ពលរដ្ឋ​ដែល​មិន​បាន​បោះឆ្នោត​ត្អូញត្អែរ​អំពី​ការបាត់​ឈ្មោះ

«ប្រជាជន​មួយ​គាត់​ស្លាប់​នៅ​ក្នុង​ភូមិ​ហ្នឹង​ដែរ រួច​បែរ​ជា​មាន​ឈ្មោះ​នៅ​ក្នុង​បញ្ជី​បោះឆ្នោត​ទៅ​វិញ ដូច​វា​មិន​សូវ​សុក្រឹត​សោះ។ ហេតុអី​អ្នក​មាន​ឈ្មោះ​បែរ​ជា​ទៅ​បោះ​មិន​ទាន់ ហើយ​គេ​បោះ​ឲ្យ ហើយ​អ្នក​ខ្លះ​ស្លាប់​ហើយ បែរ​ជា​មាន​ឈ្មោះ​បោះ​ទៅ​វិញ អ្នក​រស់​អត់​មាន​ឈ្មោះ​ទៅ​វិញ»។

0:00 / 0:00

នេះ​ជា​សំឡេង​ត្អូញត្អែរ​របស់​អ្នកបោះឆ្នោត​នៅ​សង្កាត់​ភ្នំពេញ​ថ្មី ដែល​ធ្លាប់​បោះឆ្នោត​រាល់​លើក ប៉ុន្តែ​លើក​នេះ ឈ្មោះ​របស់​គាត់​ត្រូវ​បាន​បាត់​ចេញ​ពី​បញ្ជី​បោះឆ្នោត​នៅ​ក្នុង​ថ្ងៃ​បោះឆ្នោត​នោះ។

លោក សុវណ្ណ អាយុ​ជាង ៤០​ឆ្នាំ រអ៊ូរ​បន្ត​ទៀត​ថា គាត់​បាន​ព្យាយាម​មើល​ឈ្មោះ មុន​ថ្ងៃ​បោះឆ្នោត ចំនួន ២​ថ្ងៃ តាំង​ពី​ព្រឹក​រហូត​ដល់​ល្ងាច ប៉ុន្តែ​ទី​បំផុត នៅតែ​មិន​មាន​ឈ្មោះ​ដដែល។ លោក សុវណ្ណ បន្ត​ទៀត​ថា គាត់​បាន​ទៅ​ប្តឹង​អាជ្ញាធរ​សង្កាត់​ភ្នំពេញ​ថ្មី និង​សុំ​ឲ្យ​គេ​រៀបចំ​ទម្រង់ ១០​-១៨ ឲ្យ​គាត់ ដើម្បី​បាន​បោះឆ្នោត​លើក​នេះ ប៉ុន្តែ បែរ​ជា​គ្មាន​មន្រ្តី​ណា​ម្នាក់ ជួយ​សម្រួល​ការងារ​នេះ​ទាល់​តែ​សោះ។

លោក​សម្ដែង​ការខកចិត្ត​យ៉ាង​ដូច្នេះ ៖ «ខ្ញុំ​គិត​ថា វា​ប៉ះពាល់​ធ្ងន់​ណាស់ ព្រោះ​សន្លឹក​ឆ្នោត​មួយ​សន្លឹក​ដែរ ដែល​ខ្ញុំ​ព្យាយាម​តាំង​ពី​មុន​បោះឆ្នោត មក​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ​ហ្នឹង ខ្ញុំ​ខំ​ប្រឹង​មើល មើល​ឡើង​ឈឺ​ក្បាល ហើយ​រហូត​ដល់​ថ្ងៃ​បោះហ្នឹង​ទៀត។ ថ្ងៃ​ហ្នុង​ខ្ញុំ​មើល​ដល់​ពេល​ព្រលប់ ដល់​ពេល​នេះ ខ្ញុំ​គិត​ថា ចាំ​មើល​ដល់​ថ្ងៃ​បោះឆ្នោត​ហ្នឹង​មើល៍ ក្រែងលោ​គេ​មាន​ពិធី​អី ខ្ញុំ​ជួប​គេ ឬ​មួយ​អាច​សុំ​គេ​បាន​បោះ​អី ដល់​ពេល​នេះ គេ​អត់​ជួយ​សម្រួល។ ខ្ញុំ​ថា ឥឡូវ ធ្វើ​ម៉េច​ឲ្យ​តែ​ខ្ញុំ​បាន​បោះ គេ​ដេញ​ឲ្យ​ទៅ​សង្កាត់ ហើយ​ដល់​ពេល​សង្កាត់​គេ​ដេញ​យើង​មក​វិញ ប៉ុន្តែ​ខ្ញុំ​ឆ្ងល់​ថា ខុស​ពី​ខ្ញុំ ម៉េច​ក៏​គេ​ធ្វើ​ឲ្យ ទម្រង់ ១០​-១៨​ហ្នឹង»

