ក្នុងនោះរាប់បញ្ចូលទាំងផ្នូរបុរាណ ប្រាសាទបុរាណ ទួលបុរាណ ស្ពានបុរាណ ស្រះទឹក បារាយ និងវត្តបុរាណ។ ការអភិរក្សទីតាំងបុរាណទាំងនោះ គឺធ្វើឡើងក្នុងគោលដៅជាក់លាក់មួយដើម្បីឲ្យក្មេងជំនាន់ក្រោយយល់ដឹងពីប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ។
ក្រុមស្រាវជ្រាវផ្នែកបុរាណវិទ្យា កំពុងធ្វើកំណាយសង្គ្រោះ ឬហៅថាកំណាយបង្ការនៅលើផ្នូរសពបុរាណជាច្រើនកន្លែង នៅចំណុចគោកទ្រាស ភូមិបន្ទាយឆ្មារខាងជើង ឃុំបន្ទាយឆ្មារ ស្រុកថ្មពួក ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។ កំណាយផ្នូរបុរាណនោះ បានធ្វើឡើងដើម្បីយកទីតាំងដីនៅតំបន់នោះកសាងផ្លូវជាតិលេខ៥៦ ភ្ជាប់ពីខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ទៅខេត្តឧត្តរមានជ័យ វាងប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ។
លោក ហេង សុផាឌី ជាអគ្គនាយករងនៃអគ្គនាយកដ្ឋានបេតិកភណ្ឌក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្ប លោកបានថ្លែងថា ការកសាងផ្លូវបានកាត់ចំលើផ្នូរខ្មោចកាលពីសម័យបុរាណជាច្រើនកន្លែង ដែលមានអាយុកាលចាស់ជាងប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ ទៅទៀត។ ក្រុមការងារកំពុងធ្វើកំណាយផ្នូរបុរាណ ដើម្បីប្រមូលព័ត៌មានបុរាណវិទ្យាទៅតាមលទ្ធភាពដែលអាចធ្វើបាន។
លោក ហេង សុផាឌី៖ «អ៊ីចឹងបើកាត់ហើយ ពិតជាមានផលប៉ះពាល់ហើយ។ យើងដឹងថានៅទីនេះ គឺកន្លែងកប់ខ្មោចបុរាណ ដោយសារមានការលួចជីកកាយ ដូចលោកដឹងស្រាប់ រណ្ដៅជីកកកាយហ្នឹង តាមខ្ញុំសាកសួរប្រជាពលរដ្ឋដែលគាត់មកចូលរួមធ្វើកំណាយនេះ ការលួចជីកកកាយប្រហែលចាប់ផ្ដើមតាំងពីឆ្នាំ២០០៦ ២០០៧មក»។
លោកបន្តថា ដោយសារការធ្វើផ្លូវលេខ៥៦ កាត់ និងមានការលួចជីកកកាយផង ក្រសួងវប្បធម៌ បានធ្វើការពិភាក្សាជាមួយអន្តរក្រសួង ក្នុងនោះមានក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ ក្រសួងសាធារណការ ក្រសួងបរិស្ថាន និងអាជ្ញាធរខេត្ត ទើបសម្រេចធ្វើកំណាយសង្គ្រោះ ឬហៅថាកំណាយបង្ការផ្នូរបុរាណ ដើម្បីប្រមូលព័ត៌មាននៅក្នុងដីទាក់ទងទៅនឹងជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃរបស់មនុស្សពីអតីតកាល យកមកដាក់មករៀបចំជាឯកសារចងក្រងជាព័ត៌មានសម្រាប់ការយល់ដឹងរបស់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ។
លោក ហេង សុផាឌី៖ «គោលបំណងរបស់យើង យើងធ្វើកំណាយហ្នឹងដើម្បីប្រមូលភស្តុតាងដែលកប់នៅក្នុងដី យកមកចងក្រងឲ្យចេញជាព័ត៌មានដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីជីវភាពរស់នៅទំនៀមទម្លាប់ប្រពៃណី ដូចទីនេះជាកន្លែងកប់សព យើងនឹងសិក្សាទៅ យើងអាចយល់បានពីរបៀបកប់សពរបស់ប្រជាជនពីសម័យហ្នឹង គឺកប់របៀបម៉េចអីរបៀបម៉េច កន្លងមកទីនេះមានការកប់សព និងមានការរកឃើញវត្ថុមានតម្លៃ ដូចជាអង្កាំជាដើម ដែលជាប្រភពនៃការលួចជីកកកាយហ្នឹង ដែលគេកប់ទៅជាមួយសព»។
