေကာင္စီအေနနဲႛလည္း အမဵိႂးသားဴပန္လည္ စည္းလံုးညီညၾတ္ေရးကို ႎုိင္ငံေရးဦးတည္ခဵက္အေနနဲႛ ေဖၞဴပထားတယ္။ ဒီလုိဦးတည္ခဵက္ ေဖၞဴပထားတဲ့အတၾက္ အမဵိႂးသားရင္ဳကားေစ့ေရးအတၾက္ လိုအပ္တဲ့ ဖမ္းဆီးထားတဲ့သူေတၾ လၿတ္ေပးဖိုႛ၊ ရႀမ္းတိုင္းရင္းသားေတၾကို လၿတ္ေပးဖိုႛ ႎိုင္ငံေရးလႁပ္ရႀားမႁေတၾကို ခၾင့္ဴပႂဖိုႛ အဲဒီလုိေတာင္းဆိုခဵက္ေတၾနဲႛ တိုက္တၾန္းႎိႁးေတာ္ထားတဲ့ ေဳကညာခဵက္ပၝ။"

ရန္ကုန္႓မိႂႚက အမဵိႂးသားဒီမိုကေရစီအဖဲၾႛခဵႂပ္ရံုးမႀာ ကဵင္းပတဲ့ အမဵိႂးသားေအာင္ပဲၾေနႛ အခမ္းအနားမႀာ စာေရးဆရာေတၾလည္းတက္ေရာက္ခဲ့ဳက႓ပီး ကိုေလး (အင္းဝဂုဏ္ရည္) နဲႛ ဦးဳကည္ေအာင္တိုႛက ေဟာေဴပာခဲ့ဳကပၝတယ္။ တက္ေရာက္သူ ဧည့္ပရိတ္သတ္ စုစုေပၝင္း ၅၀၀ နီးပၝး ရႀိတယ္လိုႛ သိရပၝတယ္။

ဒီကေနႛမနက္က အမဵိႂးသားဒီမိုကေရစီအဖၾဲႛခဵႂပ္ရဲႚ ဗဟန္းေရၿဂံုတုိင္ ဌာနခဵႂပ္ေရႀႚမႀာ ကိုမင္းသိန္းဆိုတဲ့ အင္အယ္ဒီပၝတီဝင္ တေယာက္က တကုိယ္ေတာ္ ဆႎၬဴပပၾဲ ကဵင္းပခဲ့တယ္လိုႛ သိရပၝတယ္။

အင္အယ္ဒီရံုးခဵႂပ္မႀာ အမဵိႂးသားေနႛ အခမ္းအနား မကဵင္းပခင္ အခဵိန္ပိုင္းအတၾင္း ကိုမင္းသိန္းက ဌာနခဵႂပ္ေရႀႛက လမ္းမေပၞကို ထၾက္သၾား႓ပီး "မင္းကိုႎုိင္ အပၝအဝင္ ႎုိင္ငံေရး အကဵဥ္းသားအားလံုး လၿတ္ေပးပၝ"လိုႛ ေရးထားတဲ့ စာတမ္းကို ကိုင္ေဆာင္႓ပီး အသံတိတ္ ဆႎၬဴပခဲ့တယ္လိုႛ သိရပၝတယ္။

ကိုမင္းသိန္းက ဴဖစ္လာသမ႖ အႎၨရာယ္ေတၾကို သူရင္ဆိုင္ဖုိႛ အသင့္ပၝပဲလိုႛ သတင္းေထာက္ေတၾကို ေဴပာဳကားသၾား ပၝတယ္။

အခမ္းအနားကဵင္းပတဲ့ အင္အယ္ဒီ ရံုးခဵႂပ္ေရႀႚမႀာ ေစာင့္ဆိုင္းေနဳကတဲ့ အရပ္ဝတ္နဲႛ လံုဴခံႂေရးဝန္ထမ္းေတၾက ကိုမင္းသိန္းကို ဓၝတ္ပံုနဲႛဗီဒၾီယိုေတၾ ရိုက္ကူးခဲ့ဳကတယ္လုိႛ သိရပၝတယ္။

