«បត់ដៃបត់ជើងក្រោយផ្ទះហ្នឹង ចបអីជីកកប់ទៅ ធ្វើម៉េចបើយើងវាអត់ហើយ ។ អត់ច្រើនមែនទែន... ទៅតាមបង្គន់វាលស្រែ» ៖ នេះជាការបញ្ជាក់ប្រាប់របស់អ្នកជនបទ ភូមិសំបូរ ឃុំសំបូរ ស្រុកបាធាយ ខេត្តកំពង់ចាម អំពីបញ្ហាខ្វះបង្គន់អនាម័យប្រើប្រាស់ដែលគេយល់ថា ជាប្រការមួយបង្កភាពមិនស្អាតនៅជុំវិញបរិស្ថាននៃការរស់នៅ ហើយនឹងនាំឲ្យមានផលប៉ះពាល់ដល់សុខភាពរបស់គេដូចជាកើតជំងឺរាករូសជាដើម ។
នៅតាមដងផ្លូវថ្នល់ដីមួយនៃភូមិសំបូរដែលអមទៅដោយផ្ទះខ្ទមជាច្រើនដែលខ្លះមានដំបូលប្រក់ស្លឹក សង់ផ្ទាល់នឹងដី ខ្លះទៀតខ្ពស់ផុតពីដីបន្តិចដំបូលប្រក់ស័ង្កសី ស្ត្រីមួយរូបឈ្មោះ សេង ចំរ៉ុង ដែលកំពុងរស់នៅក្នុងផ្ទះខ្ទមមួយក្នុងចំណោមផ្ទះខ្ទមទាំងនោះ បានបញ្ជាក់ប្រាប់អ្នកយកព័ត៌មានវិទ្យុអាស៊ីសេរីដែលបានចុះទៅដល់មូលដ្ឋាននោះយ៉ាងដូច្នេះថា ទាក់ទងនឹងបញ្ហាបង្គន់អនាម័យបើតាមការសង្កេតរបស់គាត់ គឺថាអ្នកភូមិនៅទីនេះភាគច្រើនណាស់មិនមានបង្គន់អនាម័យប្រើប្រាស់ទេ ដូចជាក្នុងក្រុមគ្រួសាររបស់គាត់ជាដើម ដែលសព្វថ្ងៃនេះបើត្រូវការបន្ទោបង់ម្ដងៗនោះគឺត្រូវរត់ទៅបន្ទោបង់នៅឯទីវាលស្រែខាងក្រោយផ្ទះ ។
ស្រ្ដីដដែលបានបន្តទៀតថា រូបគាត់ក៏បានយល់ខ្លះៗដែរថា បើធ្វើការបត់ដៃបត់ជើងចោលលាមកពាសវាលពាសកាលបែបនោះ គឺពិតជាឆ្លងមេរោគដែលហូរតាមទឹកស្រែនោះមកវិញ ក៏ប៉ុន្តែមិនដឹងជាធ្វើដូចម្ដេចទេ ពីព្រោះគ្រួសារគាត់មានជីវភាពក្រីក្រមិនមានលទ្ធភាពសង់បង្គន់អនាម័យបានទេ ។
ស្ត្រីឈ្មោះ សេង ចំរ៉ុង បានឲ្យដឹងថា ៖ «មានការខ្វះខាត មានលុយពីណាមក រវល់តែរកបង្គន់អនាម័យពីណាមក ។ ផ្ទះគេអ្នកមានលុយទៅ គេធ្វើបង្គន់ យើងអត់ទេ យើងទៅតាមវាលស្រែទូទៅ អត់ច្រើន» ។
បញ្ជាក់ប្រាប់ស្រដៀងគ្នានេះដែរ ស្រ្តីមួយរូបទៀតឈ្មោះ គង់ សុផល បានឲ្យដឹងថាបញ្ហារក្សាអនាម័យដើម្បីសុខភាពគ្រួសារផ្ទាល់ ក៏ដូចក្នុងភូមិសំបូរដូចជាការបន្ទោបង់ក្នុងបង្គន់អនាម័យជាដើមនោះ ទាំងរូបគាត់ក៏ដូចជាអ្នកឯទៀតនៅក្នុងភូមិនេះគឺបានយល់ដឹងច្រើនដែរ ដោយមានអង្គការមួយចំនួនគេបានចុះមកអប់រំណែនាំ ក៏ប៉ុន្តែការចេះដឹងនោះគឺបានត្រឹមតែយល់ឃើញប៉ុណ្ណោះ មិនអាចធ្វើអ្វីបានឲ្យហួសពីនេះឡើយ ពីព្រោះសព្វថ្ងៃសេចក្តីខ្វះខាតក្នុងការចិញ្ចឹមជីវិតរស់នៅគឺមានទំហំធំធេងណាស់ ដូច្នេះគេមិនសូវនឹកនាដល់ការថែរក្សាអនាម័យនោះទេ ៖ «គ្មានស្អីបន្តិចទេ រកតែអង្ករស៊ីមិនចង់បានផង ។ ...ទៅតាមវាលស្រែ» ។