លោក ស៊ុំ ប៊ុនឡុង និង​ភរិយា នៅ​សង្កាត់​អូរឫស្សី ៣ ខណ្ឌ​៧​មករា ក៏​មិន​បាន​បោះឆ្នោត​កាលពី​ពេល​ថ្មីៗ​នោះ​ដែរ។ ប៊ុនឡុង បាន​និយាយ​ថា គេ​បាន​បិទ​ឈ្មោះ​របស់​លោក នៅ​ការិយាល័យ​បោះឆ្នោត ០១៣១៤ ប៉ុន្តែ​នៅ​ថ្ងៃ​បោះឆ្នោត ស្រាប់តែ​រក​ឈ្មោះ​អត់​ឃើញ។

លោក ស៊ុំ ប៊ុនឡុង មាន​ប្រសាសន៍​ដូច្នេះ​ថា ៖ «ឃើញ​ឈ្មោះ​ខ្ញុំ​មាន​ទាំង​អស់ ដល់​អ៊ីចឹង​ខ្ញុំ​កក់ក្ដៅ​ហើយ​ថា នៅ​ពេល​ថ្ងៃ​បោះឆ្នោត ខ្ញុំ​បាន​បោះ​ហើយ ដល់​ពេល​ខ្ញុំ​ទៅ​បោះ ថ្ងៃ​គេ​បោះឆ្នោត​ហ្នឹង ចូល​ទៅ​បោះ គេ​ឲ្យ​យើង​ផ្ទៀង​ឈ្មោះ ទៅ​ផ្ទៀង​ទាំង​ប្ដី ទាំង​ប្រពន្ធ វា​អត់​មាន ពេល​អ៊ីចឹង​គេ​ថា ឲ្យ​មក​មើល​សង្កាត់​ទៅ ក្រែងលោ​អត់​មាន ដល់​ពេល​ខ្ញុំ​មក​ដល់​សង្កាត់​អូរឫស្សី ខ្ញុំ​ក៏​សុំ​គេ​ចូល​មើល​ក្រដាស​ហ្នឹង ចូល​មើល​ទៅ​មាន មាន​ឈ្មោះ​ដដែល អ៊ីចឹង​ខ្ញុំ​ថា ម៉េច​មិន​ព្រម​យក​ឈ្មោះ​ពី​សង្កាត់​ហ្នឹង ក្រែង​សង្កាត់​ហ្នឹង គ.ជ.ប. (គណៈកម្មាធិការ​ជាតិ​រៀបចំ​ការបោះឆ្នោត) ដាក់​ឲ្យ ម៉េច​ក៏​ឈ្មោះ​ខ្ញុំ​មាន​ហើយ នៅ​កន្លែង​បិទ​អត់​មាន ក្រដាស​ខុស​គ្នា។ ដល់​ពេល​គេ​ឆែក​ក្នុង​បញ្ជី​គេ​ខាង​ក្នុង​ទៀត ខ្ញុំ​អត់​អស់​ចិត្ត ឲ្យ​គេ​ជួយ​ឆែក​នៅ​ខាង​ក្នុង​គេ​ទៅ អត់​មាន​ទៀត អត់​មាន​ទៀត គេ​ថា យើង​មិន​អាច​បោះ​បាន​ទេ»

