ကခဵင္ဴပည္နယ္အတၾင္းမႀာ ေကဵာက္စိမ္း တူးေဖာ္ေရာင္းခဵတဲ့ လုပ္ငန္းေတၾ အရင္ကေလာက္ အလုပ္မဴဖစ္ဳကေတာ့တဲ့အတၾက္ ေကဵာက္စိမ္းကုမၯဏီ ေတာ္ေတာ္မဵားမဵားဟာ ေ႟ၿတူးတဲ့ လုပ္ငန္းဖက္ ေဴပာင္းကုန္ဳကတယ္လိုႛ RFA က စံုစမ္း သိရႀိရပၝတယ္။
ကခဵင္ဴပည္နယ္၊ စမ္းေခဵာင္းတခု၏ ကမ္းနဖူးတၾင္ ေ႟ၿတၾင္း တူးေဖာ္ ေ႟ၿကဵင္ေနသူတဦး ဴဖစ္ပၝသည္။ (Photo: Courtesy of Kachin Development Networking Group-KDNG)
ကမႝာမႀာ နာမည္႒ကီးတဲ့ အရည္အေသၾးေကာင္း ေကဵာက္စိမ္းေတၾ ထၾက္ရႀိရာ ဖားကန္ႛေဒသမႀာ ဟိုးအရင္က သာမန္ လက္နဲႛ တူးေဖာ္ခဲ့ဳကေပမဲ့ ေနာက္ပိုင္း ဆယ္စုႎႀစ္ေတၾနဲႛ ခဵီ႓ပီးေတာ့ စက္ယႎၩရား႒ကီးေတၾ သံုး႓ပီး တူးေဖာ္လာခဲ့ဳက႓ပီးတဲ့ေနာက္ အခုအခၝမႀာေတာ့ ေကဵာက္စိမ္း အထၾက္နည္းပၝး လာတဲ့အဴပင္ ေကဵာက္အေရာင္းအဝယ္ေတၾလည္း အရင္ကလို မေကာင္းေတာ့ဖူးလိုႛ သိရပၝတယ္။
ဒၝေဳကာင့္ အဲဒီေဒသမႀာ လုပ္ကိုင္ေနတဲ့ ေကဵာက္စိမ္းတူးေဖာ္ေနတဲ့ ကုမၯဏီေတၾဟာ ေ႟ၿတူးေဖာ္ေရး လုပ္ငန္းဖက္ကို ေဴပာင္း႓ပီး လုပ္ကိုင္ေနဳကတယ္လိုႛ ဖားကန္ႛ႓မိႂႚက ေကဵာက္ကုန္သည္တေယာက္က ခုလိုေဴပာဴပပၝတယ္။
ေကဵာက္ကုန္သည္။ ။ “ဒီႎႀစ္ပိုင္းကေလ ကုမၯဏီ႒ကီးေတၾက သိပ္အလုပ္မဴဖစ္ဘူး ရင္းႎႀီးဴမၟႂပ္ႎႀံမႁ ပိုက္ဆံက မရႀိဳကေတာ့ဘူး၊ ေကဵာက္လုပ္တဲ့အခၝကဵေတာ့ ရင္းႎႀီးဴမၟႂပ္ႎႀံမႁမဵား႓ပီးမႀ ေကဵာက္မေရာင္းရတဲ့အခၝကဵေတာ့ ေငၾဴမႂပ္တာေပၝ့ေလ၊ တခဵိႂႚဆိုရင္ ေကဵာက္လုပ္ကၾက္ထဲမႀာ သံုးဖိုႛအတၾက္ ပိုက္ဆံက မရႀိေတာ့ဘူး အဲဒီေတာ့ ဆီကို အေ႔ကးနဲႛယူ႓ပီးမႀ လုပ္ေပမဲ့လည္း ဳကာလာေတာ့ ရိကၡာဖိုး မတတ္ႎိုင္တဲ့ အခၝကဵေတာ့ ေကဵာက္စိမ္းတၾင္းကို ပစ္ထား႓ပီးေတာ့ ေ႟ၿတၾင္းေတၾဖက္ကို သၾားဳကတယ္။”
