លោក វ៉ែន សុខ ប្រធានសហគមន៍មានប្រសាសន៍ដូច្នេះបន្ទាប់ពីប្រជាជនក្នុងសហគមន៍នោះរករឿងដកបង្គោលរបងបោះព័ទ្ធយកដីព្រៃ។ លោកថា កាលដើមឡើយព្រៃនេះបានការពារជាង២៤០០ហិកតាដែលមានចម្ងាយប្រមាណ៨០គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តកំពង់ស្ពឺប៉ែកខាងលិចឆៀងខាងជើងជាប់ព្រំប្រទល់ខេត្តពោធិ៍សាត់និងខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។
លោកថា ក្រោយមកក្រសួងបរិស្ថានបានប្រកាសឲ្យសហគមន៍ការពារព្រៃស្របច្បាប់តែ៤០០ហិកតារវិញនៅថ្ងៃទី៣០ ខែ៩ ឆ្នាំ២០០៤ ប្រគល់ឲ្យអ្នកស្រុកបីភូមិមានភូមិច្រកទាក ភូមិត្រពាំងអង្រ្គង និងភូមិពោធិ៍មាស រក្សាការពារព្រៃនោះ។ បច្ចុប្បន្នព្រៃនេះត្រូវមនុស្សចំណូលថ្មីនិងអ្នករស់នៅឃុំត្រពាំងជោរខ្លះទន្រ្ទានកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើលក់និងសង់ផ្ទះថ្មីបន្តបន្ទាប់ ឯអ្នកខំការពារព្រៃឈើបីភូមិជំទាស់នឹងទង្វើទន្រ្ទានដីថ្មីនេះ។
លោក វ៉ែន សុខ បានឲ្យដឹងថា ៖ «បញ្ហាទី១ ការទន្រ្ទានយកដី។ មានប្រជាជនយើងខ្លះ ហើយនិងមកពីក្រៅខ្លះ មកពីខេត្តតាកែវអីអ៊ីចឹង គាត់មកទន្រ្ទានខ្លាំងជាងប្រជាជនយើង ប្រជាជនយើងគាត់ចេះតែខ្លាចបាត់បង់ ដល់អ៊ីចឹងគាត់ចេះតែលូកបន្តិចម្ដងខ្លះៗដែរ»។
អ្នកស្រុកច្រើនរយនាក់អះអាងថា ទង្វើទន្រ្ទានយកដីព្រៃការពារដោយសហគមន៍នេះបានកើនខ្លាំងក្រោយបោះឆ្នោតសភាជាតិអាណត្តិទី៤។ ពួកគាត់សុំឲ្យអាជ្ញាធរប្រញាប់ដោះស្រាយបណ្តេញក្រុមអ្នកវាតទីបំផ្លាញព្រៃយកដីសង់ផ្ទះចាកចេញឲ្យបានឆាប់ ៖ «ឥឡូវប្រជាពលរដ្ឋខ្ញុំចំនួនប្រហែលជា៣០០គ្រួសារនេះមិនសុខចិត្តទេ។ ទាមទារយកដីហ្នឹងមកវិញ ដើម្បីទុកជារបស់សមូហភាព»។
មេភូមិច្រកទាក លោក សន សុន មានប្រសាសន៍ថា ប្រជាជនភូមិនេះ១៧៣គ្រួសារជួយការពារព្រៃឈើ ការពារបរិស្ថានតាំងពីឆ្នាំ១៩៨៦ បើទោះបីដាច់ពោះ អត់បាយ ក៏អ្នកស្រុកមិនហ៊ានទន្រ្ទានព្រៃដែរ ព្រោះចង់រក្សាឈើដែលហៀបនឹងបាត់បង់មានផ្ចឹក សុក្រំ បេង នាងនួន ជាដើម ទុកឲ្យកូនចៅជំនាន់ក្រោយបានឃើញ។ ម្យ៉ាងទៀតព្រៃសហគមន៍នេះបានជួយបង្កើនជីវភាពអ្នកស្រុកពីការប្រមូលស្លឹកឈើនិងសំរាមយកមកកែច្នៃធ្វើធ្យូងដុត។ ប៉ុន្តែថ្មីៗនេះក្រុមអ្នកចំណូលថ្មីមកពីខេត្តនិងស្រុកផ្សេងៗកាប់បំផ្លាញដើមឈើទំហំមុខកាត់ខ្លះតូចជាង១ម៉ែត្រ ខ្លះធំជាង១ម៉ែត្រ យកធ្វើឧសវាស់ជាម៉ែត្រការ៉េលក់និងទន្ទ្រានដីសង់ផ្ទះថ្មី ខ្លះទៀតព័ទ្ធព្រៃនោះបោះរបងយកដីទុកលក់។
