មេភូមិដំណាក់អំពិល ឃុំដំណាក់អំពិល ស្រុកអង្គស្នួល ខេត្តកណ្ដាល លោក ម៉ន យ៉ាន ត្អូញត្អែរថា ក្រុមអ្នកចិញ្ចឹមមាន់សាច់ក្នុងភូមិនេះ ជិត ៤០រោងធំៗ មានមាន់ចិញ្ចឹមចាប់ពី២ពាន់ ទៅ ៥.០០០ក្បាល កំពុងខាតចុងខាតដើម ព្រោះតែតម្លៃលក់សត្វមាន់រស់ មិនសមាមាត្រនឹងតម្លៃទិញចំណីមាន់។
លោក ម៉ន យ៉ាន អះអាងថា គាត់ខាត ៣.០០០ដុល្លារអាមេរិកក្នុងការលក់មាន់រស់ ៣.០០០ក្បាល កាលពីសប្តាហ៍មុន ទៅឲ្យក្រុមហ៊ុនស៊ីភីកម្ពុជា ដែលផ្តាច់មុខក្នុងការទិញលក់មាន់ ៖ «សំណូមពរដល់រាជរដ្ឋាភិបាល កាត់បន្ថយភាពក្រីក្រហ្នឹង ទាល់តែរាជរដ្ឋាភិបាលគ្រប់គ្រងចំណីនិងពូជមាន់ហ្នឹង ធ្វើម៉េចឲ្យតុល្យភាពគ្នា។ បើសិនជាចំណីនៅឡើងថ្លៃ គឺមាន់ហ្នឹងក៏ត្រូវឲ្យឡើងថ្លៃដែរ បើកាលណាចុះថ្លៃ គឺប្រជាពលរដ្ឋចងក វាអត់អាចទៅមុខរួចទេ»។
កសិករឃុំដំណាក់អំពិល សុំមិនប្រាប់ឈ្មោះ អះអាងថា គាត់ទិញកូនមាន់ ២.៥០០ក្បាល ទើបញាស់បាន៣ថ្ងៃ មកចិញ្ចឹម។ ទិញក្នុង១ក្បាល ថ្លៃ ០,៧ដុល្លារ។ ចំណីកូនមាន់ទម្ងន់ ៣០គីឡូក្រាម ១ការ៉ុង ថ្លៃ ១៧,៧០ដុល្លារ។ ចំណីមាន់ធំ ថោកជាងបន្តិច ទិញ១ការ៉ុង ថ្លៃតែ ១៧,៣០ ឬ ១៧,៤០ដុល្លារទេ។ ក្នុង១ថ្ងៃ វាស៊ីចំណី៣ដង ពី៥ ទៅ៨ ការ៉ុង។
កសិករនោះបន្តថា គាត់ចិញ្ចឹមមាន់យកសាច់នេះ លំបាកខ្លាំងជាងចិញ្ចឹមមាន់ស្រែ។ ប៉ុន្តែវារហ័សឲ្យផលជាងមាន់ស្រែ។
គាត់ថា ការចិញ្ចឹមមាន់យកសាច់នេះ ត្រូវដាក់វ៉ាក់សាំងបំប៉នវា រាល់អាទិត្យទៀត។ ការចិញ្ចឹមមាន់យកសាច់ ត្រូវកំណត់តែ ៣០ថ្ងៃ ត្រូវចាប់លក់។ បើលើសថ្ងៃកំណត់ចាប់លក់ អ្នកចិញ្ចឹមត្រូវខាត ដោយតម្លៃមាន់ធំពេក វាធ្លាក់ថ្លៃ ហើយវាស៊ីចំណីច្រើន និងឆាប់ងាប់ ដោយសារវាទ្រាំកម្ដៅថ្ងៃមិនបានយូរ ម្យ៉ាងទៀត វាស្រកគីឡូផងដែរ ហេតុនេះ ពេលដល់ថ្ងៃកំណត់លក់ ទោះបីខាងក្រុមហ៊ុន ឲ្យតម្លៃប៉ុន្មាន ក៏អ្នកចិញ្ចឹមមាន់សាច់ត្រូវតែលក់ចេញ។ បើមិនដូច្នេះទេ ខាតទាំងស្រុង ដោយទីផ្សារទិញមាន់ គេអាចលក់ឲ្យក្រុមហ៊ុន១គត់។ បើអ្នកចិញ្ចឹមមាន់ចង់លក់ឲ្យអ្នកផ្សេង នោះក្រុមហ៊ុននឹងមិនបន្តលក់កូនមាន់ឲ្យចិញ្ចឹមទៀតទេ។
កសិករដដែលនោះរៀបរាប់ដូច្នេះថា ៖ «ខាតតែ១វគ្គ មិនស្មើចំណេញ ២វគ្គទេ។ ហើយយើងខ្ចីលុយគេ ចងការលុយគេយកមកធ្វើរោង ចុះបើធ្វើរោងមាន់ហើយ ចិញ្ចឹមមាន់ខាតទៀត អ៊ីចឹងលុយការគេក៏កើន លុយប្រាក់ចំណេញរបស់គាត់ក៏អត់មាន ទូទាំងស្រុកអង្គស្នួលហ្នឹង គឺអត់មានអ្នកណាមួយចំណេញដោយសារការចិញ្ចឹមមាន់ហ្នឹងទេ។ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ ក៏អ៊ីចឹងដែរ នាំគ្នាត្អូញត្អែរគ្រប់គ្រាន់ទាំងអស់រាប់រយរោង»។