ဴမန္မာစစ္အစိုးရ အာဏာပိုင္ေတၾနဲႛ အကဵိႂးတူ ပူးေပၝင္းတည္ေထာင္ထားတဲ့ ဴမန္မာတေကာင္း၊ ေမာနင္းလိုက္၊ လပ္ကီးဆဲဗင္း၊ လပ္ကီးစတား စတဲ့ ကုမၯဏီေတၾေလာက္ပဲ ေကဵာက္စိမ္းလုပ္ငန္းကို ဆက္လက္လုပ္ကိုင္ေနဳကတာပၝ၊ ဖားကန္ႛ၊ တာမခံ၊ လံုးခင္း၊ ေဒသေတၾဟာ အရင္ကတည္းက ေကဵာက္စိမ္းသာမက ေ႟ၿလည္း ထၾက္ပၝတယ္။ ေ႟ၿရႀာတဲ့ လုပ္ငန္းဖက္ ေဴပာင္း႓ပီး လုပ္ကိုင္လာတဲ့ ကုမၯဏီေတၾ စုစုေပၝင္း ၇၀ ေကဵာ္ေလာက္ ရႀိေန႓ပီး ေဒသတၾင္းက လယ္ယာေဴမေတၾကို ဝယ္႓ပီးေတာ့ တူးေဖာ္ေနဳကတာလိုႛလည္း ေစာေစာက ေကဵာက္ကုန္သည္က ဆက္ေဴပာပၝတယ္။
ေကဵာက္ကုန္သည္။ ။ “ဥ႟ုေခဵာင္း႟ိုးတေလ႖ာက္မႀာ ရႀိတဲ့ ေဟာင္ပၝးေအာက္အထိ မရႀိသေလာက္ေတာင္ ဴဖစ္ေန႓ပီ လယ္ေတၾက ၊ လယ္ေတၾကို ဝယ္႓ပီးမႀ ေ႟ၿတူးလိုက္တာ တဧကကို သိန္း ၂၀၀ ကေန တခဵိႂႚ သိန္း ၃၀၀ အဲေလာက္အထိ ရတယ္။ လယ္ပိုင္ရႀင္ေတၾလည္း ပိုက္ဆံရ သၾားတာေပၝ့ဗဵာ။ လယ္လုပ္ရင္ေတာင္ ပိုက္ဆံ ဒီလိုအလံုးအရင္းရဖိုႛ မလၾယ္ဘူးေလ၊ ႓ပီးရင္လုပ္ကၾက္ကလည္း နားလည္မႁနဲႛ လုပ္လိုႛရတယ္ေလ။”
အရင္တံုးက အဲဒီေဒသေတၾမႀာ တႎိုင္တပိုင္ ေ႟ၿတူးဳကတာေလာက္ပဲ ရႀိပၝတယ္။ အခုေတာ့ ကုမၯဏီေတၾက စက္ယႎၩရားေတၾနဲႛ အဴပိႂင္တူးေဖာ္ေနဳကတာေဳကာင့္ ဥ႟ုေခဵာင္းဟာလည္း အရင္ကထက္ တစထက္တစ ပို႓ပီး ပဵက္စီးလာေန႓ပီလိုႛ သိရပၝတယ္။ ေကဵာက္စိမ္းထၾက္တဲ့ ေဒသမႀာတင္မက ကခဵင္ဴပည္နယ္အတၾင္း ေနရာေတာ္ေတာ္မဵားမဵားမႀာ ေ႟ၿထၾက္ေနတာေဳကာင့္ ပံုစံအမဵိႂးမဵိႂးနဲႛ တူးေဖာ္ေနဳကတယ္လိုႛ ဆိုပၝတယ္။ ဒီအေဳကာင္းကို ကခဵင္လူမႁဖၾံႚ႓ဖိႂးေရး ကၾန္ရက္အဖၾဲႚရဲ့ ဥကၠႉ ဦးေအာင္ဝၝက ေဴပာပၝတယ္။
ဦးေအာင္ဝၝ။ ။“တႎိုင္းဴမစ္ေအာက္ဘက္မႀာ ႟ၾာအ႒ကီး႒ကီး ေ႟ၿလုပ္ကၾက္ အ႒ကီး႒ကီးပံုစံမဵိႂးနဲႛ လုပ္ေနတာပဲ ဒီမႀာ အလုပ္သမားေတၾကေတာ့ ရာ၊ ေထာင္ေသာင္းနဲႛ ခဵီ႓ပီးမႀ ရႀိေနတာကိုး၊ ေနာက္တခုက ဧရာဝတီဴမစ္အထက္ဘက္ ေမခနဲႛ မလိခ ဴမစ္ဳကားထဲမႀာ စက္ေတၾနဲႛ တူးတဲ့ဟာမဵိႂးေတၾ၊ တခဵိႂႚဟာေတၾက ကုန္းကဵင္းေတၾ ရႀိတယ္။ တခဵိႂႚဟာေတၾက ေရငုတ္ကဵင္းေတၾ ရႀိတယ္။ နမ့္ဆန္ယန္၊ ေ႟ၿကူ ဖက္မႀာလည္း ရႀိတယ္။ သံလမ္း႟ိုး တေလ႖ာက္မႀာလည္း ရႀိတယ္။”
