តើកិច្ចប្រជុំនោះបានទទួលលទ្ធផលយ៉ាងណា? លោក សាវយុត សូមជូនសេចក្តីរាយការណ៍តាមរយៈការសាកសួររបស់លោក ម៉ាយ៉ារិទ្ធិ ដែលមានខ្លឹមសារដូចតទៅ៖
ម៉ាយ៉ារិទ្ធិ ៖ លោក សាវយុត តើកិច្ចប្រជុំរវាងរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការបរទេសខ្មែរនិងថៃបានទទួលលទ្ធផលយ៉ាងណាខ្លះ?
សាវយុត ៖ កិច្ចប្រជុំរបស់មន្រ្តីការបរទេសខ្មែរថៃស្ដីពីដំណោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែននោះបានបញ្ចប់ទៅហើយកាលពីវេលាម៉ោង៩យប់ថ្ងៃទី១២នោះ។ ហើយលោក វ៉ា គឹមហុង បានឲ្យដឹងថា តាមការព្រមព្រៀងជាបណ្ដោះអាសន្នថ្នាក់រដ្ឋមន្រ្តីនេះ គឺភាគីទាំងពីរហ្នឹងបានឯកភាពលើការវាស់វែងតំបន់ព្រំដែននៅប្រាសាទព្រះវិហារ ដែលនឹងធ្វើនៅពាក់កណ្ដាលខែធ្នូ ព្រមទាំងការដោះមីន ដោយសារតែតំបន់ព្រះវិហារជាតំបន់រសើបដែលរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាកំពុងខំប្រឹងប្រែងដោះស្រាយបញ្ហានេះជាចម្បង។
លោកឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តីនិងជារដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការបរទេសប្រទេសកម្ពុជា ហោ ណាំហុង បានឲ្យដឹងថា នៅក្នុងការព្រមព្រៀងនោះកម្ពុជាបានស្នើសុំជាច្រើនចំណុច ដូចជាឲ្យថៃដកកងទ័ពចេញពីវត្តខ្មែរ កែវសិក្ខាគិរីស្វរៈ ដកចេញពីតំបន់ជុំវិញវត្តកែវសិក្ខាគិរីស្វរៈ និងជាតំបន់ជិតវត្តកែវសិក្ខាគិរីស្វរៈ ដោយបានសម្រេចចាត់តាំងក្រុមមួយហៅថា Task Force ដើម្បីឲ្យធ្វើការដោះស្រាយបញ្ហានេះជាចាំបាច់នៅឯតំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារ។ ហើយទន្ទឹមនឹងនេះគណៈកម្មការចម្រុះបានកំណត់គ្រោងនឹងជួបប្រជុំគ្នានៅឯខែមករា ឆ្នាំ២០០៩ បន្ថែមទៀត ដើម្បីសម្រេចការងារផ្នែកច្បាប់ ពីព្រោះថា ការវាស់វែងបង្គោលព្រំដែននោះចាំបាច់ត្រូវការក្រុមអ្នកច្បាប់អន្តរជាតិផងដែរ។
ម៉ាយ៉ារិទ្ធិ ៖ ហើយចុះមុននេះមានសេចក្ដីរាយការណ៍មកថា ថៃបានស្នើចង់ឲ្យមានការដូរឈ្មោះប្រាសាទព្រះវិហារទៅជាសំនៀងថៃ ប្រាសាទព្រះវិហាន ហើយការចរចាគ្នានោះទៀតគឺថា ថៃចង់បានផ្អែកទៅលើផែនទីដែលថៃមានខ្លួនឯង តើរឿងនេះដោះស្រាយយ៉ាងម៉េចដែរទៅ?
