ស្រ្តីរស់នៅឃុំស្នំក្រពើ ស្រុកគងពិសី ខេត្តកំពង់ស្ពឺ អ្នកស្រី សា ម៉ាន់ កំពុងបោចស្មៅក្នុងចម្ការបន្លែ ត្រឡាច និងសណ្តែកកួរ អះអាងថាក្រោយការបោះឆ្នោត១អាណត្តិ ទៅ ១អាណត្តិ ទំនិញឡើងថ្លៃកាន់តែខ្ពស់ទៅ ។ ក្រុមគ្រួសារគាត់បែកឃ្លាតគ្នាស្វែងរកចំណូលជួយគ្រួសារ ។ កូនៗបោះបង់ចោលសាលាបែរមកធ្វើកម្មករយកកម្រៃ ។ ប្តីគាត់ចេញទៅជួលដីគេ ឯខេត្តផ្សេងដាំបន្លែ ឯគាត់ខំធ្វើស្រែនៅភូមិស្រុកជួយទប់ស្បៀង ។
អ្នកស្រីថាការសន្យារបស់គណបក្សនយោបាយមុនបោះឆ្នោតថា នឹងបញ្ចុះតម្លៃជីគីមីដែលជាតម្រូវការចាំបាច់របស់កសិករក្នុងការប្រើប្រាស់បង្កើនផលដំណាំ ។ ប៉ុន្តែក្រោយជាប់ឆ្នោតមន្រ្តីរដ្ឋាភិបាលតែងតែលើកឡើងថា ទីផ្សារសេរី រដ្ឋាភិបាលមិនអាចទប់ស្កាត់ការឡើងថ្លៃទំនិញសព្វសារពើបានឡើយ ។
អ្នកស្រី សា ម៉ាន់ បានឲ្យដឹងថា ៖ «ដូចថាបានពីដំណាំអ៊ីចឹង យកទៅទប់ទិញហូប ទិញសម្លៀកបំពាក់កូនចៅទៅ នៅខ្វះខាតដដែល ។ ទិញនៅតែឡើងថ្លៃទៀត ឡើងៗ ព្រោះអីទំនិញឥឡូវសុទ្ធតែឡើងទាំងអស់ ទាំងជី ទាំងគ្រាប់ ទាំងថ្នាំ ។ ជីហ្វីលីពីន កាលពីឆ្នាំមុនខ្ញុំទិញតម្លៃតែ៦ម៉ឺនជាង ឬ៥ម៉ឺនទេ ឥឡូវនេះមួយបាវ ១៨៥០០០រៀល» ។
អ្នកស្រី សា ម៉ាន់ បានឲ្យដឹងទៀតថានៅពេលផ្លែត្រឡាច សណ្តែកកួរ និងស្រូវបានផល គាត់យកទៅលក់ដល់ភ្នំពេញ ឈ្មួញឲ្យតម្លៃយ៉ាងថោកតាមហាងឆេងគេទៀត ទើបជីវភាពកសិករនៅបន្តយ៉ាប់យ៉ឺនដដែល ។
អ្នកស្រី សា ម៉ាន់ បានមានប្រសាសន៍ថា ៖ «គេនៅទីរួមផ្សារអ៊ីចឹង គេលក់តម្លៃ ៥ពាន់ ឬ ៦ពាន់ ទៅតាមគ្នាអ៊ីចឹង បើកាលណាយើងមានតែរបស់យើងមានតែ ៧-៨ពាន់ គេអត់មើលរបស់យើងទេ ទាល់តែតាមហាងឆេងគេអ៊ីចឹងដែរ» ។
ចំណែកកសិករនៅភូមិច្បារមនវិញ ក្នុងឃុំកុមារាជា ស្រុកបាទី ខេត្តតាកែវ គាត់កំពុងដាំគ្រាប់ននោង ត្រឡាច ល្ពៅ ក្នុងស្រែទួល មិនឆ្ងាយប៉ុន្មានពីផ្ទះ អ្នកស្រី អៀង ពៅ ឲ្យដឹងថាជីគីមីឡើងថ្លៃ គាត់បានទៅផ្សំរុក្ខជាតិ ទន្រ្ទៀងខែត ស្លឹកអង្កាញ់ លាមកគោ ដីដំបូក មកផ្សំធ្វើជីធម្មជាតិ ប៉ុន្តែរុក្ខជាតិទាំងនោះមិនសូវសំបូរ គាត់ត្រូវប្រើជីគីមីបន្ថែម រីឯជីគីមីឡើងថ្លៃគុណ៣ដង បើប្រៀបធៀបដើមឆ្នាំមុន ។ គាត់មិនរំពឹងថាប្រាក់ចំណូលលក់បន្លែទាំងនេះអាចជួយទប់ការចំណាយទិញអង្ករបានគ្រាន់ទេ ។
