ក្រៅពីផ្ដល់កម្លាំងចិត្តដល់កសិករដែលមានមុខរបរធ្វើស្រែ ការជួញដូរស្រូវនៅតំបន់នោះក៏បានផ្ដល់ឲ្យក្រុមយុវជន និងប្រជាពលរដ្ឋដទៃទៀត មានការងារធ្វើ និងទទួលបានប្រាក់កម្រៃខ្លះពីការបម្រើសេវាកម្មក្នុងអាជីវកម្មនេះ។
នៅក្នុងភូមិត្រើយទន្លាប់ ឬអ្នកខ្លះហៅថា ភូមិយួន ឃុំព្រះបាទជាន់ជុំ ស្រុកគិរីវង់ ខេត្តតាកែវ មានមនុស្សប្រុសវ័យក្រោម ៣៥ឆ្នាំ ប្រមាណ ៤០នាក់ ខ្លះលីបាវស្រូវពីថ្នល់ជាតិលេខ២ ចុះដាក់ក្នុងទូកវៀតណាម ច្រើនគ្រឿង និងខ្លះថ្លឹងស្រូវ ខ្លះរៀបបាវស្រូវ ហើយខ្លះទៀតចាក់កាយស្រូវក្នុងទូក។
ក្រុមអ្នកហាលស្រូវភាគច្រើនជាស្ត្រី បានយកចិញ្ចើមផ្លូវជាតិលេខ២ ទាំងសងខាងផ្លូវធ្វើជាកន្លែងហាលស្រូវ។
ស្ត្រីអាយុ ៦៨ឆ្នាំ រស់នៅភូមិទំនប់ ឃុំព្រះបាទជាន់ជុំ ឈ្មោះ ញាណ ហំ ឲ្យដឹងថា កាលពីផ្លូវជាតិលេខ២ មិនទាន់កសាងរួច ពួកគាត់គ្មានមុខរបរទេ ដីដាំដុះក៏គ្មាន រដូវទឹកឡើងដីភូមិបានលិចទឹកអស់ គាត់ដាំអីក៏មិនបាន ជីវភាពគាត់ត្រដាបត្រដួស គាត់ដើរស៊ីឈ្នួលដល់ប្រទេសវៀតណាម។ ប៉ុន្តែឥឡូវនេះនៅពេលថ្នល់ជាតិលេខ២ កសាងរួច ផ្លូវនោះបានជួយគាត់ឲ្យមានប្រាក់ចំណូលច្រើនពីរបរស៊ីឈ្នួល ហាលគ្រាប់ស្រូវនេះ។
ស្ត្រី ញាណ ហំ បន្តថា ៖ «ឆ្នាំនេះបានស្រូវហាល ព្រោះមានថ្នល់នេះ បើកុំតែបានធ្វើថ្នល់នេះប្រជាជនក៏វាមិនបានហាលស្រូវអ៊ីចឹងដែរ។ បានមាំណាស់ឥឡូវនេះ បងប្អូនរស់បានតែនឹងថ្នល់ហ្នឹងមិនបានរស់នៅឯណា រស់តែលើហ្នឹង មានធ្វើអីឯណា ប្រមូលគ្នាមកតែត្រង់ហ្នឹងលីស្រូវលីអីធ្វើកម្មករតែទាំងអស់គ្នាហ្នឹង»។
ក្រុមបុរសវ័យ ៣៥ឆ្នាំ មួយក្រុម ដែលកំពុងថ្លឹង និងលីសែងស្រូវចុះទូកអះអាងថា ពួកគេធំដឹងក្ដីក្រោយរដ្ឋអំណាចចែកដីឲ្យពលរដ្ឋ។ នៅពេលពួកគេមានក្រុមគ្រួសារបែកពីឪពុកម្ដាយ ខ្លះម៉ែឪចែកដីឲ្យ ខ្លះអត់មានដី ក៏នាំគ្នាមកធ្វើកម្មករលីសែងស្រូវឲ្យឈ្មួញវៀតណាម យកកម្រៃចិញ្ចឹមជីវិត។
បុរសវ័យក្មេងទាំងនោះបន្តថា គាត់រកប្រាក់ចំណូលពីការជួញដូរស្រូវនៅកំពង់ ក្នុងភូមិត្រើយទម្លាប់នេះក្នុងមួយថ្ងៃ ២ ទៅ ៣ម៉ឺនរៀលក្នុងម្នាក់។ ពួកគាត់បន្តថា ការលក់ស្រូវខ្មែរឲ្យឈ្មួញវៀតណាម គឺមានគ្រប់រដូវ ព្រោះអ្នកស្រុកដែលមានដីធ្វើស្រែគេដាំស្រូវប្រាំង ១ឆ្នាំបាន ៣ដង ៖ «ពួកខ្ញុំនេះមានតែធ្វើកម្មករ បើគ្មានអីទីពឹង មានតែមកប្រើកម្លាំង។ អ្នកខ្លះរកតែកន្លែងនៅគ្មានផង នៅចិញ្ចើមផ្លូវអ៊ីចឹងទៅ។ តាមចំនៀរៗនេះសុទ្ធតែកម្មករទាំងអស់។ ម៉ែឪវាគ្មានដែរ គាត់ក្រខ្សត់អ៊ីចឹង គាត់ក៏លក់អ៊ីចឹងទៅ ដល់ពេលខ្ញុំធំពេញវ័យ វាអត់មានអី ដល់ពេលមានគ្រួសារប្រើតែកម្លាំងអ៊ីចឹងរហូតទៅ សង្ឃឹមតែកម្លាំង ហើយថ្ងៃណាដែលអស់កម្លាំងនៅផ្ទះទៅ»។