លោក ស៊ុំ ប៊ុនឡុង អាជីវករ​នៅ​ផ្សារ​អូរឫស្សី គឺ​ជា​អ្នក​ធ្លាប់​បោះឆ្នោត តាំង​ពី​ឆ្នាំ​១៩៩៣ រហូត​មក​ដល់​ពេល​នេះ។ លោក ប៊ុនឡុង និង​ប្រពន្ធ បាន​បង្ហើប​ថា ចង់​បោះឆ្នោត​ឲ្យ​ក្រុម​អ្នក​ប្រឆាំង ប៉ុន្តែ​សេចក្តី​រង់ចាំ​អស់​រយៈពេល ៥​ឆ្នាំ បែរ​ជា​ត្រូវ​អសារ​បង់។

លោក​អត្ថាធិប្បាយ​ថា គ.ជ.ប. ធ្វើ​បែប​នេះ បាន​ផ្តល់​ភាព​អយុត្តិធម៌ ធ្វើ​ឲ្យ​បាត់​សំឡេង​ដល់​ទៅ ២​សំឡេង​រួច​ទៅ​ហើយ សម្រាប់​គណបក្ស​មួយ​ដែល​លោក​ចង់​បោះឆ្នោត​ឲ្យ។

លោក ត្រួយ វណ្ណា អ្នក​រត់​ម៉ូតូ​កង់បី អាយុ​ជាង ៥០​ឆ្នាំ នៅ​ឃុំ​ឃ្លាំងសាំង ខណ្ឌ​ឫស្សីកែវ ក៏​មិន​បាន​បោះឆ្នោត​នៅ​ក្នុង​ថ្ងៃ​នោះ​ដែរ ដោយ​បញ្ហា​គឺ​គាត់​មិន​មាន​ឈ្មោះ​នៅ​ក្នុង​បញ្ជី ៖ «អ្នក​ផ្សេង នៅ​ជិត​ផ្ទះ​ខ្ញុំ ក៏​អត់​ដែរ ទៅ​តវ៉ា គេ​និយាយ​តែ​ប៉ុណ្ណឹង តែ​អត់ អត់​ហើយ»

ពលរដ្ឋ​រូប​នេះ បាន​ចោទ​ប្រកាន់​ថា គ.ជ.ប. មាន​ចេតនា​ក្នុង​ការបំបាត់​ឈ្មោះ​អ្នក​ចង់​ចូលរួម​បោះឆ្នោត ពីព្រោះ​ថា គ.ជ.ប. មិន​បាន​រៀបចំ​របៀប​បោះឆ្នោត​មួយ ដែល​ងាយ​ស្រួល​សម្រាប់​អ្នក​បោះឆ្នោត​គ្រប់​រូប ក៏​ប៉ុន្តែ បែរ​ជា​លើក​របៀប​បោះឆ្នោត ដែល​បង្ក​នូវ​ឧបសគ្គ​និង​ខាត​ពេល​ជា​ច្រើន​សម្រាប់​អ្នក​បោះឆ្នោត។

លោក ត្រួយ វណ្ណា ថ្លែង​បែប​នេះ​ថា ៖ «តូច​ចិត្ត​ដែរ ៥​ឆ្នាំ បាន​តែ​មួយ​ថ្ងៃ ទៅ​បោះឆ្នោត​ដើម្បី​រើស​តំណាង​ខ្លួន​ឯង ឲ្យ​ប្រទេស​វា​លូតលាស់​ឡើង ដល់​អត់​ឈ្មោះ ក៏​តូច​ចិត្ត​ផង ឆ្អែត​ចិត្ត យ៉ាងម៉េច​គេ​មិន​ឲ្យ​មាន​ឈ្មោះ​បោះ​ឆ្នោត។ សំណូមពរ​ថា រដ្ឋអំណាច​ភូមិ ឃុំ អី ជួយ​ប្រជារាស្រ្ដ​មួយ​ៗ​ហ្នឹង ឲ្យ​មាន​ឈ្មោះ​ត្រឹមត្រូវ​ទៅ ធ្វើ​អត្តសញ្ញាណ​ប័ណ្ណ​ឲ្យ​គ្នា​ទៅ ដូច​ជំនាន់​អ៊ុនតាក់ មានតែ​កាត​អ៊ុនតាក់​មួយ ទៅ​បោះ​កន្លែង​ណា​ក៏​ស្រួល»