ការធ្វើកំណាយបែបវិទ្យាសាស្ត្រ គឺជាជម្រើសចុងក្រោយដែលអាចទទួលបានព័ត៌មាន និងអាចបើកការកសាងផ្លូវជាតិលេខ៥៦។ ក្រសួងវប្បធម៌ មានគោលបំណងចង់អភិរក្សនូវអ្វីដែលសម្បត្តិវប្បធម៌ជាតិ។ ក្រុមការងារចុះធ្វើកំណាយផ្នូរបុរាណនេះ ចាប់តាំងពីថ្ងៃទី១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១២។ ក្នុងនោះ មន្ត្រីមកពីក្រសួងវប្បធម៌ជាង ១០នាក់ មន្ត្រីខេត្ត និងប្រជាពលរដ្ឋសរុបទាំងអស់មានជាង ៣០នាក់។
កន្លងមក ក្រសួងវប្បធម៌បានធ្វើការទប់ស្កាត់ការលួចជីកផ្នូរបុរាណច្រើនដែរ ប៉ុន្តែមានការលំបាក ដោយសារថាការលួចជីកភាគច្រើន ជនល្មើសបានធ្វើនៅពេលយប់ ម្យ៉ាងវិញទៀត ទីផ្នូរបុរាណនៅឆ្ងាយពីទីប្រជុំជន។ រណ្ដៅសពបុរាណដែលគេលួចជីកមានរាប់រយរណ្ដៅ នៅច្រើនទីកន្លែង។ ការលួចជីកនោះ ចាប់តាំងពីអំឡុងឆ្នាំ២០០៦ មក។ កន្លែងខ្លះ មានការជីកហើយលប់ទៅវិញ កន្លែងខ្លះ ជីកទៅមិនទាន់លុបមានរាប់រយរណ្ដៅនៅក្នុងព្រៃ។ តាមការសិក្សាស្រាវជ្រាវរបស់មន្ត្រីក្រសួងវប្បធម៌ដែលប្រចាំការនៅប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ ជាមួយសហគមន៍ និងអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធ បានរកឃើញស្ថានីយកប់សពបុរាណនៅជុំវិញប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ មានចំនួន ២១កន្លែង។
ផ្អែកតាមការសិក្សាស្រាវជ្រាវរបស់អ្នកជំនាញ បានសិក្សាប្រៀបធៀបទៅលើវត្ថុដែលអ្នកលួចជីកបាន និងវត្ថុដែលនៅសេសសល់លើផ្ទៃដី អាចចាត់ទុកថាជាទីសពសម័យយុគលោហៈ ឬហៅថាយុគដែក ដែលមានអាយុប្រហែលជាង ២ពាន់ឆ្នាំមុន។ ទួលកប់សពទាំង២១ នោះ សុទ្ធតែទទួលរងការលួចជីកកកាយទាំងអស់។
ក្រុមអ្នកភូមិបន្ទាយឆ្មារ បានឲ្យដឹងថា ការទប់ស្កាត់មានការលំបាក ហើយទាមទារឲ្យមានការចូលរួមពីគ្រប់ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ជាពិសេសប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងតំបន់ត្រូវមានការភ្ញាក់រលឹកថាទីសពបុរាណទាំងអស់នោះ ជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌជាតិ វាជារតនៈសម្បត្តិរបស់ខ្មែរ និងជាឃ្លាំងព័ត៌មានសម្រាប់ការសិក្សាស្រាវជ្រាវ ដើម្បីយល់ដឹងអំពីសម័យអតីតកាលរបស់ប្រទេសខ្មែរ។ កន្លងមក មានព័ត៌មានថា វត្ថុបុរាណមានតម្លៃជាច្រើន ត្រូវបានគេជីករកឃើញនៅក្នុងផ្នូរបុរាណទាំងនោះ។
មេភូមិបន្ទាយឆ្មារលិច លោក ឌី សុភ័ណ្ឌ បានថ្លែងថា វត្ថុដែលរកឃើញពីផ្នូរសពទីមួយ គឺមានក្អម ឆ្នាំង ដែលគេហៅថា ក្រឡាពាស និងវត្ថុធ្វើអំពីដែក ដូចជាផ្លែលំពែង រួមទាំងអង្កាំ ដែលអ្នកស្រុកនាំគ្នាលួចជីកកកាយយកទៅលក់។ ការសិក្សាស្រាវជ្រាវរបស់អ្នកបុរាណវិទូ ឲ្យដឹងថា អង្កាំធ្វើពីថ្ម។ ថ្មនោះពុំមាននៅស្រុកខ្មែរទេ វាមានប្រភពមកពីប្រទេសឥណ្ឌា។ វត្ថុទាំងនោះ កន្លងមកត្រូវបានគេលក់ចេញទៅប្រទេសជិតខាង។ លោកបន្ថែមថា យ៉ាងណាក៏ដោយ សកម្មភាពនៃការលួចជីកផ្នូរបុរាណមានការថយចុះទៅវិញហើយ។