ក្រុមបុរសវ័យក្រោម ៣០ នៅភូមិធនមន្ត ឃុំបារាយ ត្រូវថៅកែស្រូវដឹកមកឲ្យលីស្រូវដាក់រថយន្តនៅភូមិស្រែខ្វាវ ក្នុងឃុំជាងទង ស្រុកត្រាំកក់។
បុរសវ័យក្មេងម្នាក់ក្នុងចំណោមនោះ បានឲ្យដឹងថា ក្រុមគាត់មានគ្នា ៥នាក់រើសយកអ្នកមានកម្លាំងធ្វើការស្រុះគ្នាមកសែងស្រូវដាក់ឡាន ដោយក្នុង១តោនបានឈ្នួល ៥ពាន់រៀល។ ក្នុង១ថ្ងៃគាត់អាចរកប្រាក់ចំណូល ២ម៉ឺនរៀលក្នុងរបរស៊ីឈ្នួលសែងស្រូវដាក់ឡានយកទៅដាក់ឲ្យឈ្មួញវៀតណាមនោះ ៖ «ការងារនេះជាការងារដែលខ្ញុំធ្វើពីស្រែចម្ការ ងើបពីស្រែចម្ការហើយ ដូចថា វាអស់ការងារ មកធ្វើការងារលីស្រូវហ្នឹងហើយ។ ស្រូវនេះគេលក់ឲ្យវៀតណាម»។
ស្ត្រីវៀតណាម ដែលបានចូលមកទិញស្រូវនៅក្នុងកំពង់ត្រើយទម្លាប់ ចេះនិយាយភាសាខ្មែរខ្លះបានអះអាងថា គាត់ចូលមកទិញស្រូវរហូត មិនថា រដូវណាទេឲ្យតែកសិករខ្មែរប្រាប់ថាមានស្រូវលក់ គាត់បើកទូកចូលមកទិញក្នុង ១ថ្ងៃយ៉ាងហោចបានស្រូវ ៣០ ទៅ ៦០តោន ៖ «តែមានស្រូវទិញរហូត មិនដែលឈប់...។ ទៅស្រុកលើៗទិញម្លិះ អ៊ីចឹងទៅ រហូត។ បាន១ថ្ងៃ ១០០ ក៏មាន ១០០ជាងក៏មាន ហាហុកសិបតោនក៏មាន ថ្ងៃណាគ្មាន ដប់ម្ភៃតោនក៏មាន វាមិនទៀងអ៊ីចឹងណា»។
ជំទប់ទី១ឃុំព្រះបាទជាន់ជុំ ស្រុកគិរីវង់ លោក ឈន ឆេង មានប្រសាសន៍ថា ក្នុងឃុំនេះមានផ្ទៃដីដាំស្រូវប្រាំងទំហំ ៥.៤០០ហិកតារ។ ពលរដ្ឋរស់នៅក្នុងឃុំនេះមាន ៨ភូមិ មានជាង ១ម៉ឺនគ្រួសារ។ លោកថា ដីដាំដំណាំដែលអាជ្ញាធរបានចែកតាមគ្រួសារតាំងពីឆ្នាំ១៩៨០ ជាងមក។ គ្រួសារខ្លះមានដី ២កុង (កុង ភាសាវៀតណាម) ក្នុង១កុង គឺស្មើនឹង ៣៦ម៉ែត្របួនជ្រុង។ អ្នកភូមិមិនអាចមានដីចែកឲ្យកូនទេ ទើបគេខំដាំស្រូវបាន ២ ទៅ ៣ដងក្នុង១ឆ្នាំដើម្បីលក់ស្រូវ។
លោកបន្តថា អ្នករស់នៅខាងលិចផ្លូវជាតិលេខ២ ចំនួន ៤ភូមិ បានធ្វើស្រែប្រាំងបាន ៣ដងក្នុង១ឆ្នាំ។ អ្នកនៅខាងកើតផ្លូវចំនួន ៤ភូមិដែរ ដាំស្រូវប្រាំងបានតែ ២ដង ព្រោះរដូវវស្សាទឹកលិច ៖ «បច្ចុប្បន្ន និងឥឡូវហ្នឹង គាត់ប្រើជីគីមីគ្រប់គ្នាមែន ប៉ុន្តែគ្រាន់តែថា គាត់មានគួបផ្សំអាជីធម្មជាតិ។ ពីមុនមកអត់ទេ គាត់លេងតែអាជីគីមីទាំងអស់ រឹងដី ហើយយូរទៅខូចអាគុណភាពដូចអាជីស្អីនោះ វាខូចយូរទៅវាឡើងៗ អស់អាជីជាតិហ្នឹង អស់រលីង»។
លោក ឈន ឆេង បន្តថា ស្រូវប្រាំងនៅក្នុង ១ហិកតារ គេធ្វើបានផល ៦តោន ពេលធ្វើស្រែលើកទី១។ នៅលើកទី២ គេធ្វើបានស្រូវ ៤តោន នៅលើកទី៣ គេធ្វើបានស្រូវ ៣តោន។ លោកបន្តថា ក្នុងឃុំនេះមានគ្រួសារកកើតថ្មីបានបំបែកចេញពីឪពុកម្ដាយ អ្នកខ្លះគ្មានដីដាំស្រូវ តែឪពុកម្ដាយផ្ដល់ដើមទុនឲ្យកូនរកស៊ីលក់ដូរនៅតាមផ្សារទន្លាប់។ ពួកគេទទួលបានចំណូលក្រែលពីរបរជួញដូរក្នុងផ្សារនៅក្បែរព្រំដែនវៀតណាមនេះ ទើបពលរដ្ឋមិនធ្លាក់ខ្លួនក្រីក្រខ្លាំងទេ៕