ស្រី្ត​ចំណាស់​ម្នាក់​ទៀត សុំ​មិន​បញ្ចេញ​ឈ្មោះ នៅ​សង្កាត់​ទន្លេ​បាសាក់ បាន​ប្រាប់​ថា ក្រុម​គ្រួសារ​អ្នកស្រី ៦​នាក់ អត់​បាន​បោះឆ្នោត​ទាំង​អស់​គ្នា។ អ្នកស្រី​សង្ស័យ​ថា បញ្ហា​ប្រហែល​នៅ​ត្រង់​អ្នកស្រី ចូលរួម​ដង្ហែ​គណបក្ស ៖ «ខ្ញុំ​អត់​បាន​បោះ បាត់​ឈ្មោះ​ហ្នឹង ៦​នាក់ ទាំង​កូន ទាំង​ម៉ែ ចៅ ៦​នាក់ បោះ​បាន​តែ​ម្នាក់ គេ​បំបិទ​ឈ្មោះ​ចោល​អស់ សំបុត្រ​ស្អី​មាន​ត្រឹមត្រូវ​ស្រួល​បួល ដល់​ពេល​ទៅ​អ៊ីចឹង មើល​ក្នុង​ក្បាល​បញ្ជី​គេ គេ​ថា​អត់​មាន​ទេ គេ​បំបិទ​ឈ្មោះ​យើង​ចោល គេ​ឲ្យ​ខ្មោច​បោះ​ជំនួស។ ប្រធាន​ក្រុម ប្រធ​ន​ភូមិ​ទាំង​អស់ គេ​ក្ដោបក្ដាប់​យើង គេ​មើល​យើង ខ្ញុំ​ទៅ​ដង្ហែ​គណបក្ស​ភ្លើង​ទៀន ដង្ហែ​គណបក្ស សិទ្ធិ​មនុស្ស ដល់​គេ​ឃើញ​យើង​អ៊ីចឹង គេ​ទម្លាក់​ឈ្មោះ​កូន​ខ្ញុំ ខ្លួន​ខ្ញុំ​អី​ចោល​អស់»

ណារី អាយុ ៣០​ឆ្នាំ នៅ​កោះ​ឧកញ៉ាទ័យ រៀបរាប់​ថា នាង​មាន​ឈ្មោះ​ក្នុង​បញ្ជី​សព្វគ្រប់ ប៉ុន្តែ​នៅ​តែ​ត្រូវ​បាន​បដិសេធ​មិន​ឲ្យ​បោះឆ្នោត ៖ «គេ​ដឹង​ថា ពុក​ខ្ញុំ ជា​គណបក្ស​សមរង្ស៊ី អ៊ីចឹង​គេ​អត់​ឲ្យ​ខ្ញុំ​បោះ​ទេ។ ហេតុអី ជីដូន​មួយ​ខ្ញុំ​បង្កើត គេ​អត់​មាន​អត្តសញ្ញាណ​ប័ណ្ណ​ទេ តែ​គេ​មាន​ចុង​សន្លឹក តែ​គេ​បោះ​បាន ខ្ញុំ​ឆ្ងល់​កន្លែង​ហ្នឹង។ ស្ដាយ! មួយ​សន្លឹក​មាន​ប្រយោជន៍​ណាស់»

តាម​របាយការណ៍​របស់​គណៈកម្មាធិការ​ខុមហ្រ្វែល ឲ្យ​ដឹង​ថា ភាព​មិន​ប្រក្រតី​នៅ​ក្នុង​ការបោះឆ្នោត​លើក​នេះ មាន​ជា​ច្រើន​ករណី មិន​ខុស​ពី​ការ​បោះឆ្នោត នា​ឆ្នាំ​២០០៣​ឡើយ។