ចំពោះការខ្វះខាតបង្គន់អនាម័យសម្រាប់ប្រើប្រាស់របស់ប្រជាពលរដ្ឋនៅតាមជនបទ គឺមិនមែនកើតមានតែនៅទីកន្លែងនោះទេ ក្រៅពីនេះគឺគេឃើញមាននៅទីដទៃទៀតដែរនៅក្នុងខេត្ត ដូចជានៅស្រុកដំបែ និងស្រុកពញាក្រែក ។
មន្ត្រីមួយរូបរបស់អង្គការ Plan International លោក ស៊ីវី បូឡា បានប្រាប់ឲ្យដឹងថាអ្នកស្រុកនៅក្នុងស្រុកទាំងពីរនោះមានបង្គន់អនាម័យប្រើបា្រស់ប្រមាណតែ២%ប៉ុណ្ណោះ ។
លោកបានបន្តថាបញ្ហាជីវភាពក្រីក្រជាហេតុធ្វើឲ្យអ្នកភូមិមិនមានលទ្ធភាពក្នុងការសាងសង់បង្គន់អនាម័យ ក៏ប៉ុន្តែបើគេពិនិត្យទៅឃើញមានកត្តាផ្សេងទៀតដែរដែលអ្នកស្រុកមួយចំនួនហាក់មិនទាន់បានយកចិត្តទុកដាក់ទៅលើការរក្សាអនាម័យធ្វើការបន្ទោបង់ក្នុងបង្គន់នោះឡើយ ពីព្រោះថាកន្លងមកមានអង្គការជាច្រើនបានចូលរួមជួយផ្ដល់បង្គន់អនាម័យ រួមមានចានបង្គន់ ក៏ប៉ុន្តែអ្នកស្រុកខ្លះបានយកទៅទុកចោល ។
លោក ស៊ីវី បូឡា បានមានប្រសាសន៍ថា ៖ «ឥឡូវនេះគេមានយុទ្ធសាស្រ្ដមួយ ជំរុញអ្នកភូមិថាគាត់មានបញ្ហាអីខ្លះដែលទាក់ទងរឿងសេដ្ឋកិច្ច គាត់ចំណាយទៅលើការឈឺថ្កាត់អី យើងបានជំរុញកត្តាខាងហ្នុងវិញ ហើយដល់ពេលអ៊ីចឹងទៅគាត់យល់ គាត់អាចធ្វើបង្គន់តាមអ្វីដែលគាត់អាចធ្វើបាន ។ ហើយខាងយើងអត់មានអីផ្ដល់ជូនគាត់ទេ គ្រាន់ថាឲ្យគាត់យល់ពីបញ្ហា» ។
នៅក្នុងរបាយការណ៍មួយរបស់អង្គការសុខភាពនៅកម្ពុជា ឬហៅកាត់ជាភាសាអង់គ្លេសថា MEDICAM ដែលចេញផ្សាយកាលពីខែមិថុនាកន្លងទៅនេះបានឲ្យដឹងថា កម្ពុជាជាប្រទេសមួយគ្របដណ្ដប់ផ្នែកអនាម័យនៅតាមជនបទមានកម្រិតទាបជាងគេបំផុតនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍នៃពិភពលោក ។
របាយការណ៍ដដែលបានបន្ថែមថា ១៦%នៃប្រជាពលរដ្ឋដែលរស់នៅតាមជនបទនៃប្រទេសនេះ ឬមានចំនួនប្រមាណតែពីរលាននាក់ប៉ុណ្ណោះដែលអាចទទួលបានអនាម័យជាមូលដ្ឋាន នៅពេលដែលប្រជាពលរដ្ឋប្រហែល១០លាននាក់ទៀត ត្រូវតែបន្ទោបង់លាមកនៅក្រៅបង្គន់ ។
