អ្នកកាសែតប្រយ័ត្នប្រយែងក្នុងការសរសេរព័ត៌មានទាក់ទងនឹងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់
ដោយ គឹម ពៅ
2009-09-28
អ្នកកាសែតខ្លះបាននិយាយថា ខ្លួនកំពុងតែប្រយ័ត្នប្រយែងនិងមានការរារែករាល់ពេលការសរសេរចុះផ្សាយនូវរឿងរ៉ាវព័ត៌មានទាំងឡាយដែលប្រភពផ្តល់ឲ្យដោយសម្ងាត់ទាក់ទងនឹងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៅកម្ពុជានាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ។
បុរសជនជាតិខ្មែរកំពុងអានកាសែតនៅឯតូបលក់កាសែតមួយក្នុងក្រុងភ្នំពេញ នាថ្ងៃ ៧ ឧសភា ២០០៧។
អ្នកកាសែតក្នុងស្រុកម្នាក់មិនបញ្ចេញឈ្មោះបញ្ជាក់ថា វាច្បាស់ណាស់ហើយសម្រាប់ស្ថានភាពនាពេលបច្ចុប្បន្នដែលគាត់ត្រូវតែថយដៃក្នុងការសរសេរអត្ថបទរិះគន់រដ្ឋាភិបាលនិងមន្រ្តីដែលគេរាយការណ៍មកថា មានការទាក់ទងនឹងរឿងអាស្រូវនោះ។
លោករអ៊ូបន្ថែមទៀតថា បច្ចុប្បន្ននេះបើសរសេរមិនស្រួលនឹងត្រូវគេចោទអំពីរឿងបរិហារកេរ្តិ៍ឬក៏ជាអ្នកញុះញង់ ៖ «ក្នុងរយៈពេលកន្លងមកនេះ ការសរសេរព័ត៌មានមិនអាចធ្វើអីបានស្រេចតែនឹងចិត្តទេ ត្រូវមានប្រភព មានអំណះអំណាងច្បាស់លាស់ក្នុងការសរសេរអត្ថបទ»។
ប្រធានសមាគមអ្នកសារព័ត៌មានប្រជាធិបតេយ្យ លោក សុខ សុវណ្ណ បន្ថែមថា ក្រុមអ្នកកាសែតកំពុងនាំគ្នាជ្រួលច្របល់និងវង្វេងវង្វាន់នៅក្នុងបទចោទប្រកាន់របស់តុលាការអំពីរឿងបរិហារកេរ្តិ៍និងញុះញង់។
លោក សុខ សុវណ្ណ បានដាក់សំណួរថាតើស្អីទៅជាការបរិហារកេរ្តិ៍ ហើយស្អីទៅជាការញុះញង់សម្រាប់ការសរសេររបស់អ្នកកាសែត ហើយតើតុលាការមានមូលដ្ឋានអ្វីខ្លះដែលនាំឲ្យមានការផ្តន្ទាទោសទៅលើអ្នកកាសែតលើប្រធានបទទាំងនោះ?
