បញ្ហាផ្ដល់ដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចរបស់រដ្ឋាភិបាលទៅឲ្យក្រុមហ៊ុនឯកជនមួយចំនួននាពេលកន្លងមកនោះ ជាឧបសគ្គដ៏ធំមួយនៅក្នុងសង្គមកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន ដែលធ្វើឲ្យប្រជាពលរដ្ឋរាប់ម៉ឺនគ្រួសាររងគ្រោះដោយសារតែការផ្ដល់ដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចពីសំណាក់រដ្ឋាភិបាល ដោយមិនបានសិក្សាពីផលប៉ះពាល់នេះ។
ប្រជាពលរដ្ឋជាច្រើនត្រូវបានជាប់បណ្ដឹងនៅតុលាការ ក្នុងនោះមានអ្នកខ្លះ ត្រូវក្រុមហ៊ុនប្ដឹងចាប់ដាក់គុក និងមានអ្នកខ្លះទៀត សន្តិសុខក្រុមហ៊ុនបាញ់សម្លាប់ ដូចជាករណីសន្តិសុខក្រុមហ៊ុន ធីធីវ៉ាយ (TTY) នៅខែត្រក្រចេះ បានបាញ់រះទៅលើប្រជាពលរដ្ឋ និងករណីបាញ់សម្លាប់លោក ឈុត វុទ្ធី ជាសកម្មជនការពារព្រៃឈើ និងមន្ត្រីប៉េអិមនៅខែត្រកោះកុង កាលពីចុងខែមេសា ឆ្នាំ២០១២ នេះជាដើម។
ទាក់ទងទៅនឹងបញ្ហានេះ រដ្ឋាភិបាលបានបង្ហាញពីការយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះការផ្ដល់ដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួន ដោយរដ្ឋាភិបាលបានចេញបទបញ្ជាជាផ្លូវការកាលពីថ្ងៃទី៧ ខែឧសភា សម្រេចបញ្ឈប់ផ្ដល់ដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចទៅឲ្យក្រុមហ៊ុនឯកជនជាបណ្ដោះអាសន្ន។
អនុប្រធានស៊ើបអង្កេតនៃសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក លោក ចាន់ សុវ៉េត មានប្រសាសន៍ថា លោកសាទរចំពោះការផ្អាកផ្ដល់ដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចនេះ ប៉ុន្តែលោកបញ្ជាក់ថា រដ្ឋាភិបាលគួរតែបញ្ឈប់ផ្ដល់ដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចតែម្ដង ហើយធ្វើការត្រួតពិនិត្យ និងដកហូតយកដីពីក្រុមហ៊ុនទាំងឡាយ ដែលមិនគោរពកិច្ចសន្យាជាមួយរដ្ឋាភិបាល ដើម្បីឆ្លុះបញ្ចាំងថា រដ្ឋាភិបាលមានឆន្ទៈពិតប្រាកដ។
លោក ចាន់ សុវ៉េត៖ «យើងសំណូមពរថា បើសិនជាទាក់ទងនឹងបញ្ហាអ្នកដែលគេប្ដឹងផ្ដល់ចាប់ខ្លួនរបស់តុលាការនោះ រដ្ឋាភិបាលត្រូវតែដោះលែងពួកគាត់ឡើងវិញ ហើយរដ្ឋាភិបាលត្រូវតែទុកដីបម្រុងសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋដែលកំពុងតែកើនរាល់ឆ្នាំនេះ»។
បទបញ្ជាផ្អាកផ្ដល់ដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចជាបណ្ដោះអាសន្ន ដែលចុះហត្ថលេខាដោយលោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន កាលពីថ្ងៃទី៧ ខែឧសភា នោះ តម្រូវឲ្យក្រសួង ស្ថាប័ន និងសមត្ថកិច្ចពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ អនុវត្តបទបញ្ជានេះឲ្យមានប្រសិទ្ធភាព និងផ្ដោតការយកចិត្តទុកដាក់លើការអនុវត្តកិច្ចសន្យាស្ដីពីសម្បទានដីសេដ្ឋកិច្ច ពិសេសអនុវត្តតាមគោលនយោបាយរូបមន្តស្បែកខ្លា និងមិនធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់ដីសហគមន៍ និងជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ក្នុងទិសដៅធ្វើឲ្យសម្បទានដីសេដ្ឋកិច្ចទាំងនេះបានផ្ដល់ប្រយោជន៍ជូនជាតិ និងប្រជាពលរដ្ឋ។