ប្រធាននាយកដ្ឋានថែទាំសុខភាពជនបទនៃក្រសួងអភិវឌ្ឍន៍ជនបទ លោកវេជ្ជបណ្ឌិត ជា សំណាង បានមានប្រសាសន៍ប្រាប់អ្នកយកព័ត៌មានវិទ្យុអាស៊ីសេរីថា កន្លងមកក៏ដូចសព្វថ្ងៃគឺក្រសួងអភិវឌ្ឍន៍ជនបទបានរួមសហការជាមួយអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលជាច្រើនក្នុងការជួយប្រជាពលរដ្ឋជនបទឲ្យមានបង្គន់អនាម័យប្រើប្រាស់ ប៉ុន្តែការជួយនោះមិនបានគ្រប់គ្រាន់ទេគឺនៅតែមានការខ្វះខាត ដូចជាប្រជាពលរដ្ឋនៅឃុំសំបូរ ស្រុកបាធាយនោះជាដើម ។
លោកបានបន្តថាកត្ដាដែលមិនទាន់អាចផ្ដល់ឲ្យបានគ្រប់គ្រាន់ពីព្រោះតែបញ្ហាខ្វះខាតថវិការបស់ក្រសួង ក៏ដូចជារាជរដ្ឋាភិបាល តែទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយមកដល់ពេលនេះ គេឃើញក្រសួងផែនការកំពុងតែរៀបគម្រោងមួយទាក់ទងនឹងការបង្កើនបង្គន់អនាម័យនៅតាមជនបទ ។
លោកវេជ្ជបណ្ឌិត ជា សំណាង បានបញ្ជាក់ថា ៖ «មាននៅក្នុងផែនការរបស់យើង នៅក្នុងឆ្នាំ ២០១០ យើងគ្រោងធ្វើយ៉ាងម៉េចឲ្យបាន ២០% មានន័យថាឲ្យប្រជាជនជនបទ គាត់មានលទ្ធភាពអាចប្រើប្រាស់បង្គន់បាន ឲ្យបានដល់ ២០% ហើយ ២០១៥ យើងធ្វើឲ្យបាន ៣០% ។ ឥឡូវហ្នឹងយើងឈរនៅក្នុង ១៦% កាលណា... ចេញហើយ ឆ្នាំក្រោយយើងគិតថា ប្រហែលជាមានលទ្ធផលបណ្ដោះអាសន្នចេញ តួលេខបង្គន់ ប្រហែលជាអាចកើនឡើង ប៉ុន្តែកើនឡើងប៉ុន្មាន យើងមិនទាន់ហ៊ានថាទេ» ។
នៅក្នុងរបាយការណ៍របស់អង្គការសុខភាពនៅកម្ពុជា ឬហៅថា MEDICAM បានបញ្ជាក់ដែរថា ដើម្បីសម្រេចបាននូវគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍សហស្សវត្ស ដែលកម្ពុជាកំណត់ថា ៣០% នៃប្រជាពលរដ្ឋដែលរស់នៅតាមជនបទនឹងបានទទួលសេវាកម្មអនាម័យជនបទនៅឆ្នាំ២០១៥នោះ គឺយ៉ាងហោចណាស់គេត្រូវការសាងសង់បង្គន់អនាម័យឲ្យបានចំនួន ៦០.០០០បង្គន់ក្នុងមួយឆ្នាំៗ ដោយចាប់ផ្តើមសង់តាំងពីពេលនេះតទៅ ។
ប្រជាពលរដ្ឋក្រីក្រនៅតាមជនបទនៃភូមិសំបូរ ឃុំសំបូរ ស្រុកបាធាយ ខេត្តកំពង់ចាម បានបញ្ជាក់ប្រាប់ដែរថា គេមិនមានលទ្ធភាពសង់បង្គន់អនាម័យបានដោយខ្លួនឯងឡើយ ហេតុដូច្នេះគេចង់សុំដល់រដ្ឋាភិបាលអាណត្តិថ្មីនិងអង្គការនានា ឲ្យជួយផ្តល់បង្គន់អនាម័យដល់ពួកគាត់ផងដើម្បីជួយកាត់បន្ថយនូវភាពក្រីក្របានខ្លះ និងក៏ដូចជាជួយលើកកម្ពស់សុខភាពរបស់ពលរដ្ឋជនបទនៅទីនោះបានមួយកម្រិត ៕