ប្រធានសមាគមរូបនេះបន្ថែមទៀតយ៉ាងដូច្នេះ ៖ «នឹងជជែកគ្នាថា តើយើងគួរសរសេរលិខិតទៅសួរអ្នកណា ថាបុគ្គលណា ឬយើងគួរសួរស្ថាប័នណាដើម្បីឲ្យគេឆ្លើយតបវិញថា ការសរសេររបស់គាត់ហ្នុង គាត់ខុសរបៀបយ៉ាងម៉េច? ហើយការពិន័យហ្នឹងតើវាយុត្តិធម៌ឬក៏អត់? យើងត្រូវបញ្ជាក់ផងថា ការសរសេររបៀបដេលីហ្នឹងមានវិជ្ជាជីវៈឬអត់ ឬក៏មានគំរូថ្មីណាមួយឲ្យអ្នកកាសែតគួរតែយកតម្រាប់តាម ថាគេមានច្បាប់មួយទៀតហើយ បញ្ជាក់ថាឥឡូវគេសរសេរអ៊ីចឹងវាខុស ហើយយើងចៀសវាងអ្នកកាសែតមិនឲ្យប៉ះទៅរឿងហ្នឹង។ សួរថាអ្នកសរសេរមានកំហុសរបៀបហ្នឹងត្រូវបានគេពិន័យអ៊ីចឹង ខ្ញុំយល់ថាដំណាក់កាលរាងល្អបន្តិចត្រង់បានគេពិន័យ អ៊ីចឹងអ្នកដែលនិយាយរួចខ្លួន អ្នកដែលសរសេរត្រូវបានគេពិន័យ វាដូចអត់យុត្តិធម៌សោះ»។
កាលពីថ្ងៃអង្គារកន្លងទៅនិពន្ធនាយកនិងអ្នកកាសែត ឌឹ ឃែមបូឌា ដេលី ត្រូវបានតុលាការក្រុងភ្នំពេញផ្តន្ទាទោសដោយផាកពិន័យក្នុងម្នាក់ៗទឹកប្រាក់ចំនួន៤លានរៀលនៅក្នុងបទផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានបរិហារកេរ្តិ៍ពីលោក ហូ វ៉ាន់ តំណាងរាស្រ្តគណបក្សសមរង្ស៊ី ដែលបាននិយាយប្រាប់កាសែត ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី ថា សញ្ញាបត្រនាយទាហានដែលរៀនមកពីប្រទេសវៀតណាមគ្មានគុណភាព។
ប៉ុន្តែក្នុងការផ្តន្ទាទោសនោះ លោក ហូ វ៉ាន់ អ្នកនិយាយត្រូវគេលើកលែងការចោទប្រកាន់ រីឯអ្នកកាសែតដែលបានចុះផ្សាយអត្ថបទត្រូវតុលាការផ្តន្ទាទោសទៅវិញ។
ប្រធានក្លឹបអ្នកកាសែត លោក ប៉ែន សាមិទ្ធិ បានហៅការកាត់សេចក្តីដូច្នេះ ថាជាអាចការព្រមានដល់ក្រុមអ្នកកាសែតផងដែរដែលនឹងនាំឲ្យអ្នកកាសែតប្រយ័ត្នប្រយែង ហើយក៏អាចធ្វើឲ្យអ្នកកាសែតរាថយក្នុងការសរសេរដោយសារតែការភ័យខ្លាច។
លោក ប៉ែន សាមិទ្ធិ បានមានប្រសាសន៍ថា ៖ «ពេលដែលវាមានហេតុការណ៍កើតឡើងពាក់ព័ន្ធនឹងអាជីពរបស់ខ្លួនអ៊ីចឹង វាធ្វើឲ្យម្នាក់ៗហ្នឹងក៏មានការគិតគូរ បានន័យថា រួមមានទាំងការបារម្ភ រួមមានទាំងការត្រូវធ្វើម៉េចឲ្យព័ត៌មានរបស់ខ្លួនមានភាពសុក្រឹតជាងមុន ដែលអាចការពារខ្លួនបាននៅពេលដែលមានករណីកើតឡើង»។