ចំពោះក្រុមហ៊ុនដែលទទួលបានដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចពីរដ្ឋាភិបាលរួចហើយ តែមិនបានអនុវត្តតាមនីតិវិធីជាធរមាន និងកិច្ចសន្យា ដោយកាប់ឈើលក់មិនអភិវឌ្ឍដីសម្បទានទន្ទ្រានយកដីបន្ថែម ទុកដីទំនេរសម្រាប់លក់បន្ត ធ្វើអាជីវកម្មខុសលក្ខខណ្ឌកិច្ចសន្យា បំពានដីរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ សហគមន៍ រដ្ឋាភិបាលនឹងដកយកដីទាំងនោះមកវិញ។
មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និងជាប្រធានគណៈកម្មការសេដ្ឋកិច្ច និងសវនកម្មនៃរដ្ឋសភា លោកបណ្ឌិត ជាម យៀប។ លោកបានឲ្យដឹងកាលពីថ្ងៃទី៣០ ខែមេសា ថា កន្លងមកមានក្រុមហ៊ុនមួយចំនួនមិនគោរពកិច្ចសន្យាជាមួយរដ្ឋាភិបាល ក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍គឺក្រុមហ៊ុនបែរជាកាប់ឈើលក់ទៅវិញ។
លោក ជាម យៀប៖ «អ្នកដែលធ្វើរ៉ែហ្នឹង មិនព្រមធ្វើរ៉ែទេ កាប់ឈើយកទៅលក់គ្រប់បែបយ៉ាងទាំងអស់ ដែលជាការបំផ្លាញជាតិ ហើយរដ្ឋាភិបាលអាជ្ញាធរហ្នឹងត្រូវតែពិនិត្យមើលរឿងនេះឡើងវិញកុំឲ្យបាត់បង់ព្រៃឈើ»។
ទាក់ទងនឹងបញ្ហានេះ មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សបានរកឃើញថា ក្នុងចំណោមក្រុមហ៊ុនដែលទទួលបានដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចពីរដ្ឋាភិបាលនោះ មានក្រុមហ៊ុនប្រមាណ ៨០% បានកាប់ឈើលក់ក្រោមរូបភាពអភិវឌ្ឍន៍ ដែលជាក្រុមហ៊ុនអភិវឌ្ឍន៍ក្លែងក្លាយ។
ម្យ៉ាងវិញទៀត ការចេញបទបញ្ជារបស់រដ្ឋាភិបាលនៅពេលនេះ ត្រូវបានអង្គការសង្គមស៊ីវិល រួមទាំងគណបក្សប្រឆាំងផង បានសម្ដែងការសាទរចំពោះការសម្រេចនេះ។ ផ្ទុយទៅវិញ ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលបានលើកឡើងថា ការសម្រេចផ្អាកផ្ដល់ដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចរបស់រដ្ឋាភិបាលនេះ ក្នុងហេតុផលនយោបាយច្រើនជាង ពីព្រោះពេលនេះជារដូវកាលប្រកួតប្រជែងនយោបាយបានខិតជិតមកដល់នៅពេលខាងមុខ ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសឃុំសង្កាត់នៅថ្ងៃទី៣ មិថុនា និងការប្រកួតប្រជែងដ៏ធំមួយទៀត គឺការបោះឆ្នោតជាតិនៅឆ្នាំ២០១៣ ខាងមុខនោះ។
ប្រការទាំងនេះមានន័យថា បញ្ហាជម្លោះដីធ្លីជាបញ្ហាក្ដៅគគុកនាពេលបច្ចុប្បន្ន ពិសេសព្រឹត្តិការណ៍ដែលប្រជាពលរដ្ឋ និងសហគមន៍ការពារព្រៃឈើកំពុងចាប់អារម្មណ៍តទៅទៀតនោះ គឺការបាញ់សម្លាប់លោក ឈុត វុទ្ធី និងមន្ត្រីប៉េអិមមួយរូបទៀត កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែមេសា។ ទោះបីជាក្រុមស៊ើបអង្កេតរបស់រដ្ឋាភិបាលបានពន្យល់ថា ការបាញ់សម្លាប់នេះ កើតមកពីបញ្ហាជម្លោះបុគ្គលក្ដី ប៉ុន្តែក្រុមមន្ត្រីសិទ្ធិមនុស្សបានច្រានចោលរបាយការណ៍ស៊ើបអង្កេតនេះ។
ឃាតកម្មលើសកម្មជនការពារព្រៃឈើ លោក ឈុត វុទ្ធី ក៏ស្ថិតនៅក្នុងហេតុផលរឿងកាប់ឈើរបស់ក្រុមហ៊ុនដែលទទួលបានដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចពីរដ្ឋាភិបាលនេះដែរ។