ကခဵင္ဴပည္နယ္ဟာ ေ႟ၿနဲႛ ေကဵာက္စိမ္း အပၝအဝင္ သတၨႂ၊ သစ္၊ စတဲ့ သဘာဝ သယံဇာတ အေဴမာက္အဴမားထၾက္ရႀိတဲ့ ေဒသဴဖစ္ပၝတယ္။ ဒၝေပမဲ့ ဴပည္နယ္အတၾက္ကေတာ့ သဘာဝပတ္ဝန္းကဵင္ေတၾသာ ပဵက္စီးသၾားတာပဲ အဖတ္တင္တယ္လိုႛ ကခဵင္လူမႁဖၾံႚ႓ဖိႂးေရးကၾန္ယက္အဖၾဲႚဥကၠႉ ဦးေအာင္ဝၝက ဆက္ေဴပာပၝတယ္။
ဦးေအာင္ဝၝ။ ။“ေ႟ၿတူးတဲ့ေနရာမႀာ အဓိက အကဵိႂးအဴမတ္ ရရႀိတာဟာ စစ္ဗိုလ္ေတၾနဲႛ ပတ္သက္တဲ့ဟာေတၾ လူထုအေနနဲႛေတာ့ ဘာမႀ အကဵိႂးအဴမတ္မရႀိဘူး ခံစားခၾင့္လည္းမရႀိဘူး။ ဥပမာေဴပာရရင္ ဟူးေကာင္းခဵိႂင့္ဝႀမ္းမႀာ ေ႟ၿတၾင္းေတၾ အမဵား႒ကီးရႀိတယ္။ ေဒသခံေတၾ ကေတာ့ ေ႟ၿတူးတဲ့ေနရာမႀာ အလုပ္သမားအဴဖစ္ေလာက္ပဲ ရႀိတယ္။ လူေတၾက သူတိုႛရဲ့ ခံစားခၾင့္ ဘာမႀ မရႀိေတာ့ ေနာက္ဆံုးမႀာ ေဒသခံေတၾကေတာ့ မူးယစ္ေဆးဝၝးသံုးစၾဲ႓ပီးမႀ လူမႁေရး ဒုကၡေလာက္ပဲ ခံစားေနရတယ္။ ဒၝ႓ပီးမႀ သဘာဝ ပတ္ဝန္းကဵင္ေတၾလည္း အမဵား႒ကီး ထိခိုက္လာတယ္။”
သယံဇာတေတၾ အမဵားအဴပားထၾက္ရႀိေနေပမဲ့ ကခဵင္ဴပည္နယ္အတၾင္း လမ္းပန္းဆက္သၾယ္ေရး၊ ပညာေရး၊ ကဵန္းမာေရး၊ လူမႁေရး စတာေတၾ ဘာမႀထူးဴခား႓ပီး တိုးတက္မလာဘူးလိုႛလည္း သူကေဴပာပၝတယ္။ ၁၉၉၀ ခုႎႀစ္ ေနာက္ပိုင္းကစ႓ပီး စစ္အစိုးရဟာ ကခဵင္ဴပည္နယ္ အတၾင္း ေကဵာက္စိမ္းတူးေဖာ္ခၾင့္၊ ေ႟ၿတူးေဖာ္ခၾင့္နဲႛ သစ္ထုတ္လုပ္တဲ့ လုပ္ငန္းေတၾကို စီးပၾားေရးလုပ္ငန္းရႀင္ေတၾကို ပံုစံအမဵိႂးမဵိႂးနဲႛ လုပ္ကိုင္ခၾင့္ေတၾ ထုတ္ေပးခဲ့တာ ဴဖစ္ပၝတယ္။|
|
အီးေမးလ္ပိုႛရန္ |
|
|
သတင္းလၿာမႀာယူရန္ |
|
|
ပံုႎႀိပ္ရန္ |
|
|
ဤအေဳကာင္းကို မ႖ေဝရန္ |
ဖၾံႚ႓ဖႂိးေရးလုပ္ငန္းမဵားတၾင္ ေဒသခံမဵားအား အေလးထားဖိုႛ အစီရင္ခံစာထုတ္ဴပန္
ကမႝာ့အ႒ကီးဆံုး ေကဵာက္စိမ္းဆင္းတုေတာ္ကို ဴမန္မာ့ေကဵာက္စိမ္းဴဖင့္ ထုလုပ္မည္
ဴမစ္ဆံုေရကာတာစီမံကိန္း ခဵက္ခဵင္းရပ္ဆိုင္းေစလို
ဴမစ္ဆံုစီမံကိန္းနဲႛ ပတ္သက္လိုႛ ေဒသခံေတၾ ဆုေတာင္း ဆန္ႛကဵင္ဳက
နာဂစ္မုန္တိုင္းသင့္ေဒသ ငၝးရႀားပၝးေန
ကၾမ္းလံုဆည္ တည္ေဆာက္မႁ ရပ္ဖိုႛ တ႟ုတ္အစိုးရကိုေတာင္းဆို
ေ႟ၿတၾင္းစၾန္ႛပစ္ဓာတုပစၤည္းမဵားေဳကာင့္ ေဒသခံကဵန္းမာေရး အႎၩရာယ္ဴဖစ္