គេសង្កេតឃើញថា បទល្មើសនេសាទ បានកើតឡើងនេះកាន់តែរីករាលដាល និងមានទ្រង់ទ្រាយកាន់តែធំឡើងៗ។ ករណីនេះ បើសិនជាមិនមានការទប់ស្កាត់ឲ្យទាន់ពេលនោះទេ អាចឈានទៅដល់ការវិនាសផុតពូជហ្វូងមច្ឆាជាតិ ដែលមានក្នុងតំបន់បឹងទន្លេសាបនោះ។
ផ្ដើមចេញពីក្ដីកង្វល់ទាំងនេះ អាជ្ញាធរ និងសហគមន៍នេសាទនៅខេត្តពោធិ៍សាត់ ដោយមានការឧបត្ថម្ភគាំទ្រពីអង្គការ «សម្ពន្ធភាពដើម្បីអភិរក្សធនធានជលផល ដែលភាសាអង់គ្លេសហៅថា Fisheries Action Coalition Team (FACT)» បានមកជួបប្រជុំគ្នា ដើម្បីស្វែងរកវិធីទប់ស្កាត់បទល្មើសនេសាទទាំងនោះ។
បទល្មើសនេសាទ ដែលរួមមានការអូសអួនមានបណ្ដោយច្រើនរយម៉ែត្រ ការដាក់របាំងក្រឡាញឹក និងការប្រើឧបករណ៍ឆក់ ដើម្បីចាប់យកត្រីជាដើម ក្នុងតំបន់ដែននេសាទសហគមន៍ ក្លាយជាក្ដីកង្វល់សម្រាប់ប្រជាសហគមន៍អ្នកនេសាទ និងអាជ្ញាធរនៃខេត្តពោធិ៍សាត់។
លោក ឡុង សុចែត ជាប្រធានសម្ព័ន្ធប្រជានេសាទកម្ពុជា។ លោកបានឲ្យដឹងក្នុងពិធីជួបប្រជុំគ្នារវាងអាជ្ញាធរ និងសហគមន៍នេសាទនៅខេត្តពោធិ៍សាត់ថា បច្ចុប្បន្នបទល្មើសនេសាទគ្រប់ប្រភេទ បានកើតឡើងយ៉ាងអនាធិបតេយ្យក្នុងតំបន់ ដែននេសាទសហគមន៍។ លោកថា ការជួបគ្នារវាងអាជ្ញាធរដែនដី អាជ្ញាធរជំនាញ និងតំណាងសហគមន៍នេសាទនេះ គឺដើម្បីពិភាក្សាស្វែងរកគន្លឹះក្នុងការបង្ក្រាប និងបំបាត់បទល្មើសនេសាទទាំងនេះឲ្យមានប្រសិទ្ធភាព។
លោក ឡុង សុចែត «ទី១ គឺដើម្បីបង្កលក្ខណៈឲ្យអាជ្ញាធរជំនាញ និងតំណាងសហគមន៍បានជួបគ្នា រកមធ្យោបាយដោះស្រាយបញ្ហាការប្រើឧបករណ៍នេសាទខុសច្បាប់។ ទី២ គឺដើម្បីរួមគ្នាអនុវត្តន៍ច្បាប់នេសាទទាំងអស់គ្នា។ ទី៣ គឺជំរុញឲ្យអាជ្ញាធរជំនាញ និងតំណាងសហគមន៍សហការគ្នាដោះស្រាយបញ្ហា»។
លោក ព្រំ សេន ជាប្រធានអង្គការមហាជនភូមិព្រែក ឃុំរាំងទិល ស្រុកកណ្ដៀង ខេត្តពោធិ៍សាត់។ លោកបានសំដែងពីក្ដីកង្វល់របស់ប្រជាពលរដ្ឋនៅភូមិព្រែក ជាភូមិមួយ ដែលមានប្រជាពលរដ្ឋស្ទើរតែ ១០០% មានមុខរបរនេសាទត្រីជាលក្ខណៈគ្រួសារក្នុងការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ។