សាវយុត ៖ រហូតមកដល់ពេលនេះយើងបានចម្លើយពីខាង លោក សំផុង អៈម៉នវីវ៉ាត់ ដែលជារដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការបរទេសថៃ ដែលលោកមិនបានមានប្រសាសន៍ជំទាស់អំពីបញ្ហាហ្នឹងទៀតទេ ដោយលោកបានមានប្រសាសន៍ថ្លែងថា បញ្ហាទាំងអស់គឺមានការព្រមព្រៀងគ្នាហើយ ដោយនៅតែចំណុចចំនួន២តែប៉ុណ្ណោះ ដែលមិនទាន់មានការយល់ព្រមគ្នា ដោយសារតែរង់ចាំខាងសភាថៃអនុម័តឬធ្វើការសម្រេច។
នៅក្នុងនោះ លោក អៈម៉នវីវ៉ាត់ បានបញ្ជាក់ថា ចំណុចទី១ ដែលនឹងត្រូវឆ្លងកាត់សភាប្រជុំ ហើយនិងធ្វើការអនុម័តជាក្រោយនោះ គឺចំណុចកែសម្រួលកងទ័ពនៃភាគីទាំងពីរនៅតាមតំបន់ចំណុចព្រំដែន ដូចនៅចំណុចព្រះវិហារហ្នឹងជាអាទិភាពចាំបាច់។ ហើយចំណែកភាគីទាំងថៃ ទាំងកម្ពុជាហ្នឹង បានទទួលស្គាល់ផ្អែកទៅលើផែនទីតាមសន្ធិសញ្ញាឆ្នាំ១៩០៤ និងឆ្នាំ១៩០៧ ដែលជាសន្ធិសញ្ញារបស់បារាំង សៀម ក៏ប៉ុន្តែទោះយ៉ាងណាការយល់ព្រមនេះត្រូវបានផ្ដល់យោបល់ថា គ្រាន់តែជាបណ្ដោះអាសន្នទេ ថ្នាក់ហ្នឹងមិនអាចសម្រេចបាន គឺការរង់ចាំការដាក់ជូនទៅសភាដោយធ្វើការអនុម័តជាបន្តទៀត។
ម៉ាយ៉ារិទ្ធិ ៖ ហើយចុះចំណុចដែលមិនទាន់ព្រមព្រៀងគ្នានោះមានអ្វីខ្លះទៅ?
សាវយុត ៖ ចំណុចដែលមិនទាន់ព្រមព្រៀងគ្នាហ្នឹង មិនត្រូវលោកបញ្ជាក់ឲ្យច្បាស់លាស់ទេ គ្រាន់តែលោកមានការបង្ហាញលើការកែសម្រួលកងទ័ពភាគីទាំងពីរ ហើយនិងចំណុចនៅក្នុងការទទួលស្គាល់លើសន្ធិសញ្ញាហ្នឹងវាជាបញ្ហាធំ ពីព្រោះលោកដែលជារដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការបរទេសមិនអាចឆ្លងកាត់ ឬក៏មិនឆ្លងកាត់សភានោះបានទេ គឺត្រូវរង់ចាំការអនុម័តពីសភា។
ម៉ាយ៉ារិទ្ធិ ៖ ហើយចុះរឿងការផ្លាស់ប្ដូរឈ្មោះប្រាសាទព្រះវិហារនោះ តើមានលើកបន្ថែមទៀតដែរឬទេ?
សាវយុត ៖ នៅក្នុងបញ្ហានេះយើងមិនបានឮខាងភាគីថៃមានប្រសាសន៍អំពីបញ្ហាហ្នឹងទេ ហើយក៏ភាគីខ្មែរមិនបានមានប្រសាសន៍អំពីបញ្ហាហ្នឹងដែរដោយមិនឮលើកជជែកអីទេ ប្រហែលជាបញ្ហានេះត្រូវបានបន្លាយពេលវេលាតទៅទៀតឬយ៉ាងណា។ ក៏ប៉ុន្តែដោយសារថា លោក ហោ ណាំហុង គាត់មានប្រសាសន៍ថា បញ្ហាដោះស្រាយព្រំដែននេះមិនមែនជារឿងឆាប់រហ័សទេ គឺជារឿងដែលត្រូវប្រើប្រាស់ពេលវេលាយូរអង្វែងតទៅទៀត ដូច្នេះបញ្ហាផ្សេងៗដែលនៅមិនទាន់ដោះស្រាយបាននឹងធ្វើការដោះស្រាយតទៅមុខទៀត។
លោកឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហោ ណាំហុង បានមានប្រសាសន៍ទៀតថា ភាគីទាំងពីរប្ដេជ្ញាចិត្តជាអតិបរមាដើម្បីកុំឲ្យមានការប្រទូសរ៉ាយដោយអាវុធ ដូចកាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែតុលាកន្លងមក ដោយភាគីទាំងពីរព្យាយាមដោះស្រាយក្នុងនាមជាមិត្តភក្ដិនិងជាបងប្អូន។ ហើយបញ្ហាទាំងអស់ដែលបានព្រមព្រៀងគ្នានៅក្នុងអង្គប្រជុំកន្លងមកនេះ ប្រសិនបើសភាថៃបានអនុម័តភាគីខាងកម្ពុជាថៃថ្នាក់បរទេសនឹងធ្វើការចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងបណ្ដោះអាសន្នជាមួយគ្នារហូតដល់ការវាស់វែងព្រំដែនបានបញ្ចប់។
ម៉ាយ៉ារិទ្ធិ ៖ តើនៅក្រោយការជួបប្រជុំគ្នានោះភាគីទាំងពីរចាត់ទុកថា កិច្ចប្រជុំហ្នឹងបានទទួលលទ្ធផលឬក៏យ៉ាងម៉េច?
