ဴမန္မာ့ ဒီမိုကေရစီေရး ေဆာင္႟ၾက္မည့္ အမဵိႂးသမီး အထက္လၿတ္ေတာ္ အမတ္မဵားအဖၾဲႚ ဖၾဲႚစည္းသည့္ အခမ္းအနားသိုႛ ေမလ ၂၃ရက္ေနႛက တက္ေရာက္ေနသည့္ အေမရိကန္ သမတကေတာ္ ေလာ္ရာ ဘုရႀ္ (အလယ္)၊ ဒီမိုကရက္တစ္ အထက္လၿတ္ေတာ္ အမတ္ ဒိုင္ယန္ ဖိုင္းစတိုင္း (ဝဲ)ႎႀင့္ ရီပတ္ဘလီကန္ အထက္လၿတ္ေတာ္ အမတ္ ေကး ေဘလီ ဟတ္ခဵင္ဆန္ (ယာ)။ (Photo: AFP) ပံု႒ကီးဳကည့္လိုလ႖င္။

ဴမန္မာႎိုင္ငံရဲ့ ေနာက္ဆံုးအေဴခအေနေတၾနဲႛ ပတ္သက္႓ပီး ကုလသမဂၢ အတၾင္းေရးမႀႃးခဵႂပ္ မစၤတာ ဘန္ကီမၾန္းးက အေမရိကန္သမတကေတာ္ မစၤက္ ေလာ္ရာဘုရႀ္ကို အဂႆၝေနႛက တယ္လီဖုန္းကတဆင့္ အကဵဥ္းခဵႂပ္ေဴပာဳကားခဲ့သလုိ ကုလသမဂၢ လူႛအခၾင့္အေရး ေကာင္စီကလည္း ဴမန္မာႎိုင္ငံကို လူႛအခၾင့္အေရးဆိုင္ရာက႗မ္းကဵင္သူကုိ အဴမန္လာေရာက္ခၾင့္ဴပႂဖုိႛ ဴမန္မာစစ္အစိုးရကို ေအာက္တိုဘာ ၉ရက္ အဂႆၝေနႛက ပန္ဳကားလိုက္ပၝတယ္။

ကုလသမဂၢ လံု႓ခံႂေရးေကာင္စီက ဴမန္မာႎိုင္ငံကိစၤအေပၞ တညီတညာတည္း တံုႛဴပန္မႁရဖိုႛ အားထုတ္ေနခဵိန္မႀာ အခုလိုေဴပာဳကားခဲ့တာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ ဴမန္မာႎိုင္ငံအေရး စိတ္ဝင္စားေနတဲ့ မစၤက္ဘုရႀ္ကို မစၤတာ ဘန္ကီမၾန္းက ကုလသမဂၢအေနနဲႛ ေဆာင္႟ၾက္႓ပီးစီးခဲ့တာေတၾကို ေဴပာဳကားခဲ့တယ္လိ္ုႛလည္း ကုလသမဂၢေဴပာခၾင့္ရပုဂၢိႂလ္က အတည္ဴပႂခဲ့ပၝတယ္။ ႓ပီးခဲ့တဲ့အပတ္ကပဲ မစၤက္ ေလာ္ရာဘုရႀ္က ဴမန္မာစစ္အစိုးရကို ေဘးဖယ္ေပးဖိုႛ တိုက္တၾန္းခဲ့႓ပီး လံု႓ခံႂေရး ေကာင္စီကိုလည္း ဴမန္မာႎိုင္ငံ ဒီမိုကေရစီ စနစ္ဆီကို ေအးေအးခဵမ္းခဵမ္း အသၾင္ကူးေဴပာင္းႎိုင္ေအာင္ ဆံုးဴဖတ္ခဵက္ခဵဖိုႛ ေတာင္းဆိုခဲ့ပၝတယ္။ စစ္အစိုးရက ေဒၞေအာင္ဆန္း စုဳကည္ကို စီးပၾားေရးပိတ္ဆိုႛတဲ့အေပၞ ေထာက္ခံတာအပၝအဝင္ အခဵက္ ၄ခဵက္ကို စၾန္ႛလၿတ္မယ္ဆိုရင္ ေတၾႚဆံုေဆၾးေႎၾးမယ္လိုႛ ေဴပာခဲ့တာနဲႛပတ္သက္႓ပီး ဒၝဟာ တကယ္ပဲတိုးတက္မႁလား၊ ႎိုင္ငံတကာအသိုင္းအဝန္းကို ေခ႗းသိပ္ဖိုႛ ႒ကိႂးစားတာလားဆိုတာ မေသခဵာပၝဘူးလိုႛ မစၤက္ ေလာ္ရာ ဘုရႀ္က မႀတ္ခဵက္ဴပႂခဲ့ပၝတယ္။ ႓ပီးေတာ့ တိုင္းဴပည္မႀာ ေအးေဆး႓ငိမ္သက္ေနပၝ႓ပီလိုႛ စစ္အစိုးရက ေဴပာဆိုေနတာကိုလည္း ဒၝကေတာ့ ဴပည္သူေတၾကို ေဳကာက္ေအာင္ လုပ္ထားတာကိုးလိုႛ သေရာ္ခဲ့ပၝတယ္။