အဖဲၾႛခဵႂပ္ရံုး အနီးပတ္ဝန္းကဵင္မႀာ အရင္ကထက္ပို႓ပီး လက္နက္ကိုင္ လံုဴခံႂေရးတပ္ဖဲၾႛဝင္ေတၾ ခဵထားေပမယ့္ အခမ္းအနား တက္ေရာက္သူေတၾကို ေႎႀာက္ယႀက္ဖမ္းဆီးတာေတာ့ မရႀိခဲ့ပၝဘူး။

အလားတူပဲ မႎၨေလး႓မိႂႚက အမဵိႂးသားဒီမိုကေရစီအဖဲၾႛခဵႂပ္ တိုင္းရံုးမႀာလည္း အမဵိႂးသား ေအာင္ပဲၾေနႛ အထိမ္းအမႀတ္ အခမ္းအနားကို ဒီကေနႛမနက္ပိုင္းမႀာ ကဵင္းပခဲ့ပၝတယ္။ နယ္ခဵဲႚ လက္ေအာက္က က႗န္ပညာေရးစနစ္ကို တိုက္ပဲၾဝင္ခဲ့တာကေန ႎိုင္ငံေရး အေဴပာင္းအလဲတခုလံုး ဴဖစ္လာေအာင္ စတင္ေပးလိုက္တဲ့ ေနႛတေနႛဴဖစ္တဲ့အတၾက္ ႎႀစ္စဥ္ အခမ္းအနားေတၾ ကဵင္းပရတာဴဖစ္တယ္လိုႛ မႎၨေလးတိုင္း အမဵိႂးသားဒီမိုကေရစီ အဖဲၾႛခဵႂပ္ရဲႚ ေဴပာေရးဆိုခၾင့္ ရႀိသူ ဦးမဵိႂးႎိုင္က ေဴပာပၝတယ္။

ဦးမဵိႂးႎိုင္။      ။ "အခမ္းအနားမႀာ ကဵေနာ္တိုႛ အဓိကရည္ရၾယ္ခဵက္ကေတာ့ အမဵိႂးသားဴပန္လည္ သင့္ဴမတ္ေရးကို မည္သိုႛေဆာင္ရၾက္သင့္သည္ဆိုတဲ့ ေခၝင္းစည္းနဲႛအတူ စာတမ္းဆန္ဆန္ အက္ေဆးေပၝ့ေနာ္၊ အဲဒၝကို ၁၃ ဦးေလာက္က တက္ေရာက္ဖတ္ဳကား႓ပီး အဲဒီစာတမ္းေတၾေပၞမႀာ တက္ေရာက္လာဳကတဲ့ ပရိသတ္ကေန႓ပီးေတာ့ အမႀတ္ေပးေရၾးခဵယ္ စနစ္နဲႛ ဆုေပးပၾဲတခုလုပ္တယ္။ အမဵိႂးသားေနႛ အေဳကာင္းအရာနဲႛပတ္သက္႓ပီးေတာ့ သဘာပတိအဴဖစ္ေဆာင္ရၾက္တဲ့ မႎၨေလးတိုင္း စည္းရံုးေရးအဖၾဲႛဝင္ ဒုဥကၠဌကေန႓ပီးေတာ့ အမဵိႂးသားေနႛနဲႛ ပတ္သက္တဲ့ အေဳကာင္းအရာေတၾကို သဘာပတိအဖၾင့္မႀာ ေဴပာသၾားပၝတယ္။"

ဴပည္နယ္နဲႛ တိုင္းအသီးသီးမႀာရႀိတဲ့ အမဵိႂးသားဒီမိုကေရစီ အဖဲၾႛခဵႂပ္ ရံုးေတၾမႀာလည္း ၈၈ႎႀစ္ေဴမာက္ အမဵိႂးသားေအာင္ပၾဲေနႛ အခမ္းအနားေတၾကဵင္းပခဲ့ဳကပၝတယ္။