មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា បានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ថ្មីមួយ កាលពីយប់ថ្ងៃទី២៥ ខែមករា អំពាវនាវឲ្យក្រុមប្រឹក្សាធម្មនុញ្ញកម្ពុជា ធ្វើការត្រួតពិនិត្យឡើងវិញនូវបទល្មើសបរិហារកេរ្តិ៍ ដែលមានចែងនៅក្នុងក្រមព្រហ្មទណ្ឌថ្មី។
មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សបញ្ជាក់ថា សាលក្រមនោះគឺជាការរំឭកយ៉ាងជាក់ច្បាស់ថា ការដាក់បទបរិហារកេរ្តិ៍ជាបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌ កាន់តែបន្តធ្វើឲ្យប្រទេសកម្ពុជា ឃ្លាតឆ្ងាយពីប្រទេសដែលប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគោលការណ៍គោរពសេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិ។
សេចក្ដីថ្លែងការណ៍បញ្ជាក់បន្តថា មិនតែប៉ុណ្ណោះ សាលក្រមនេះក៏បានបង្ហាញច្បាស់នូវការថមថយនៃបរិយាកាសប្រជាធិបតេយ្យ សម្រាប់ការបំពេញកិច្ចការងាររបស់អ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស។
លោក អ៊ូ វីរៈ ប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា បន្ថែមថា ការកាត់ទោសនោះ ពុំត្រឹមត្រូវទេ ៖ «យើងមើលកម្រិតនៃធាតុផ្សំនៃបទបរិហារកេរ្តិ៍ដោយច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌថ្មី គឺហាក់ដូចជាមានកម្រិតទាបពេកនូវធាតុផ្សំទាំងនោះ។ ដូច្នេះបានន័យថា មានក្រុមហ៊ុន ឬអ្នកមានអំណាចអាចប្ដឹងផ្ដល់យ៉ាងងាយស្រួលបំផុត ប្រើប្រាស់បទបរិហារកេរ្តិ៍ទាំងនេះក្នុងការគាបសង្កត់សេរីភាពបញ្ចេញមតិរបស់សកម្មជន។ ក្នុងនេះដែរ យើងក៏ចាប់អារម្មណ៍ការប្ដឹងផ្ដល់មិនមែនតែមានលើលោក សំ ច័ន្ទគា ប៉ុណ្ណោះទេ គឺមានលើអ្នកដទៃមួយចំនួនទៀត ។ ជារឿងមួយដែលយើងមើលឃើញថា ជាការប្ដឹងផ្ដល់បន្តបន្ទាប់ ឆ្លុះបញ្ចាំងពីឆន្ទៈមួយក្នុងការគាបសង្កត់មិនឲ្យមានការតវ៉ាលើករណីនៅក្នុងខេត្តកំពង់ឆ្នាំងមួយនេះ។ នេះជារឿងមួយដែលយើងព្រួយបារម្ភ»។
បណ្ដឹងព្រហ្មទណ្ឌប្រឆាំងនឹងលោក សំ ច័ន្ទគា កើតឡើងបន្ទាប់ពីលោកបានផ្ដល់បទសម្ភាសន៍ជាមួយវិទ្យុអាស៊ីសេរី កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១០ ទាក់ទិននឹងជម្លោះដីធ្លីរវាងក្រុមហ៊ុនឯកជន KDC អន្តរជាតិ និងកសិករនៅភូមិឡពាង ឃុំតាជេស ស្រុកកំពង់ត្រឡាច ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។
កាលពីសប្ដាហ៍មុននេះ អ្នកភូមិឡពាងម្នាក់ឈ្មោះ រាជ សីមា ក៏ត្រូវបានតុលាការកាត់ទោសកំបាំងមុខពីបទផ្ដល់ព័ត៌មានមិនពិត ទាក់ទិននឹងសកម្មភាពរបស់ក្រុមហ៊ុននោះ។
តុលាការខេត្តតម្រូវឲ្យលោក រាជ សីមា បង់ប្រាក់ពិន័យចំនួន ២លានរៀល និងសងជំងឺចិត្ត ៨លានរៀលទៅឲ្យភាគីក្រុមហ៊ុន។ ប្រាក់ពិន័យនេះជាចំនួនដ៏ច្រើនសម្បើម ដែលគាត់អាចនឹងពុំមានលទ្ធភាពបង់ ហើយប្រសិនបើគាត់មិនបានបង់នូវចំនួនដូចដែលតុលាការខេត្តបង្គាប់នោះទេ គាត់អាចប្រឈមមុខនឹងការដាក់ពន្ធនាគារ។
មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា បញ្ជាក់ថា ករណីបណ្ដឹងផ្សេងគ្នាចំពោះលោក សំ ច័ន្ទគា និងលោក រាជ សីមា បង្ហាញពីហានិភ័យដែលកើតចេញពីក្រមព្រហ្មទណ្ឌថ្មី ដែលទើបចូលជាធរមានកាលពីថ្ងៃទី១១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១០ នៅពេលដែលប្រជាពលរដ្ឋប្រើប្រាស់នូវសិទ្ធិបញ្ចេញមតិ ដូចមានចែងក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ជាពិសេសនៅពេលមានការរិះគន់ចំពោះរដ្ឋាភិបាល ឬក៏ក្រុមអភិជនណាមួយ។
លោក អ៊ូ វីរៈ មានប្រសាសន៍ថា កន្លងមកនេះ មានបណ្ដឹងជាច្រើនបន្តបន្ទាប់ប្ដឹងសកម្មជនការពារសិទ្ធិមនុស្សរាប់សិបនាក់នៅតាមបណ្ដាខេត្តនានា ដោយដើមចោទបានប្រើប្រាស់ក្រមព្រហ្មទណ្ឌថ្មី ស្តីពីបទល្មើសបរិហារកេរ្តិ៍។
លោកអំពាវនាវដល់ក្រុមប្រឹក្សាធម្មនុញ្ញកម្ពុជា សូមធ្វើការត្រួតពិនិត្យឡើងវិញនូវក្រមព្រហ្មទណ្ឌថ្មី ដែលទាក់ទិននឹងបទល្មើសបរិហារកេរ្តិ៍នៅកម្ពុជា ៖ «តាមរយៈនាយករដ្ឋមន្ត្រី ឬ ១០% នៃសភាទាំងមូល គួរតែស្នើសុំឲ្យក្រុមប្រឹក្សាធម្មនុញ្ញវាយតម្លៃទៅលើធម្មនុញ្ញភាពរបស់ក្រមព្រហ្មទណ្ឌដែលបានអនុម័តថ្មី ទាក់ទងរឿងបទបរិហារកេរ្តិ៍នេះ ដែលយើងយល់ថា វាផ្ទុយនឹងខ្លឹមសារធម្មនុញ្ញដែលធានា និងការពារនូវសិទ្ធិសេរីភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ក្នុងសិទ្ធិបញ្ចេញមតិជាសាធារណៈ។ ដូច្នេះបើសិទ្ធិនេះ បច្ចុប្បន្នត្រូវបានប្រឈម ត្រូវបានរឹតត្បិត ខ្ញុំយល់ថា ក្រុមប្រឹក្សាធម្មនុញ្ញមានអំណាច និងសមត្ថកិច្ចក្នុងការសើរើ និងត្រួតពិនិត្យច្បាប់នេះ ហើយបើក្រុមប្រឹក្សាធម្មនុញ្ញយល់ថា ច្បាប់នេះមិនស្របទៅនឹងខ្លឹមសារធម្មនុញ្ញ គឺក្រុមប្រឹក្សាធម្មនុញ្ញមានអំណាចជំរុញឲ្យមានការកែប្រែខ្លឹមសារនេះ»។
មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា បច្ចុប្បន្នកំពុងរៀបចំបង្កើតកម្មវិធីថ្មីមួយ ដែលគេហៅថា កម្មវិធីអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស ជួយផ្នែកច្បាប់ និងថវិកាទៅតាមលទ្ធភាព ជួយសកម្មជនសិទ្ធិមនុស្ស អ្នកដែលប្រឈមដូចករណីលោក សំ ច័ន្ទគា ជាដើម។
Article 19 ថ្កោលទោសសេចក្ដីសម្រេចលើលោក សំ ច័ន្ទគា
ទាក់ទងនឹងតុលាការកាត់សេចក្ដីលើមន្ត្រីសិទ្ធិមនុស្សក្នុងស្រុកនេះ លោកស្រីបណ្ឌិត អេកណែស ខាលឡាម៉ឹដ (Agnès Callamard) នាយកប្រតិបត្តិនៃអត្ថបទ១៩ (Article 19) ដែលជាអង្គការនៃយុទ្ធនាការពិភពលោកសម្រាប់សេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិ បានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍មួយកាលពីថ្ងៃអង្គារ ទី២៥ ខែមករា ថ្កោលទោសចំពោះសេចក្ដីសម្រេចដាក់ទោសពិន័យលើលោក សំ ច័ន្ទគា ថា ជាការវាយប្រហារលើសិទ្ធិសេរីភាពរបស់មនុស្ស។
លោកស្រី បានមានប្រសាសន៍ថា សាលក្រមកាត់ទោសរបស់តុលាការខេត្តកំពង់ឆ្នាំងនេះ បានបង្ហាញថា ក្រមព្រហ្មទណ្ឌថ្មីដែលបានចូលជាធរមានកាលពីថ្ងៃទី១១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១០ កន្លងមកនេះ គឺជាការគំរាមកំហែងពិតប្រាកដចំពោះអ្នកដែលប្រើសិទ្ធិសេរីភាពរបស់ខ្លួនក្នុងការបញ្ចេញមតិ។
សេចក្ដីថ្លែងការណ៍នេះបន្តថា ក្រមព្រហ្មទណ្ឌនេះមិនត្រឹមតែបំបិទមាត់ប៉ុណ្ណោះទេ គឺថែមទាំងធ្វើការរំលោភបំពាន និងការពារដល់អ្នកមានទ្រព្យសម្បត្តិ និងអ្នកមានអំណាច៕