លោក សន សុន បានឲ្យដឹងថា ៖ «បាត់បង់ដោយសារអ្នកមានអំណាចបុណ្យស័ក្តិបន្តិចបន្តួចអ៊ីចឹង គាត់រំលោភបំពានទៅលើរបស់សហគមន៍ភូមិយើងខ្ញុំនេះ»។
មេភូមិត្រពាំងអង្រ្គង លោក ប្រាជ្ញ អៀម មានប្រសាសន៍ថា អ្នកដាច់ស្បៀងក្នុងភូមិនោះច្រើនគ្រួសារសុខចិត្តហូបក្តួចមិនចូលទៅកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើធ្វើឧសលក់ដូចអ្នកចំណូលថ្មីទេ។
លោក ប្រាជ្ញ អៀម បានបញ្ជាក់ថា ៖ «ប៉ះពាល់ច្រើន បើតាមគេកាប់ច្រើនណាស់ ដីសហគមន៍ខាងជើងហ្នឹង ជាប់ប៉ុន្មានប្លង់ឯណោះកាប់ឆ្ការហ្នឹង ប្រហែលជា១០ប្លង់អីហើយមើលទៅ។ មួយហិកតារមិនដឹងប៉ុន្មានទេ ខ្លះទទឹង ១០០ ខ្លះទទឹង ៥០ ខ្លះទទឹង ៣០ បណ្ដោយ ១០០។ កាប់ឆ្ការល្ហអស់ហើយ»។
ដើម្បីបញ្ជាក់ឲ្យបានជាក់ស្តែងគាត់នាំអ្នកយកព័ត៌មានវិទ្យុអាស៊ីសេរីដើរចូលព្រៃនោះប្រមាណ១គីឡូម៉ែត្រពីភូមិតាមផ្លូវរទេះដែលកប់ភក់ជ្រៅៗនិងលុយទឹកផង ឃើញផ្ទះមួយចំនួនទើបសង់ថ្មីនិងរោងមានក្តារសន្លឹកបញ្ឈរត្រៀបត្រាបម្រុងលើកផ្ទះថ្មី ។
សំឡេងរណារអារឈើបានឮទ្រហឹងចេញពីតំបន់នោះ គំនរដើមឈើអារថ្មីៗជាកង់ខ្លីៗរាប់ម៉ឺនកំណាត់ដាក់តម្រៀបវាស់ជាម៉ែត្រការ៉េក្នុងដីឡូត៍ព័ទ្ធរបងថ្មីៗក្នុងព្រៃនោះ។ រថយន្តវ៉ែននិងគោយន្តច្រើនគ្រឿងចូលទៅក្នុងព្រៃដ៏លំបាកគ្មានផ្លូវនោះបានប្រមូលទិញកំណាត់ឈើរៀបជាម៉ែត្រការ៉េរួចនោះដឹកចេញទៅក្រៅគគ្រឹកគ្រេង។
ជួបជាមួយអ្នករស់នៅផ្ទះទើបសង់ថ្មី លោក សេក ឈីង អះអាងថា ពីមុនគាត់រស់នៅស្រុកឧដុង្គ ឥឡូវគាត់មករស់នៅឃុំនេះដោយដីនៅតំបន់នេះទំនេរចោលច្រើនរយហិកតារនិងសំបូរព្រៃឈើអាចធ្វើក្តារសង់ផ្ទះបាន។
លោក សេក ឈីង បន្តថារស់នៅតំបន់ថ្មីនេះលើដីក្បាល៣០ម៉ែត្របណ្តោយ១៤០ម៉ែត្រ គាត់បានសុំចែកដីពីមេភូមិពោធិ៍មាស ឈ្មោះ ភោគ ជុំ ដោយជូនសគុណថវិកា២០ម៉ឺនរៀល។ គាត់ទើបតែដឹងថា ដីព្រៃទំនេរនេះជារបស់សហគមន៍ស្រែពស់ ឃុំត្រពាំងជោរ។ លោកថាប្រសិនបើប្រជាសហគមន៍ចង់បានដីពីគាត់វិញត្រូវតវ៉ានៅតុលាការកុំប្រើហិង្សា។
លោក សេក ឈីង បានឲ្យដឹងថា ៖ «ភោគ ជុំ ហ្នឹង ដល់ពេលនេះទៅមកចែក ខ្ញុំឯណេះក៏មិនមែនថាអត់សគុណឲ្យគាត់ដែរ យើងបានសគុណជូនគេដែលគេខំកាប់គាស់ ២០ម៉ឺនរៀល»។