សាវយុត ៖ បន្ទាប់ពីកិច្ចប្រជុំមកភាគីទាំងពីរបានធ្វើការប្រកាសជាផ្លូវការថា លទ្ធផលនៃកិច្ចប្រជុំគឺជាការបោះជំហានមួយយ៉ាងធំឆ្ពោះទៅរកលទ្ធផលប្រសើរហើយ ប៉ុន្តែនៅតែចំណុចតិចតួចប៉ុណ្ណោះដែលមិនទាន់មានការប្រសើរ ហើយនៅមានការខ្វះខាតដែលត្រូវរកពេលវេលាដើម្បីជជែកជាមួយគ្នាជាបន្តទៅទៀត។ ក៏ប៉ុន្តែទោះយ៉ាងណាបញ្ហាដែលលម្អិតទាក់ទិនទៅនឹងការមិនទាន់មានការត្រូវរ៉ូវគ្នានោះមិនត្រូវបានបង្ហើបឲ្យដឹងឲ្យល្អិតល្អន់ ឬក៏មិនទាន់បានបង្ហើបពីចំណុចជាអាទិភាព អ្វីដែលសំខាន់ឲ្យដឹងពីការត្រូវរ៉ូវគ្នាខ្លះៗនោះទេ។
ម៉ាយ៉ារិទ្ធិ ៖ តើមន្រ្តីដែលចូលរួមជាមួយគ្នានោះមានបាននិយាយអ្វីផ្សេងទៀតដែរទេ ទាក់ទងនឹងកិច្ចចរចានោះ?
សាវយុត ៖ សូមបញ្ជាក់ថា នៅក្នុងការប្រជុំក្នុងរយៈពេល២ថ្ងៃ ហើយរហូតមកដល់ថ្ងៃនេះខាងគណៈកម្មការព្រំដែនកម្ពុជា លោក វ៉ា គឹមហុង បានបញ្ជាក់ថា រហូតមកដល់ពេលនេះខាងគណៈកម្មការចម្រុះព្រំដែនកម្ពុជាថៃហ្នឹងបានធ្វើការចងក្រងនិងអនុម័តលើឯកសារជាមួយគ្នាតាំងពីឆ្នាំ២០០៦មកហ្នឹង គឺរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្នបានរកឃើញបង្គោលព្រំដែនចំនួន២៩បង្គោលហើយ ក្នុងចំណោមបង្គោលព្រំដែនខ្មែរថៃទាំងអស់៧៣បង្គោលតាមសន្ធិសញ្ញាបារាំងសៀមតាំងពី១៩០៨, ១៩០៩ ហើយភាគីទាំងពីរបានអនុម័តយកបង្គោលចំនួន២៩ដែលរកឃើញហ្នឹង ថាជាទីតាំងត្រឹមត្រូវ។ ហើយបង្គោលចំនួន១៩ផ្សេងទៀតត្រូវបានរកឃើញថ្មីៗ ក៏ប៉ុន្តែគេកំពុងតែចងក្រងឯកសារជា៣ភាសា ហើយដើម្បីឈានទៅរកការចុះហត្ថលេខាលើឯកសារទាំងនោះជាមួយគ្នានៅពេលខាងមុខ។ ចំណែកឯនៅសល់២៥បង្គោលទៀតដែលត្រូវបានបាត់បង់នោះត្រូវបានក្រុមចម្រុះជំរុញឲ្យមានការតាមរកក្នុងពេលឆាប់ៗ៕