ការស្វែងរកយុត្តិធម៌របស់ពលរដ្ឋខេត្តព្រះវិហារ រហូតមកដល់ភ្នំពេញនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីលោក ប៉ែន លឹម ឬ ស ឈួនលឹម ដើរដកហូតប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិដីធ្លី កាលពីឆ្នាំ២០១០ ដែលបានលក់ឲ្យពួកគេកាលពីឆ្នាំ២០០៧ ក្នុងតម្លៃចាប់ពី ៣.០០០ដុល្លារឡើង សម្រាប់ដីមួយប្លង់។
អ្នកស្រី សាត សាវឿន អះអាងថា ជាតំណាងពលរដ្ឋដែលកំពុងមានជម្លោះដីមួយកន្លែង នៅភូមិស្រអែម ខាងត្បូងឃុំកន្ទួត។ អ្នកស្រីមានប្រសាសន៍នៅថ្ងៃទី២៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១២ ថា ពួកគាត់ប្រាថ្នាចង់បានដំណោះស្រាយដីលំនៅឋានឡើងវិញ និងស្នើសុំកិច្ចអន្តរាគមន៍ពីលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ចាត់វិធានការលើឈ្មោះ ប៉ែន លឹម ដោយទាមទារនូវសំណងជំងឺចិត្ត ខណៈក្រុមរបស់លោក ប៉ែន លឹម យកគ្រឿងចក្រឈូសឆាយលំនៅឋាន ផលដំណាំ និងផ្ទះសម្បែង ឲ្យពលរដ្ឋវិញ។
អ្នកស្រី សាត សាវឿន៖ «ខ្ញុំឡើងមកនេះ ក្នុងបំណងថា សុំឲ្យសម្ដេចលោកជួយកូនចៅគាត់ ដែលស្ថិតនៅឆ្ងាយពីគាត់។ ឥឡូវខ្ញុំមកនៅជិតហើយ ឲ្យលោកចុះមកឲ្យទាន់វេលា ដែលយើងកំពុងអត់ឃ្លាននេះ សួរយើងដោយផ្ទាល់មាត់ យើងស្រណុកនឹងនិយាយណាស់។ ចង់ជួបសម្ដេចផ្ទាល់ យើងប្រាប់ពីការពិត ទុក្ខលំបាករបស់យើង បួនប្រាំឆ្នាំនេះ»។
ភ្ជាប់ទៅនឹងបញ្ហាដីធ្លីនេះ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន មានប្រសាសន៍នៅថ្ងៃទី២៦ ខែមិថុនា ខណៈលោកចូលរួមជាមួយក្រុមយុវជនស្តីពីការកាត់ដីឲ្យពលរដ្ឋ។ លោកចាត់ទុកថា កិច្ចការនេះត្រូវធ្វើដោយប្រុងប្រយ័ត្ន និងប្រើពេលវេលា ព្រោះអ្នកដែលខាតបង់ និងប្រឈមមុខ អាចជាពលរដ្ឋ។
លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន៖ «នោះ គឺជារឿងគ្រោះធ្នាក់ ដែលយើងនឹងបង្កើតសង្គ្រាមមួយនៅក្នុងប្រជាពលរដ្ឋ តាមភូមិ តាមក្រុមគ្រួសារ។ សម័យមុន ខ្ញុំបានដឹងរឿងនេះច្បាស់លាស់ណាស់ បងប្អូនឯងបង្កើតទាស់គ្នារឿងព្រំដី ឡើងក្តីក្ដាំដល់តុលាការ។ ទីចុងបំផុត បងប្អូនទាំងពីរក្រទាំងអស់គ្នា ដោយសារឡើងចុះតុលាការ»។
វិទ្យុអាស៊ីសេរី ពុំអាចស្នើសុំការបំភ្លឺបានទេជុំវិញការចោទប្រកាន់របស់អ្នកភូមិពីលោក ប៉ែន លឹម នៅថ្ងៃទី២៦ ខែមិថុនា។
នៅក្នុងលិខិតបំភ្លឺមួយច្បាប់របស់លោក កែវ សម្បត្តិ ប្រធានភូមិប្រជាធម្ម នៅឃុំប៉ោយប៉ែត ស្រុកអូរជ្រៅ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ និងអមដោយសំណើរបស់ពលរដ្ឋដែលវិទ្យុអាស៊ីសេរីទទួលបាន ឲ្យដឹងថា ក្នុងឆ្នាំ២០០២ លោក ប៉ែន លឹម បានទៅតាំងទីលំនៅ និងធ្វើជាកម្មករសំណង់នៅប៉ោយប៉ែត។ លិខិតបន្តថា តែក្រោយពីស្គាល់លោក សឹង ប៊ុនថាច ប្រធានអង្គការភាពញញឹមនៃជនពិការ និងបានធ្វើការជាមួយគ្នា។ តែក្រោយពីមានទំនាស់ ឈ្មោះ ប៉ែន លឹម បានបាត់ខ្លួនចាប់ពីឆ្នាំ២០០៣ រហូតដល់ពេលបច្ចុប្បន្ន។