កសិករភូមិព្រៃសំរោង ឃុំដំណាក់អំពិល ឲ្យដឹងថា ក្រុមហ៊ុនលក់ចំណីធ្វើជារវល់មិនមកទិញមាន់ ធ្វើឲ្យលើសថ្ងៃកំណត់លក់ នាំឲ្យមាន់ងាប់និងស្រកគីឡូ។ កសិករនឹងខាតថ្លៃទិញចំណី រួមទាំងខាតប្រាក់ចំណេញផងដែរ ៖ «ក្នុងមួយថ្ងៃអស់ជិត ១០បាវដែរ ចូល ២០០ដុល្លារ ទិញឲ្យវាស៊ី ចុះទម្រាំដល់ ៤០ថ្ងៃអស់ប៉ុន្មានពាន់ មិនដឹងបានដើមឬអត់ ចាំមើលមើល៍ បើអត់បានមានតែផ្អាកទេ ព្រោះអីគេឡើងថ្លៃច្រើនពេកចំណី។ បើបានចំណីឡើង ហើយសាច់ឡើងខ្ពស់ វាគ្រាន់បានចំណេញខ្លះដែរ ឥឡូវចុះថោកទៀត មិនដឹងយ៉ាងម៉េចទៀតចាំមើល»។
កសិករសុំមិនប្រាប់ឈ្មោះ នៅឃុំដំណាក់អំពិលដែរ ឲ្យដឹងថា អ្នកចិញ្ចឹមជួបការលំបាកខ្លាំង នៅពេលដែលដាក់ដើមទន់ ចិញ្ចឹមមាន់ ច្រើនក្បាល។ គាត់ថា ស្ទើរគ្រប់ភូមិនិងគ្រប់គ្រួសារបានចងក្រងគ្នាចិញ្ចឹមមាន់ ខ្លះបញ្ចាំដី ខ្លះបញ្ចាំផ្ទះ ខ្លះលក់ស្រែ យកដើមទន់ មកធ្វើដើម ចិញ្ចឹមមាន់។ គាត់ថា គ្រាន់តែធ្វើរោងចិញ្ចឹមមាន់ ត្រូវចំណាយ ៥ ទៅ ៦ពាន់ដុល្លារ ទើបត្រូវតាមស្តង់ដារក្រុមហ៊ុនដាក់មាន់ ១០ក្បាល ប្រើទំហំរោង ១ម៉ែត្រការ៉េ។
កសិករត្រូវចិញ្ចឹមតាំងពីកូនមាន់ទើបញាស់ ៣ថ្ងៃ រហូតដល់មាន់ធំទម្រាំក្រុមហ៊ុនមកទិញ។ ក្រុមគាត់ត្រូវចំណាយអស់ ១ម៉ឺនដុល្លារសម្រាប់មាន់ ៤.០០០ក្បាល មិនគិតថ្លៃសង់រោង។ នៅពេលលក់មាន់វិញ បច្ចុប្បន្នក្រុមហ៊ុនទិញ ១គីឡូក្រាម តែ ៧០០០រៀល។ ម្យ៉ាងទៀត រដ្ឋបានអនុញ្ញាតឲ្យមានការនាំចូលសត្វរស់វិញ ទើបកសិករខ្វះទីផ្សារលក់ចេញ ខាតគ្រប់គ្នា ៖ «ប្រជាជនយ៉ាប់ចិញ្ចឹម ចិញ្ចឹមអត់ចំណេញ។ សុំឲ្យរាជរដ្ឋាភិបាលជួយដោះស្រាយ ធ្វើម៉េចឲ្យទប់ស្កាត់មាន់ពីក្រៅកុំឲ្យចូល ហើយឲ្យប្រជាពលរដ្ឋរកស៊ីអាចចិញ្ចឹមប្រពន្ធកូនអាចរស់បាន»។
ពាក់ព័ន្ធបញ្ហានេះ តំណាងក្រុមហ៊ុនស៊ីភីកម្ពុជា លោក Wittaya Kreang Kriwit មានប្រសាសន៍ថា ក្រុមហ៊ុនមិនអាចបញ្ចុះតម្លៃចំណីបានទេ ដោយដីសម្រាប់ដាំកសិកម្មនៅដដែល រីឯកសិផលជាវត្ថុធាតុដើមឡើងថ្លៃ ព្រោះតែគេយកទៅផលិតប្រេងអេតាណុល។
លោកថា ក្រុមហ៊ុនមិនចង់យឺតយ៉ាវទិញមាន់ទេ។ ប៉ុន្តែការបណ្តោយឲ្យនាំចូលមាន់រស់និងមាន់ក្លាសេច្រើន ចូលមកក្នុងប្រទេសកម្ពុជា លើសតម្រូវការទីផ្សារ ទើបមាន់ក្នុងស្រុកធ្លាក់ថ្លៃ។