ច្បាប់ការពារបេតិកភណ្ឌជាតិ ត្រង់មាត្រាទី៦៣ ចែងថា អ្នកប្រព្រឹត្តបទល្មើសទាក់ទងការលួចសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌ អាចជាប់ទោសពី ៦ខែទៅដល់ ៥ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់ទៅតាមវត្ថុដែលអ្នកជំនាញប៉ាន់ស្មាន។ មន្ត្រីក្រសួងវប្បធម៌ បានឲ្យដឹងថា ចំពោះទីទួលផ្នូរសពដទៃទៀត ក្រសួងមិនទាន់មានគម្រោងសិក្សាស្រាវជ្រាវទេ ដោយសារបញ្ហាថវិកា។
ការសិក្សារបស់ក្រសួងវប្បធម៌ និងអាជ្ញាធរអប្សរា ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៣ មក គេបានរកឃើញស្ថានីយកប់សពមាននៅខេត្តព្រៃវែង បន្ទាយមានជ័យ កំពង់ចាម សៀមរាប ឧត្តរមានជ័យ និងនៅខេត្តបាត់ដំបង។ នាយកដ្ឋានបុរាណវិទ្យា អគ្គនាយកដ្ឋានបេតិកភណ្ឌ សហការជាមួយសាលាបារាំងចុងបូព៌ា បានចុះស្ថានីយទីតាំងកប់សពបុរាណទាំងអស់នោះទៅក្នុងបញ្ជីសារពើភណ្ឌ។
លោក ហេង សុផាឌី បានបញ្ជាក់ថា រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ ទីតាំងបុរាណដែលបានចុះនៅក្នុងផែនទី ចុះនៅក្នុងបញ្ជីសារពើភណ្ឌរបស់ក្រសួង មានជាង ៤ពាន់កន្លែងនៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា។ ក្នុងនោះ រាប់បញ្ចូលទាំងផ្នូរបុរាណ ប្រាសាទបុរាណ ទួលបុរាណ ស្ពានបុរាណ ស្រះ បារាយ និងវត្តបុរាណ។ សព្វថ្ងៃនេះទៀតសោត ក្រសួងកំពុងសិក្សាស្រាវជ្រាវទីតាំងបុរាណនោះថែមទៀតនៅទូទាំងប្រទេស។
លោក ហេង សុផាឌី៖ «ទាក់ទងទីតាំងដែលយើងរកឃើញនៅទូទាំងប្រទេសនេះ ទី១ យើងបានចុះក្នុងបញ្ជីហើយ។ យើងកំពុងគ្រោងធ្វើសេចក្ដីប្រកាសដាក់ទៅជាបេតិកភណ្ឌជាតិជាផ្លូវការតែម្ដង។ បន្ទាប់មក សុំគោលការណ៍ធ្វើប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិ មានន័យថា ទីតាំងទួលបុរាណ អត់ផ្ដល់កម្មសិទ្ធិឯកជនទៅឲ្យប្រជាពលរដ្ឋទេ គឺយើងរក្សាទុកជាកម្មសិទ្ធិរដ្ឋ ជាសាធារណៈ។ ប៉ុន្តែប្រជាពលរដ្ឋនៅលើទីតាំងផ្សេងៗ អាចរស់នៅប្រកបរបរបង្កបង្កើនផលចិញ្ចឹមជីវិតបាន ប៉ុន្តែគាត់អត់មានសិទ្ធិក្នុងការជីកកកាយ។ គាត់មានសិទ្ធិកាន់កាប់នៅលើផ្ទៃដី ប៉ុន្តែអ្វីនៅក្រោមដីជារបស់រដ្ឋ»។
ការអភិរក្សទីតាំងបុរាណរបស់មនុស្សជំនាន់ដើម គឺធ្វើឡើងក្នុងគោលដៅជាក់លាក់មួយ ដើម្បីឲ្យក្មេងជំនាន់ក្រោយយល់ដឹងពីប្រវត្តិសាស្ត្រ ដូចជារបៀបរស់នៅរបស់បុព្វបុរសសម័យដើម ប្រពៃណី វប្បធម៌ ជាដើម។ ចំណុចសំខាន់ទាំងនេះ ជាព័ត៌មានសំខាន់មួយដើម្បីឆ្លុះបញ្ចាំងពីអតីតកាលរបស់ប្រទេសមួយ របស់សង្គមមួយ របស់ជាតិសាសន៍មួយ ដែលគេតែងនិយាយថា ជាប្រទេសមានអរិយធម៌រុងរឿង។
លោក ហេង សុផាឌី ជាអគ្គនាយករងនៃអគ្គនាយកដ្ឋានបេតិកភណ្ឌក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្ប សង្កត់ធ្ងន់ថា ជនជាតិមួយ ប្រទេសមួយ មនុស្សម្នាក់ តែងតែមានប្រវត្តិរបស់ខ្លួន បើយើងភ្លេចប្រវត្តិរបស់ខ្លួន យើងនឹងវង្វេង យើងនឹងភ្លេចអនាគត ភ្លេចបច្ចុប្បន្នភាព។ នៅពេលនោះ នឹងឆ្ពោះទៅរកភាពអន្តរាយណាមួយជាមិនខាន៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។