ဴမန္မာႎိုင္ငံကို သၾားေရာက္ခဲ့တဲ့ ကုလသမဂၢအထူးသံတမန္ မစၤတာ ဂမ္ဘာရီ ရဲ့အစီရင္ခံခဵက္ကို ဳကားနာ႓ပီးတဲ့ေနာက္ အေမရိကန္၊ ႓ဗိတိန္နဲႛ ဴပင္သစ္ႎို္င္ငံတိုႛတင္ဴပတဲ့ ဆံုးဴဖတ္ခဵက္ထဲက ဴပင္းထန္တဲ့ စကားလံုးေတၾကို သိမ္သိမ္ေမၾႚေမၾႚဴဖစ္ေအာင္ ဴပင္ဆင္ဖိုႛ တ႟ုတ္ဴပည္က တနလႆာေနႛက အဆိုဴပႂခဲ့ပၝတယ္။ ဒီဆံုးဴဖတ္ခဵက္ကို အဖၾဲႚဝင္ ၁၅ႎိုင္ငံလံုးက သေဘာတူမႀ အတည္ဴဖစ္မႀာပၝ။

အမဵိႂးသား အဖၾဲႚအစည္းတရပ္ အေနနဲႛ ဴမန္မာ့ တပ္မေတာ္ဟာ အသၾင္ ကူးေဴပာင္းေရး ကာလနဲႛ အသၾင္ ကူးေဴပာင္း႓ပီး ကာလေတၾမႀာ ပၝဝင္ရမဲ့ အခန္းကၸ ရႀိပၝတယ္။

ဒီအေတာအတၾင္း ကုလသမဂၢဆိုင္ရာ အေမရိကန္သံအမတ္ မစၤတာ ခၝလီဇတ္ကလည္း ဴမန္မာႎိုင္ငံမႀာ တိုးတက္မႁေတၾဴဖစ္ေပၞေအာင္ ေဆာင္႟ၾက္ဖိုႛ၊ အကဵဥ္းကဵေနသူေတၾကို ဴပန္လၿတ္ဖိုႛ၊ ေဒၞေအာင္ဆန္းစုဳကည္ရဲ့အေဴခအေနေတၾ တိုးတက္ေကာင္းမၾန္႓ပီး ေဆၾးေႎၾးညၟိႎိႁင္းေရးအတၾက္ ဴပင္ဆင္ႎိုင္ေအာင္ ေဆာင္႟ၾက္ေပးဖိုႛ၊ အသၾင္ကူးေဴပာင္းေရး ဴဖစ္ေပၞလာေအာင္ ေတၾႚဆံုညၟိႎိႁင္း ေဆၾးေႎၾးဳကဖိုႛဆိုတဲ့အခဵက္ေတၾဟာ အင္မတန္ အေရး႒ကီးတယ္ဆိုတာကို က႗ႎ္ုပ္တိုႛယံုဳကည္ပၝတယ္၊ အမဵိႂးသား အဖၾဲႚအစည္းတရပ္အေနနဲႛ ဴမန္မာတပ္မေတာ္ဟာ အသၾင္ကူးေဴပာင္းေရးကာလနဲႛ အသၾင္ကူးေဴပာင္း႓ပီး ကာလေတၾမႀာ ပၝဝင္ရမဲ့ အခန္းကၸရႀိပၝတယ္လိုႛ စစ္အစိုးရကို ေဴပာဳကားလိုက္ပၝတယ္။ ႓ပီးေတာ့လည္း ေလးနက္တဲ့ ေတၾႚဆံုေဆၾးေႎၾးမႁစတင္ဖိုႛ သိပ္အေရး႒ကီးေန႓ပီဴဖစ္႓ပီး ႎိုင္ငံတကာအသိုင္းအဝန္းနဲႛ ေဒသတၾင္း အဓိကကဵတဲ့ ႎိုင္ငံေတၾရဲ့ အခန္းကၸကလည္း အေရး႒ကီးပၝတယ္လိုႛ ဆိုပၝတယ္။ ေဆၾးေႎၾးပၾဲ ဴဖစ္ေပၞေရးအတၾက္ မစၤတာ ဂမ္ဘာရီ ဴမန္မာဴပည္ကို ေစာေစာဴပန္သၾားဖိုႛလည္း တိုက္တၾန္းလိုက္ပၝတယ္။ တ႟ုတ္ႎိုင္ငံကေတာ့ ဴမန္မာကို စီးပၾားေရးပိတ္ဆိုႛတာနဲႛ ဖိအားေတၾေပးတာဟာ ဴပႍနာကို မေဴပလည္ႎိုင္တဲ့အဴပင္ ပို႓ပီးဆိုး႟ၾားသၾားလိမ္ႛမယ္လိုႛ ေဴပာလိုက္ပၝတယ္။