យ៉ាងដូច្នេះក្តី លោក ឃី សុខលីម អ្នកសារព័ត៌មានរបស់វិទ្យុបារាំង RFI វិញ អត្ថាធិប្បាយថា ចំពោះរូបលោកមិនដូច្នេះទេ។ លោកមិនមានការរាថយក្នុងការសេរសេរឡើយ គឺការសរសេររបស់លោកយ៉ាងណាពីមុនគឺលោកនៅតែសរសេរដូចដើមដដែល ដោយសារតែលោកបានផ្អែកទៅលើក្រមសីលធម៌ជាគោល។
លោក ឃី សុខលីម បានបញ្ជាក់ថា ៖ «ចំពោះខ្ញុំមិនទាន់មានរឹតត្បិតក្នុងការសរសេរខ្លួនឯងទេ បានន័យថា ធ្លាប់សរសេរយ៉ាងម៉េចនៅតែសរសេរអ៊ីចឹងដដែលទេ។ មិនព្រួយបារម្ភទេ និយាយដោយស្មោះ ដោយសារយើងធ្លាប់សរសេរកន្លងមកមិនទាន់ដែលមានបញ្ហាអីទាំងអស់ និយាយរួមយើងនៅសរសេរតាមវិជ្ជាជីវៈរបស់យើង ដល់អ៊ីចឹងយើងអត់ទាន់មានការព្រួយបារម្ភ មានការភ័យខ្លាចអីផង»។
ជាមួយគ្នានឹងការផ្តន្ទាទោសទៅលើកាសែត ឌឹ ឃែមបូឌា ដេលី នាពេលថ្មីៗ សុខលីម បានឲ្យយោបល់ថា វាក៏ជាសញ្ញាមួយទៀតដែលនឹងដាស់អ្នកកាសែតឲ្យប្រយ័ត្នមែនទែនក្នុងការស្រង់សម្ដីក្រុមអ្នកនយោបាយមកផ្សព្វផ្សាយ។
លោក សុខលីម បានឲ្យដឹងថា ៖ «ការពិន័យទៅលើកាសែត ខេមបូឌា ដេលី ហ្នឹង ធ្វើឲ្យអ្នកកាសែតទាំងអស់ពិចារណាថា តើពួកគេនឹងធ្វើការប្រុងប្រយ័ត្នរបៀបម៉េចទៅវិញ? ព្រោះអីគ្រាន់តែធម្មតាគ្នាអ្នកកាសែត គ្នាគ្រាន់តែរាយការណ៍ឬពន្យល់សម្ដីរបស់មេដឹកនាំ ឬមួយក៏យកសម្ដីរបស់មន្រ្តីជាន់ខ្ពស់ផ្សេងៗយកមកផ្សព្វផ្សាយបន្ត ហើយប្រសិនបើគ្រាន់តែខ្លួនឯងយកមកផ្សព្វផ្សាយបន្ត ហើយត្រូវបានគេផាកពិន័យ ឬមួយក៏ត្រូវបានគេធ្វើទណ្ឌកម្មអីនោះ ហ្នឹងជាសំណួរមួយដែលយើងត្រូវពិចារណាទាំងអស់គ្នា»។
រីឯប្រធានសម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានខ្មែរ លោក ជុំ កាណាល់ វិញ ថ្លែងថា ការផ្តន្ទាទោសអ្នកកាសែតជាច្រើននៅតាមទីជនបទត្រូវបានដោះស្រាយ។ លោកបញ្ជាក់ថា ជួនកាលការប្ដឹងផ្ដល់វាកើតឡើងដោយសារតែគំនុំផ្ទាល់ខ្លួនមិនទាក់ទងនឹងការព្យាយាមបំបិទសេរីភាពអ្នកកាសែតនោះទេ ហើយជួនកាលទៀតនោះកើតឡើងដោយសារតែភាពខ្វះខាតរបស់តុលាការដែលមិនបានត្រឹមត្រូវប៉ុណ្ណោះ។
លោក ជុំ កាណាល់ បានមានប្រសាសន៍ថា ៖ «អាជ្ញាធរដែនដីឬរដ្ឋអំណាចថ្នាក់លើៗ ធម្មតាលោកមិនមានបញ្ហាអ៊ីចឹងទេ កំពុងតែលើកស្ទួយវិជ្ជាជីវៈសារព័ត៌មាននៅកម្ពុជា ប៉ុន្តែខាងក្រោមនោះចេះតែធ្វើអ្វីដែលខុសឆ្គង គឺមាន មិនអត់ទេ។ ជឿថានេះមិនមែនជាការរំលោភសិទ្ធិសេរីភាពសារព័ត៌មានទេ ចំពោះមតិរបស់ខ្ញុំ នេះគ្រាន់តែជារឿងរបស់បុគ្គលដែលរំលោភសិទ្ធិទៅលើអ្នកសារព័ត៌មានជាបុគ្គលទេ មិនមែនជាទូទៅទេ»។