នៅពីមុខរោងខ្ពស់ពីដីក្នុងព្រៃរបស់សហគមន៍ បុរសឈ្មោះ ឃីម មកពីភូមិក្រវៀក ឃុំយាអង្គ ស្រុកថ្ពង អះអាងថាការធ្វើស្រែនៅឃុំយាអង្គបានចប់រួចរាល់ ក្រោយបោះឆ្នោតជាតិឆ្នាំ២០០៨ គាត់មកសង់រោងក្នុងព្រៃដែលទំនេរនេះដើម្បីកាប់ឧសការ៉េនិងកាប់ឈើធ្វើបង្គោលរបងលក់។ គាត់មិនដឹងជាដីរបស់សហគមន៍ទេ។
លោក ឃីម បានមានប្រសាសន៍ថា ៖ «ម្ចាស់ស្រែគេនេះ សុំគេនៅមាត់ស្រែហ្នឹងទៅ។ រកកាប់ឧសការ៉េឧសអីគេ បង្គោលរបងបង្គោលអី។ នេះឧសគ្រាក់ ១ដើម ២ពាន់ បានគ្រាន់តែចិញ្ចឹមគ្រួសារបន្តិចបន្តួច»។
ច្រើនគ្រួសារទៀតទើបសង់លំនៅថ្មីៗក្នុងដីព្រៃសហគមន៍ដែលវិទ្យុអាស៊ីសេរីបានជួបសុទ្ធតែអះអាងថាបានសុំចែកដីពីមេភូមិពោធិ៍មាស ឈ្មោះ ភោគ ជុំ។
ចំណែកមេភូមិពោធិ៍មាស លោក ភោគ ជុំ មិនបដិសេធនូវអ្វីដែលប្រជាជនចំណូលថ្មីអះអាងថាបានសុំចែកដីរស់នៅពីគាត់នោះទេ។ លោក ភោគ ជុំ ឲ្យដឹងថា គាត់ក៏ជាអ្នកចូលរួមការពារព្រៃនេះតាំងពីយូរមកហើយដែរ ព្រៃបានការពារមានទំហំ២៤០០ហិកតាជាង។ ដល់ថ្ងៃប្រកាសឲ្យអ្នកស្រុកជួយការពារព្រៃដោយក្រសួងនិងមន្ទីរបរិស្ថានបែរជាឲ្យកាន់កាប់ដីតែ៤០០ហិកតាវិញ។ គាត់ឃើញថា ដីសល់ច្រើនហិកតារទើបគាត់ចែកឲ្យគេឯងរស់នៅមិនបានប្រាប់សហគមន៍ឲ្យដឹងឮ។
លោក ភោគ ជុំ បានមានប្រសាសន៍ថា ៖ «ទទួលស្គាល់ ពីមុនគាត់នៅនេះទេ ខ្ញុំអត់មានអនុញ្ញាតរឿងហ្នឹងទេ គាត់នៅដោយចិត្តគាត់ទេ។ គាត់នៅតាកែវមែន ក៏ប៉ុន្តែគាត់មានលិខិតផ្លាស់ប្ដូរអនុញ្ញាតពីឃុំរបស់គាត់ត្រឹមត្រូវដែរ។ ខ្ញុំមិនអនុញ្ញាតទេ គាត់ទៅនៅខ្លួនគាត់ចំនួន២គ្រួសារ»។
មន្រ្តីបរិស្ថាននិងអាជ្ញាធរឃុំមិនអាចបំភ្លឺរឿងនេះបានទេ។ ចំណែកអភិបាលខេត្តកំពង់ស្ពឺ លោក កង ហ៊ាន មានប្រសាសន៍ថា អាជ្ញាធរខេត្តបានចាត់កម្លាំងចុះឃ្លាំមើលរឿងនោះមិនបណ្តោយឲ្យមានការវាតយកដីព្រៃរដ្ឋអនាធិបតេយ្យទេ។
លោក កង ហ៊ាន បានមានប្រសាសន៍ថា ៖ «តាមច្បាប់ព្រៃ ភ្នំឱរ៉ាល់ អ៊ីចឹងគេនឹងចាត់ការទៅតាមច្បាប់ហើយ ហើយបើកាលណានិយាយមិនស្ដាប់ទេ អាហ្នឹងយើងអនុវត្តទៅតាម វិធានការច្បាប់»។
មន្រ្តីការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក លោក រ័ត្ន ថាវី ចុះស៊ើបអង្កេតរឿងជម្លោះទន្រ្ទានដីព្រៃនៅសហគមន៍តំបន់ស្រែពស់សំណូមពរឲ្យអាជ្ញាធរគួរតែប្រញាប់ដោះស្រាយខណៈរឿងហេតុមិនទាន់ឈានទៅរកអំពើហិង្សា៕