ဒီအေတာအတၾင္း ဴမန္မာႎိုင္ငံကို လူႛအခၾင့္အေရးဆိုင္ရာက႗မ္းကဵင္သူ မစၤတာ ပီနဲ႟ိုး လာေရာက္ခၾင့္ဴပႂဖိုႛ ကုလသမဂၢ လူႛအခၾင့္အေရးေကာင္စီက ဴမန္မာစစ္အစိုးရကို ေအာက္တိုဘာ ၈ရက္ မေနႛက ပန္ဳကားလိုက္ပၝတယ္။ အဖၾဲႚဝင္ ၄၇ႎိုင္ငံပၝ ကုလသမဂၢ လူႛအခၾင့္အေရးေကာင္စီဥကၠႉ ႟ိုေမးနီးယား သံအမတ္ မစၤတာ ဒိုရူ ႟ိုဴမႃလပ္စ္ ေကာ့စ္တီးယားက မစၤတာ ေပၞလို ဆာဂဵီယို ပီနဲ႟ိုးကို ဴမန္မာႎိုင္ငံကို အဴမန္ဆံုး သၾားေရာက္ဖိုႛ ႌၿန္ဳကားထားလိုက္႓ပီလိုႛ ဴမန္မာစစ္အစိုးရကို ေဴပာဳကားလိုက္ပၝတယ္။ ႓ငိမ္းခဵမ္းတဲ့ လုထုဆႎၬဴပပၾဲေတၾကို အဳကမ္းဖက္ႎႀိမ္နင္း႓ဖိႂခၾဲအ႓ပီး ဴမန္မာႎိုင္ငံရဲ့ လူႛအခၾင့္အေရးအေဴခအေနေတၾကို သၾားေရာက္ စံုစမ္းဖိုႛဴဖစ္ပၝတယ္။

႓ပီးခဲ့အပတ္ကဴပႂလုပ္ခဲ့တဲ့ လူႛအခၾင့္အေရးေကာင္စီ အေရးေပၞအစည္းအေဝးက ဴမန္မာစစ္အစိုးရရဲ့လုပ္ရပ္ကို ႟ႁတ္ခဵလိုက္႓ပီး မစၤတာပီနဲ႟ိုးကို ဴမန္မာႎိုင္ငံကို ခဵက္ခဵင္းသၾားေရာက္ စံုစမ္းဖိုႛ တိုက္တၾန္းခဲ့တာပၝ။ ေကာင္စီဆံုးဴဖတ္ခဵက္မႀာ ဴမန္မာႎိုင္ငံက ႓ငိမ္းခဵမ္းတဲ့ဆႎၬဴပပၾဲေတၾကို ႟ိုက္ႎႀက္ သတ္ဴဖတ္မႁေတၾ၊ ထင္သလိုဖမ္းဆီးေထာင္ခဵတာေတၾ ဆက္လက္ ဴဖစ္ေပၞေနတယ္လိုႛ ေဖာ္ဴပထားပၝတယ္။ လူႛအခၾင့္အေရးေကာင္စီဥကၠႉဟာ ကုလသမဂၢ ဴမန္မာသံအမတ္ ဦးညၾန္ႛေဆၾနဲႛ အဂႆၝေနႛက ေတၾႚဆံုခဲ့႓ပီး မစၤတာပီနဲ႟ိုးကို ေစလၿတ္မယ္ဆိုတဲ့ စာတေစာင္ေပးခဲ့ပၝတယ္။ ဒီစာကိုစစ္အစိုးရက အဴမန္တံုႛဴပန္ေစခဵင္တယ္၊ မစၤတာပီနဲ႟ိုးဟာ ခၾင့္ဴပႂခဵက္ရတာနဲႛ လာေရာက္ဖိုႛ အသင့္ဴဖစ္ေနပၝတယ္လိုႛလည္း ေဴပာလိုက္ပၝတယ္။

လၾန္ခဲ့တဲ့ ၇ႎႀစ္က ဴမန္မာႎိုင္ငံရဲ့ လူႛအခၾင့္အေရး အေဴခအေနေတၾကို စံုစမ္းဖိုႛ ကုလသမဂၢက႗မ္းကဵင္သူအဴဖစ္ ခန္ႛအပ္ခံခဲ့ရတဲ့ မစၤတာ ပီနဲ႟ိုး ကို ဴမန္မာစစ္အစိုးရက ၂၀၀၃ ခုႎႀစ္မႀာ ဴပည္ဝင္ခၾင့္တားဴမစ္ခဲ့ပၝတယ္။