លោកថា បច្ចុប្បន្ន កូនមាន់នៅខែតុលា ១ក្បាល ថ្លៃ ០,៦០ដុល្លារ។ ក្រុមហ៊ុនស៊ីភីកម្ពុជា ព្រួយបារម្ភនៅពេលដែលកសិករផ្អាកចិញ្ចឹមសត្វលើគោក ដូចជាមាន់ ទា ជ្រូកជាដើម បើកសិករដួលរលំ ក្រុមហ៊ុនដំណើរការមិនល្អដែរ។ នេះបើតាមរយៈអ្នកបកប្រែ អះអាងដូច្នេះ ៖ «តម្លៃមាន់នៅទីផ្សារតម្លៃទាបហ្នឹង កត្តាសំខាន់ត្រង់ថា ការនាំចូលកូនមាន់ដែលអត់ត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់ទម្លាប់ចូលពីខាងក្រៅ។ ទី២ទៀត មាននាំចូលនូវមាន់ក្លាសេ ចូលមក ធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ទៅលើតម្លៃនៅលើទីផ្សារសម្រាប់អតិថិជន ដែលគាត់អ្នកចិញ្ចឹមនៅក្នុងស្រុក»។
វីទ្យុអាស៊ីសេរីបានទាក់ទងមន្ត្រីក្រសួងកសិកម្មចង់ដឹងចំនួនសត្វរស់និងសាច់ក្លាសេដែលរដ្ឋអនុញ្ញាតឲ្យមានការនាំចូលក្នុង ១ថ្ងៃប៉ុន្មាន មានកំណត់ឬអត់ ប៉ុន្តែមន្រ្តីទាំងនោះមមាញឹកក្នុងកិច្ចប្រជុំ។
ប្រធានអង្គការបណ្តុះបណ្តាលធនធានសហគមន៍ដែលឃ្លាំមើលការចិញ្ចឹមសត្វរបស់កសិករក្នុងស្រុកអង្គស្នួល ខេត្តកណ្តាល លោក ធី រស្មី ឲ្យដឹងថា បញ្ហាកសិករកំពុងជួបប្រទះ គឺវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារ។
លោកសំណូមពរថា រដ្ឋាភិបាលថ្មី មេត្តាកំណត់ការនាំចូលសត្វរស់។ ប្រសិនបើការចិញ្ចឹមក្នុងស្រុកសម្រាប់ទីផ្សារបាន ៥០% រដ្ឋគួរតែអនុញ្ញាតឲ្យនាំចូលតែ ៥០% នោះទើបអាចគ្រប់គ្រងការជួយកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រនៅតាមជនបទបាន។ ប្រសិនបើរដ្ឋបណ្តោយតទៅទៀត ទំាងកសិករទាំងក្រុមហ៊ុនវិនិយោគគេឈប់មកវិនិយោគនាំឲ្យកើតមាន កង្វះការងារធ្វើក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
លោក ធី រស្មី មានប្រសាសន៍ដូច្នេះថា ៖ «ពីព្រោះថា រដ្ឋាភិបាលនឹងដឹងច្បាស់នូវតម្រូវការក្នុងស្រុក អ៊ីចឹងត្រូវកំណត់ឲ្យបានច្បាស់ ធ្វើម៉េចបរិមាណនាំចូលប៉ុណ្ណា ដែលអាចលើកកម្ពស់ផលិតផលក្នុងស្រុកបាន ពីព្រោះថា រដ្ឋាភិបាលប្រសិនបើកសេរីពិតមែន ក៏ប៉ុន្តែយើងអាចមានលទ្ធភាពកំណត់បរិមាណបាន។ អ៊ីចឹងហើយ នេះជាចំណុចមួយដែលអាចធ្វើឲ្យប្រជាកសិករអាចរស់បានក្នុងការប្រកបរបរចិញ្ចឹមជ្រូក ចិញ្ចឹមមាន់ទាហ្នឹង»។
ជំទប់ទី២ ឃុំដំណាក់អំពិល លោក ធុច ធីម មានប្រសាសន៍ថា ក្នុងឃុំមាន ៨ភូមិ បានចិញ្ចឹមមាន់យកសាច់នេះ នៅតែ ២ភូមិដែលនៅជាប់ថ្នល់ជាតិលេខ៤ គេមិនចិញ្ចឹមមាន់ទេ។
លោកថា កសិករលក់ដីស្រែឲ្យចិន ស្ទើរអស់ហើយ មានតែរបរចិញ្ចឹមមាន់យកសាច់ មួយមុខគត់ដែលជាសេដ្ឋកិច្ចចិញ្ចឹមគ្រួសារ។ ប្រសិនបើការលក់ដូរ ចេះតែខាត ហើយរដ្ឋាភិបាលមិនជួយដោះស្រាយអ្នកប្រឈមមុខគ្រោះថ្នាក់ខ្លាំង គឺប្រជាជនកម្ពុជា៕