ប៉ុន្តែ ឥឡូវប្រជាពលរដ្ឋក្នុងភូមិនេះ មិនអាចនេសាទត្រីមកលក់ ដើម្បីដោះស្រាយជីវភាពប្រចាំថ្ងៃបានទៀតទេ ព្រោះក្រុមជនល្មើសដោយអាងខ្នងបង្អែកជាអ្នកមានប្រាក់ និងមានអំណាចបានវាតទីធ្វើការនេសាទដោយប្រើអួនក្រឡាញឹក និងមានប្រវែងរាប់រយម៉ែត្រ ដែលជាឧបករណ៍នេសាទខុសច្បាប់ធ្វើឲ្យខូចខាតឧបករណ៍នេសាទជាលក្ខណៈគ្រួសាររបស់ប្រជានេសាទក្នុងភូមិគ្មានសល់តែគ្មាននរណាហ៊ានប៉ះពាល់ពួកគេឡើយ។
លោក ព្រំ សេន៖ «អួនទាំងនេះបានធ្វើឲ្យប្រជាពលរដ្ឋគាត់ធ្វើការនេសាទអត់បានទេ ព្រោះកាលណាគេអូសអួន គឺដាច់មងអ្នកភូមិទាំងអស់។ បច្ចុប្បន្ន មានរហូតដល់វ៉ៃចូលសៃយឺន អ្នកភូមិហើយបោកសៃយឺនអ្នកភូមិចោលទៀត។ ខ្ញុំសំណូមពរឲ្យរដ្ឋាភិបាល និងអង្គការជួយដោះស្រាយបញ្ហានេះផង»។
យ៉ាងនេះក្ដី មេឃុំរាំងទិល គឺលោក គឹម សំអែល មានប្រសាសន៍ថា ការចោទប្រកាន់របស់ប្រជានេសាទភូមិព្រែក មានលក្ខណៈត្រឹមត្រូវច្រើន។ ប៉ុន្តែ ក៏មានកត្តាខ្លះកើតចេញពីការខ្វះចន្លោះនៃច្បាប់ដែរ។
លោកពន្យល់ចំពោះបញ្ហានេះថា ដោយច្បាប់មានការកែប្រែលើចំណុចមួយចំនួន ឯប្រជាពលរដ្ឋ មិនទាន់មានការយល់ដឹង ទើបកើតមានបទល្មើសនេសាទមួយចំនួនក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន។
លោកសំណូមពរឲ្យអាជ្ញាធរជំនាញរួសរាន់ធ្វើការផ្សព្វផ្សាយឧបសម្ពន្ធថ្មីនៃច្បាប់នេសាទ ដើម្បីរួមចំណែកក្នុងការទប់ស្កាត់បទល្មើសនេសាទទម្រង់អួនអូសបណ្ដោយវែងនេះ។
លោក គឹម សំអែល៖ «ក្នុងលក្ខន្តិកៈ និងកិច្ចព្រមព្រៀងចាស់ គឺឧបករណ៍នេសាទអួនអូស និងមងអូសជាលក្ខណៈគ្រួសារ មានប្រវែង ២០០ ម៉ែត្រ។ ដូច្នេះ ខ្ញុំសំណូមពរឲ្យអង្គប្រជុំ ក៏ដូចជា ផ្នែកជំនាញ ធ្វើការពន្យល់ និងធ្វើការផ្សព្វផ្សាយពីកិច្ចព្រមព្រៀងថ្មី»។
ប៉ុន្តែ លោក ភួង ហ៊ីង ជាប្រធានបណ្ដាញប្រជានេសាទខេត្តពោធិ៍សាត់មិនយល់ស្របចំពោះការពន្យល់របស់លោកមេឃុំរាំងទិលនោះទេ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា បទល្មើសនេសាទទ្រង់ទ្រាយធំ ពិតជាកើតចេញពីក្រុមអ្នកមានប្រាក់មានអំណាច ដោយមានការឃុបឃិតជាមួយមន្ត្រីជំនាញ។
លោក ភួង ហ៊ីង៖ «ខ្ញុំមិនដឹងជាខាងជំនាញទាក់ទងគ្នាយ៉ាងណាជាមួយអ្នកប្រព្រឹត្តបទល្មើសនោះទេ។ ប៉ុន្តែ ខ្ញុំយល់ បើជលផលដកចេញអស់ គឺត្រូវខ្ទេចទាំងអស់គ្មានសល់ទេ។ តាមខ្ញុំទទួលបានព័ត៌មាន គឺមានអួនទាំងតូចទាំងធំ ៧២ វង់។ បើអ៊ីចឹង គឺខ្ទេចអស់ហើយតំបន់ឡូត៍ទាំងនោះ...»។