បើទោះបីជាអ្នកកាសែតខ្លះនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះកំពុងរារែកក្នុងការសរសេរ ហើយខ្លះទៀតនៅតែបន្តរក្សាការសរសេរដដែលដោយប្រុងប្រយ័ត្នជាងមុន ប៉ុន្តែប្រធានសមាគមមិត្តសារព័ត៌មានខ្មែរ លោក ឱម ចាន់តារា អត្ថាធិប្បាយថា យ៉ាងណាក៏ដោយចុះ ស្ថានភាពអ្នកសារព័ត៌មានខ្មែរនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះល្អប្រសើរជាងមុន បើប្រៀបធៀបទៅនឹង១០ឆ្នាំមុនដែលមានការកាប់សម្លាប់អ្នកកាសែតនៅក្រៅច្បាប់ជារឿយៗ។
លោកឲ្យដឹងបន្តទៀតថា ការកាត់សេចក្តីកាលពីពេលថ្មីៗនេះហាក់បានបញ្ជាក់ពីការគិតគូរពីការអនុវត្តច្បាប់របស់រដ្ឋាភិបាលមកលើអ្នកសារព័ត៌មាន ៖ «ប៉ុន្តែឥឡូវនេះយល់ឃើញថា ស្រុកសន្តិភាព អ៊ីចឹងទេអ្វីដែលចំណុចល្អ គឺថាការដោះស្រាយបញ្ហាត្រូវតែរកច្បាប់»។
សូមជម្រាបជូនថា គិតនៅក្នុងឆ្នាំនេះ យ៉ាងហោចណាស់ក៏មានអ្នកកាសែតប្រហែល៨នាក់ត្រូវបានតុលាការផ្តន្ទាទោសដាក់គុក ២នាក់ត្រូវបានផាកពិន័យក្នុងការសរសេរ និងអ្នកកាសែត១០នាក់ផ្សេងទៀតកំពុងជាប់បណ្តឹងដែលការប្តឹងនោះ និងការដាក់គុកអ្នកកាសែតនោះភាគច្រើនធ្វើឡើងដោយផ្តោតទៅលើរឿងបរិហារកេរ្តិ៍និងបទញុះញង់ប៉ុណ្ណោះ៕
អត្ថបទដែលទាក់ទង
ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មានកម្ពុជានិងវៀតណាមបង្កើនកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ
អ្នកកាសែតជាប់ឃុំម្នាក់បន្តប្ដឹងឧទ្ធរណ៍ក្នុងរឿងក្ដីជាមួយសយសុភាព
មន្រ្តីជាន់ខ្ពស់ខ្មែរខ្វែងគំនិតគ្នាក្នុងការលើកលែងទោស ហង្ស ចក្រា
ព្រះមហាក្សត្រស្នើសុំឲ្យពិនិត្យមើលលទ្ធភាពក្នុងការដោះលែង ហង្ស ចក្រា
អតីតអ្នកកាសែតម្នាក់ត្រូវផ្តន្ទាទោសឲ្យជាប់គុក២ឆ្នាំពីបទផ្សាយព័ត៌មានមិនពិត
កាសែតសេរីភាពថ្មីផ្អាកការបោះពុម្ពផ្សាយព្រោះបញ្ហាថវិកា
សង្គមស៊ីវិលអំពាវនាវឲ្យអ្នកកាសែតប្រុងប្រយ័ត្នក្នុងការសរសេរព័ត៌មាន
អ្នកកាសែតម្នាក់ត្រូវឃាត់ខ្លួនពីបទផ្សាយព័ត៌មានមិនពិត
ក្រុមអ្នកកាសែតជួបពិភាក្សាអំពីក្រមសីលធម៌អ្នកសារព័ត៌មាន