ក្រុម​អ្នក​សង្កេតការណ៍​ខុមហ្វ្រែល បាន​បញ្ជាក់​ថា មាន​ការកេង​បន្លំ​សន្លឹក​ឆ្នោត បំបាត់​ឈ្មោះ​អ្នក​បោះឆ្នោត បង្ក​ឧបសគ្គ​ដល់​អ្នក​បោះឆ្នោត និង​មាន​ការប្រើ​រូបភាព​គាប​សង្កត់​អ្នក​បោះឆ្នោត តាមរយៈ​ការប្រើ​អំណាច​មូលដ្ឋាន។

ខុមហ្វ្រែល បាន​បង្ហាញ​ទៀត​ថា គេ​បាន​រក​ឃើញ​មនុស្ស​ជាង​មួយ​ពាន់​នាក់ នៅតាម​បណ្ដា​ខេត្ត​ក្រុង​នានា ដែល​ត្រូវ​គេ​បំបាត់​ឈ្មោះ​ចេញ​ពី​បញ្ជី បើ​ទោះ​បី​ជា​អ្នក​ទាំងនោះ​បាន​ព្យាយាម​តវ៉ា​យ៉ាងណា​ក៏​ដោយ។

គណបក្ស​សម​រង្ស៊ី​វិញ បាន​ប៉ាន់​ប្រមាណ​ថា មាន​មនុស្ស​ដល់​ទៅ​ជាង ១​លាន​នាក់ ត្រូវ​គេ​បំបាត់​ឈ្មោះ។ គណបក្ស​នេះ​បាន​បន្ថែម​ទៀត​ថា មាន​ការលួច​ធ្វើ​ទម្រង់ ១០​-១៨ ដោយ​ខុស​ច្បាប់ ត្រូវ​បាន​គេ​រក​ឃើញ​ថា មាន​ចំនួន​រាប់​រយ​ករណី ផង​ដែរ។

គណបក្ស​ប្រឆាំង កាល​ពី​ពេល​ថ្មី​ៗ​នេះ​ទៀត បាន​ដាក់​ពាក្យ​បណ្ដឹង​ផ្លូវការ​លើ​ករណី​ទាំង​អស់​នេះ ប៉ុន្តែ​គណៈកម្មាធិការ​ជាតិ​រៀបចំ​ការ​បោះឆ្នោត (គ.ជ.ប.) នៅ​តែ​ទាត់​ចោល​បណ្តឹង​ទាំង​នោះ ដោយ​អះអាង​ថា មិន​មាន​ភស្តុតាង។

ជា​មួយ​គ្នា​នោះ គ.ជ.ប. ធ្លាប់​បាន​អះអាង​ថា គេ​បាន​លុប​ឈ្មោះ​មនុស្ស​ប្រហែល ៦​សែន​នាក់​ចេញ​ពី​បញ្ជី​បោះឆ្នោត ដោយសារ​កុំ​ឲ្យ​មាន​ការប៉ោង​បញ្ជី​បោះឆ្នោត​ដែល​ឈ្មោះ​ទាំង​នោះ​ភាគច្រើន គឺ​ជា​ឈ្មោះ​ខ្មោច ឈ្មោះ​អ្នក​បាត់​បង់​ជីវិត និង​ឈ្មោះ​មនុស្ស​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ពីរ​ត្រួត​គ្នា​ជា​ដើម។

មក​ដល់​ពេល​នេះ ក្រុម​អ្នក​ប្រឆាំង​នៅតែ​បន្ត​ប្ដឹង​ផ្ដល់​ទៅ​កាន់​ក្រុមប្រឹក្សា​ធម្មនុញ្ញ នៅ​ក្នុង​ក្តី​សង្ឃឹម​តិចតួច​បំផុត​អំពី​ការ​ដោះស្រាយ៕