អ្នកស្រី អៀង ពៅ បន្តថាកាលពីឆ្នាំមុនគាត់ពុះដីស្រែ៨០អារ ធ្វើស្រែផង ដាំបន្លែផង ។ ននោងបានផលច្រើនមកពីទឹកភ្លៀងជួយស្រោចស្រប់ ។ ឈ្មួញចូលទៅទិញដល់ចម្ការឲ្យតម្លៃ១ផ្លូនជាង៥០ផ្លែននោង តែ១៥០០រៀលទេ តែគាត់អាចមានបា្រក់ទិញអង្ករហូបមកដល់ខែធ្វើស្រែនេះ ។ ឯឆ្នាំនេះគាត់បង្កើនការដាំននោង ត្រឡាច សណ្តែកទ្រើង ដោយយកដីស្រែ៨០អារមកដាំទាំងស្រុង ។ ប៉ុន្តែជីគីមីឡើងថ្លៃ គាត់មិនសង្ឃឹមថាប្រាក់ចំណូលដែលគាត់រំពឹងថានឹងបានច្រើននោះអាចយកមកទប់ថ្លៃទិញអង្ករ ប្រហុក អំបិល ស្ករ ប៊ីចេង ខ្ទឹម ម្រេច និងជីគីមី បានឬអត់ទេ ។
អ្នកស្រី អៀង ពៅ បានឲ្យដឹងថា ៖ «អាហ្នឹងរួមផ្សំគ្នាដែរ បើដាក់តែជីក្នុងស្រុកយើងហ្នឹងវាអត់គ្រាន់ ដូចជាទន្រ្ទានខែត អាចម៍គោអី វាអត់សូវសំបូរអ៊ីចឹង ប្រើជីនោះវាខ្លាំងជាង ។ ឆ្នាំនេះជីគីមីឡើងមួយបាវ ១៨-១៩ម៉ឺនអីហើយ ឆ្នាំមុនមួយបាវតែ៨ម៉ឺន ។ បន្លែនៅសល់ដដែល» ។
មេភូមិច្បារមន ឃុំកុមារាជា ស្រុកបាទី ខេត្តតាកែវ លោក ជឹម នីថា មានប្រសាសន៍ថាដីធ្វើកសិកម្ម ស្រូវ និងបន្លែក្នុងភូមិនោះមាន៨០ហិកតា ។ លោកថាកសិករនៅភូមិនោះមិនទំនេរទេ ក្រោយពីច្រូតស្រូវ ដាំបន្លែបន្ថែម ហើយពេលបេះផលម្តងហើយ បើកន្លែងខ្លះនៅមានទឹកអាចបូមបានគេដាំបន្លែបន្តទៀត ។ គេធ្វើយ៉ាងណាទាញយកផលពីដី មិនថារដូវប្រាំងឬរដូវវស្សាឡើយ ដើម្បីប្រឆាំងនឹងទំនិញឡើងថ្លៃផង ប្រឆាំងនឹងភាពក្រីក្រ ខ្វះខាតស្បៀងផង ។
លោកថាកសិករទោះប្រឹងយ៉ាងនេះក្តី ក៏មិនបានធ្វើឲ្យជីវភាពតាមគ្រួសារធូរធារដែរ ដោយសារតែទំនិញវាចេះតែឡើងថ្លៃមិនឈប់ឈរ ។ លោក ជឹម នីថា បន្ថែមថាមានគ្រួសារខ្លះកូនទៅធ្វើកម្មកររោងចក្រ ២-៣នាក់ គេបានប្រាក់ចំណូលច្រើន ហើយឪពុកម្តាយបានជួយធ្វើស្រែ មានស្រូវហូបនិងលក់បន្លែ លក់សត្វមាន់ទាផង ក៏មានជីវភាពគ្រាន់បើអាចសង់ផ្ទះថ្មី ឬទិញម៉ូតូ ឬទិញសត្វគោ ឬទិញ ដីស្រែពង្រីកថែមបានមួយចំនួន ។ លោកសំណូមពររដ្ឋាភិបាលអាណត្តិថ្មីជីកស្រះក្នុងភូមិនោះសម្រាប់ស្រោចស្រប់ក៍ដូចទឹកទទួលទាន ។