បន្ថែមពីលើនេះទៀត រដ្ឋាភិបាលបានផ្អាកផ្ដល់ដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចជាបណ្ដោះអាសន្ននេះ ធ្វើឡើងនៅបន្ទាប់ពីឃាតកម្មលោក ឈុត វុទ្ធី ហើយក៏នៅស្របពេលដែលអ្នករាយការណ៍ពិសេសនៃអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកសិទ្ធិមនុស្ស លោក សុរិយ៉ា ស៊ូប៊ែឌី (Surya Subedi) មកទស្សនកិច្ចនៅកម្ពុជា ដែលលោកបានទៅជួបសហគមន៍មានបញ្ហារឿងជម្លោះដីធ្លីនៅខែត្ររតនគិរី និងខែត្រស្ទឹងត្រែង។
ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា លោក អ៊ូ វីរៈ បានពន្យល់ថា បញ្ហាសំខាន់ អាស្រ័យលើឆន្ទៈរបស់រដ្ឋាភិបាលតែប៉ុណ្ណោះ បទបញ្ជានេះមិនមែនមានន័យថា គេអនុវត្តមានប្រសិទ្ធភាពនោះទេ៖ «ការទប់ស្កាត់អត់មានអីពិបាកទេ មិនមែនដូចជួញដូរពេជ្រ របស់តូចៗទេ ការរត់ឈើងាយស្រួលទប់ស្កាត់មែនមែន ដែលគេដឹកលក់»។
របាយការណ៍សមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក បានផ្សាយកាលពីខែមីនា ថា គិតមកដល់ឆ្នាំ២០១១ រដ្ឋាភិបាលបានផ្ដល់សម្បទានដីសេដ្ឋកិច្ចជាង ២លាន២សែន៧ម៉ឺនហិកតារទៅឲ្យក្រុមហ៊ុនចំនួន ២២៥ក្រុមហ៊ុន។ របាយការណ៍នេះសរសេរថា ឆ្នាំ២០១១ ជាឆ្នាំដែលរដ្ឋាភិបាលបានផ្ដល់ដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចច្រើនបំផុត ទៅឲ្យក្រុមហ៊ុនឯកជន រហូតដល់កាត់ដីឧទ្យានជាតិពីតំបន់ការពារសត្វ និងរុក្ខជាតិ ដែលមានផ្ទៃដីជាង ៧សែន៥ម៉ឺនហិកតារ ក្នុងនោះផ្ទៃដីជាង ២ភាគ៣ហិកតារ បានកាត់ចេញពីដីការពារដោយព្រះរាជក្រឹត្យ។
លោក ចាន់ សុវ៉េត បានអះអាងថា ប្រជាពលរដ្ឋជាង ៤០០នាក់ ត្រូវបានក្រុមហ៊ុនប្ដឹងទៅតុលាការ ដោយសារតែរឿងជម្លោះដីធ្លី។ មកដល់ឆ្នាំ២០១២ ប្រជាពលរដ្ឋដែលគេចាប់ដាក់គុកនោះ មានជិត ៣០នាក់ ដែលពួកគេកំពុងជាប់គុកនៅឡើយ។
បន្ថែមពីលើនេះទៀត លោក ចាន់ សុវ៉េត បានសម្ដែងការព្រួយបារម្ភថា ការចេញបទបញ្ជារបស់រដ្ឋាភិបាលនៅពេលនេះ គ្រាន់តែជាល្បែងនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាលនៅមុនពេលបោះឆ្នោត ដើម្បីបង្ហាញអំពីការយកចិត្តទុកដាក់របស់រដ្ឋាភិបាលចំពោះប្រជាពលរដ្ឋ៖ «និយាយដោយខ្លីក៏អាចដឹងដែរថា រដ្ឋាភិបាលអាចទាញយកលទ្ធផលក្នុងពេលបោះឆ្នោត ហើយនៅពេលបោះឆ្នោតចប់សព្វគ្រប់អាចថា នៅដដែលវិញក៏ថាបាន»។
ឆ្លើយតបទៅនឹងបញ្ហានេះ អ្នកវិភាគឯករាជ្យ លោកបណ្ឌិត សុខ ទូច បានលើកឡើងថា នៅក្នុងកាលៈទេសៈនេះ ប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់ត្រូវតាមដានមើលការអនុវត្តរបស់រដ្ឋាភិបាលជាក់ស្ដែង ថាតើរដ្ឋាភិបាលបានអនុវត្តការសន្យារបស់ខ្លួនដែរ ឬទេ? ហើយប្រជាពលរដ្ឋមានសិទ្ធិសម្រេចរបស់ខ្លួននៅពេលបោះឆ្នោត។
ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក្រុមអ្នកវិភាគបានលើកឡើងថា គ្រប់ប្រទេសនៅលើសាកលលោក នៅមុនពេលបោះឆ្នោត គណបក្សកាន់អំណាចតែងតែធ្វើអ្វីមួយដើម្បីបង្ហាញពីការគិតគូររបស់ខ្លួនចំពោះប្រជាពលរដ្ឋ ក្នុងការទាក់ទាញឲ្យប្រជាពលរដ្ឋគាំទ្រខ្លួនបន្តទៀត ហើយទង្វើរបស់រដ្ឋាភិបាលដែលដឹកនាំដោយគណបក្សប្រជាជននៅពេលនេះ ក៏ស្ថិតនៅក្នុងបរិបទនយោបាយ ដើម្បីទាញយកការគាំទ្រពីប្រជាពលរដ្ឋដែរ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។