យ៉ាងណាក៏ដោយ នាយរងសង្កាត់រដ្ឋបាលជលផលកំពង់លួង លោក នូ សារី មានប្រសាសន៍ថា បច្ចុប្បន្ន ពុំមានមន្ត្រីជលផលណាម្នាក់ហ៊ានប្រព្រឹត្តអំពើពុករលួយ ដោយអនុញ្ញាតឲ្យជនល្មើស នេសាទត្រីដោយប្រើឧបករណ៍ខុសច្បាប់នោះទេ។ លោកថា ទង្វើបែបនេះ មានន័យថា ប្រឆាំងនឹងបទបញ្ជារបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី ដែលប្រការនេះពុំអាចកើតមាននោះទេ។
លោក នូ សារី៖ «ជាចំណុចលំបាកបំផុតរបស់សមត្ថកិច្ច គឺនៅពេលដែលយើងចុះទៅបង្ក្រាប គឺត្រូវធ្វើជាទ្រង់ទ្រាយធំ។ តែបើធ្វើជាទ្រង់ទ្រាយធំ គឺព័ត៌មានវាបែក ព្រោះឥឡូវបច្ចេកវិទ្យាទំនើប គេអាចផ្ដល់ព័ត៌មានទៅជនល្មើសតាមទូរស័ព្ទភ្លាម។ ហើយយើងដឹងហើយថា ឧបករណ៍ឆក់នេះ គឺគ្រាន់តែបោះចូលក្នុងទឹក គឺចប់បាត់ទៅហើយយើងពុំអាចចាប់គេបានទេ...»។
បន្ទាប់ពីរាជរដ្ឋាភិបាលបានចេញបទបញ្ជាលេខ ០១ សម្រេចកាត់ឡូត៍នេសាទទាំងអស់ ដែលនៅជុំវិញបឹងទន្លេសាប ទុកឲ្យប្រជាពលរដ្ឋនេសាទជាលក្ខណៈគ្រួសារ សម្រាប់ដោះស្រាយជីវភាពនោះ បទល្មើសនេសាទ ក៏បានកើតឡើងយ៉ាងច្រើនដែរ។
ទន្ទឹមគ្នានេះ ជនល្មើសដែលអាងខ្នងបង្អែក ពុំមានចិត្តក្រែងរអាចំពោះច្បាប់ទេ។ ពេលប្រជាសហគមន៍ហាមឃាត់ ពួកគេថែមទាំងចំអក និងគំរាមមកលើប្រជាសហគមន៍នេសាទទៀតផង។
មេភូមិទាំង ៥ នៃឃុំរាំងទិល គឺភូមិរាំងទិល ភូមិចារុះ ភូមិព្រែក ភូមិតាកែវ និងភូមិកោះក្អែក បានលើកឡើងប្រហាក់ប្រហែលគ្នាថា ការប្រើឧបករណ៍ឆក់កំពុងជាក្ដីកង្វល់ចម្បងសម្រាប់ប្រជាសហគមន៍នេសាទដែរ។
មេភូមិរាំងទិល លោក កុក ស៊ត៖ «ខ្ញុំសុំសំណូមពរឲ្យធ្វើការទប់ស្កាត់កុំឲ្យឈ្មួញទិញត្រី ដែលបានពីការឆក់នោះ ទើបអាចទប់ស្កាត់បានការប្រើឧបករណ៍ល្មើសច្បាប់នេះបាន...»។
ក្ដីកង្វល់របស់ប្រជានេសាទ បានធូរស្រាលដោយអង្គពិភាក្សារកឃើញគន្លឹះសម្រាប់ដោះស្រាយមួយចំនួន ដូចជាធ្វើរបាយការណ៍ទៅថ្នាក់លើឲ្យបានដឹងអំពីកង្វល់របស់ប្រជាពលរដ្ឋ។ សំខាន់ជាងនេះទៀត អាជ្ញាធរជំនាញ និងអាជ្ញាធរដែនដីអះអាងថា នឹងចូលរួមសហការដោយធ្វើការត្រួតពិនិត្យ មិនឲ្យឈ្មួញទិញប្រភេទត្រី ដែលបានពីការប្រើឧបករណ៍ឆក់ជាដើម៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។