លោក ជឹម នីថា បានមានប្រសាសន៍ថា ៖ «បើយើងសម្លឹងទៅលើជីធម្មជាតិ យើងមិនសូវមានហើយបើសិនជាចិញ្ចឹមជាសត្វយកលាមកវាក៏យើងពិបាកនឹងមើល ហើយបើគិតជីគីមីវាថ្លៃ វាពិបាក ។ អ៊ីចឹងការបង្កបង្កើនផលវាជួបផលលំបាកច្រើននៃការដាំដុះហ្នឹង ។ ខ្លះដីតិចអ៊ីចឹងទៅ បង្កើតដំណាំហ្នឹងបន្តបានមួយរដូវទៅ បានលុយហ្នឹងបង្វែរមកទិញស្រូវអង្ករវិញទៅ បានបន្តដាំស្រូវទៅទៀតបានបន្តិចបន្តួចទេ ។ មិនសូវជាមានបានអីទេ» ។
រីឯមេឃុំកុមាររាជា លោក ប៉ុល ដុស មានប្រសាសន៍ថាបញ្ហាជីគីមីបានឡើងថ្លៃ នាំឲ្យកសិករជួបការលំបាកពិតមែន ប៉ុន្តែមន្រ្តីកសិកម្មនិងមន្រ្តីអភិវឌ្ឍន៍ជនបទបានចុះពន្យល់កសិករឲ្យចេះសន្សំជីធម្មជាតិដើម្បីកាត់បន្ថយការចំណាយទិញជីគីមី ៖ «បញ្ហាជីវភាព ទំនិញឡើងថ្លៃ ។ បច្ចុប្បន្នប្រជាពលរដ្ឋសព្វថ្ងៃគាត់មានការប៉ះពាល់ដែរ ប៉ុន្តែការប៉ះពាល់ហ្នឹងគាត់ខំប្រឹងប្រែងយកចិត្តទុកដាក់ក្នុងការរកផ្សំរបស់គាត់ ដើម្បីទប់ទល់នឹងទំនិញឡើងថ្លៃដែរ ។ ប៉ះពាល់បញ្ហាការងារជី ជីវាឡើងថ្លៃ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ននេះប្រជាពលរដ្ឋគាត់ដឹងថាជីឡើងថ្លៃ ក៏គាត់យកចិត្តទុកដាក់ក្នុងការសន្សំជីធម្មជាតិរបស់យើង ធ្វើជីកំប៉ុស្ដលាយខ្លះអ៊ីចឹង» ។
លោកមេឃុំបន្តថាតាំងពីទំនិញឡើងថ្លៃមានសិស្សប្រមាណ២០នាក់ក្នុង១៣ភូមិនៃឃុំនេះ បានទៅធ្វើកម្មកររោងចក្រ ហើយក៍មានកម្មករខ្លះបានវិលមកផ្ទះវិញដែរដោយប្រាក់ខែចាយមិនគ្រាន់ និងគ្មានប្រាក់ផ្ញើមកក្រុមគ្រួសារផង ។ លោកមេឃុំបន្តថាកិច្ចអភិវឌ្ឍនៅក្នុងឃុំនឹងបន្តជួសជុលអាងទឹកចាស់ៗ និងធ្វើផ្លូវថ្នល់បន្ថែមទៀត ។
លោកសំណូមពរទៅរដ្ឋាភិបាលអាណត្តិថ្មីសុំជួយឧបត្ថម្ភវ័យចាស់ដែលខ្វះលទ្ធភាពទៅរកប្រាក់ចំណូលសុំឲ្យរដ្ឋាភិបាលថ្មីនោះជួយគិតគូរជាប្រចាំដល់អ្នកទាំងនោះ ដែលមានប្រមាណ០,៥%នៃចំនួន១៨១២គ្រួសារក្នុងភូមិទាំង១៣នៃឃុំនេះ ៕