យ៉ាងណាក៏ដោយ នៅក្នុងលិខិតរបស់អ្នកភូមិដែលដាក់ចំណងជើងលោក ប៉ែន លឹម ឬ ស ឈួនលឹម ក្លែងខ្លួនជាឧត្តមសេនីយ៍កងទ័ព ដើម្បីប្រើប្រាស់ និងដឹកនាំបក្សពួកធ្វើបាបប្រជាជន ឲ្យដឹងទៀតថា លោក ប៉ែន លឹម មានតួនាទីក្នុងជួររដ្ឋាភិបាល ដែលមានឋានៈជាទីប្រឹក្សាលោក ហ៊ុន សែន អង្គរក្សលោក ទៀ បាញ់ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ អង្គរក្ស លោក កែ គឹមយ៉ាន អគ្គមេបញ្ជាការកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ និងបច្ចុប្បន្នជាទីប្រឹក្សាផ្ទាល់របស់លោក ជា ស៊ីម ប្រធានព្រឹទ្ធសភា។
ឆ្លើយតបករណីនេះ លោក យឹម លាង មេបញ្ជាការកងអង្គរក្សលោក ជា ស៊ីម លោកទទួលស្គាល់ថា កាលពីអាណត្តិមុន លោក ប៉ែន លឹម ពិតជាទីប្រឹក្សារបស់ប្រធានព្រឹទ្ធសភាមែន។ តែថា សព្វថ្ងៃនេះ ឈ្មោះ ប៉ែន លឹម ត្រូវបានលុបពីបញ្ជីឈ្មោះក្នុងឋានៈជាទីប្រឹក្សារួចហើយ។ លោកព្រមានថា ប្រសិនបើសកម្មភាពរបស់លោក ប៉ែន លឹម ធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់កិត្តិយសប្រធានព្រឹទ្ធសភា លោក ជា ស៊ីម នឹងចាត់វិធានការតាមផ្លូវច្បាប់។
លោក យឹម លាង៖ «អាណត្តិមុន អាណត្តិនេះ អត់មានទេ គឺនីតិកាលថ្មីនេះ គឺអត់មានតែងតាំង គាត់បានលាលែងពីប្រឹក្សាហើយ បញ្ឈប់មកអត់មានទេអាហ្នឹង។ បើសិនជាពាក្យបណ្ដឹង ឬមួយក៏ដឹងថា ប៉ះពាល់ដល់កិត្តិយសសម្ដេច យើងនឹងចាត់វិធានការតាមផ្លូវច្បាប់ហើយ»។
បើយ៉ាងនេះក្តី លោក នៅ រ៉ា នាយរងខុទ្ទកាល័យលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ដែលចាំទទួលសំណើពលរដ្ឋនៅសួនច្បារវត្តបទុមវតី ថ្លែងថានឹងជូនដំណឹងទៅពលរដ្ឋវិញ ក្នុងរយៈពេល១សប្ដាហ៍ទៀត។ តែលោកបញ្ជាក់ថា គេនៅមិនទាន់ប្រាកដពីដំណោះស្រាយនោះទេ។
លោក នៅ រ៉ា៖ «អញ្ចឹង ខ្ញុំមានសំណូមពរឲ្យបងប្អូនទាំងអស់គ្នារង់ចាំ ដែលខ្ញុំផ្តល់ព័ត៌មានជូន ហើយ ពេលនេះបងប្អូនទាំងអស់គ្នា នាំគ្នាអញ្ជើញត្រឡប់ទៅមូលដ្ឋានវិញណាស់បាទ ខ្ញុំមានតែប៉ុណ្ណឹងទេ»។
ក្នុងជម្លោះដីធ្លីប្រមាណ៨០០ហិកតារ រវាងពលរដ្ឋជាង៣១៩គ្រួសារក្នុងឃុំកន្ទួត ស្រុកជាំក្សាន្ត ជាមួយលោក ប៉ែន លឹម ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៧ យ៉ាងហោចណាស់បានធ្វើឲ្យតំណាង៣នាក់របស់អ្នកភូមិ ត្រូវជាប់ពន្ធនាគារ និងមួយចំនួនផ្សេងទៀត រងការគំរាមកំហែងបាញ់សម្លាប់។
អង្គការសង្គមស៊ីវិលដែលឃ្លាំមើលជម្លោះដីធ្លីនៅកម្ពុជារកឃើញថា បើទោះជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាលបានចេញបទបញ្ជា និងបន្តបែងចែកដីឲ្យពលរដ្ឋ តែនៅតាមទីតាំងមួយចំនួន ដូចជា នៅភូមិព្រៃពាយ ខេត្តកំពត ជាដើម សកម្មភាពនៃការឈូសឆាយ និងការទន្ទ្រានកាន់កាប់នៅតែបន្តកើតមាននៅឡើយ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។