កាលពីពេលថ្មីៗនេះ មានយុវជនចំនួនជិត៩ម៉ឺននាក់នៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជាបានប្រលងយកសញ្ញាបត្រទុតិយភូមិ ប៉ុន្តែអ្នកដែលទទួលបានសញ្ញាបត្រនេះមានចំនួនតែ ៧៧,៧៩% ប៉ុណ្ណោះ។
ស្ត្រីខ្មែរកាន់បដានៅក្នុងពេលចូលរួមដើរហែក្បួនលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងអំពីមេរោគអេដស៍និងជំងឺអេដស៍ក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ កាលពីថ្ងៃទី២៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០០១។
យុវតីម្នាក់ឈ្មោះ ជីតា ដែលជាក្មេងរស់កំព្រាឪពុកដោយសារតែជំងឺអេដស៍ ហើយកំពុងរស់នៅជាមួយម្តាយផ្ទុកមេរោគអេដស៍នៅក្នុងដំបូលផ្ទះខ្ទមតូចមួយ ដំបូលធ្លុះធ្លាយក្នុងខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ក៏បានមានមុខជាប់នៅក្នុងសម័យប្រលងនោះដែរ។
ការតស៊ូអស់ជាងដប់ឆ្នាំជាមួយនឹងជោគជ័យមួយនេះ បានក្លាយទៅជាមោទនភាពសម្រាប់ក្រុមគ្រួសារអ្នកកើតអេដស៍មួយនេះ។
នាង ជីតា ប្រាប់វិទ្យុអាស៊ីសេរីទាំងទឹកភ្នែកស្តីពីជីវិតតស៊ូរបស់នាង យ៉ាងដូច្នេះ ៖ «គេថា កូននេះម៉ែកើតអេដស៍ ហើយថា ម៉ែវាបន្តិចទៀតងាប់ហើយ ហើយគេជេរទៀតថា មីកូនម៉ែកើតអេដស៍ គេនិយាយអ៊ីចឹង កាលពីខ្ញុំរៀនថ្នាក់ទី៥ ទី៦។ ពីមុន គេមើលងាយ ខ្ញុំថាឲ្យគេវិញ ប៉ុន្តែឥឡូវអត់ទេ នរណាគេមើលងាយមើលទៅ ខ្ញុំគ្រាន់តែប្រាប់គេថា មនុស្សយើងកុំឲ្យមើលងាយមនុស្ស ថ្ងៃណាមួយប្រយ័ត្នខ្លួនឯង»។
ជីតា បានបន្តថា ចាប់ពីពេលនោះមក នាងបានស៊ីឈ្នួលឃ្វាលគោឲ្យម្តាយមីងរបស់នាងហាលភ្លៀងហាលថ្ងៃដើម្បីយកប្រាក់ខែមកជួយម្តាយនិងការសិក្សារបស់នាង គឺនាងទៅរៀនពេលព្រឹក ហើយទៅឃ្វាលគោនៅពេលថ្ងៃ។ ចំណែកនៅពេលយប់ នាងជួយធ្វើកិច្ចការផ្ទះ មានដាំបាយជ្រូក និងមើលថែជ្រូក ព្រោះម្តាយនាងបានចិញ្ចឹមជ្រូកមួយចំនួន ព្រមទាំងអូសទឹកជាមួយប្អូនៗលក់ឲ្យអ្នកភូមិ។
នាងបន្តថា ដើម្បីម្តាយនិងការសិក្សានាងខំប្រឹងមិនដែលឈប់សម្រាកឡើយ ៖ «ការរៀន ម៉ាក់ខ្ញុំគាត់ជួយសម្រួលខ្ញុំដែរ គាត់ឲ្យខ្ញុំធ្វើតែពេលយប់ទេ ពេលថ្ងៃឲ្យខ្ញុំទៅរៀនធម្មតា។ ពេលយប់ ខ្ញុំដាំបាយជ្រូក ឲ្យជ្រូកស៊ី រៀបចំកន្លែង ។ លុយទៅរៀន លុយលក់ទឹកខ្លួនឯង ហើយកាលមុន ខ្ញុំមើលគោឲ្យអ៊ីខ្ញុំ គាត់ឲ្យមួយខែ ៥ម៉ឺនរៀល ដល់ពេលអ៊ីចឹង ខ្ញុំយកជួយសម្រួលការខ្វះខាតខ្ញុំបានខ្លះ»។
ជីតា បានបន្ថែមថា ម្ដាយនាងតែងតែផ្តល់កម្លាំងចិត្តនិងធ្វើអ្វីគ្រប់យ៉ាងដើម្បីការសិក្សារបស់នាង និងប្អូនៗ រហូតដល់ឆ្នាំនេះ នាងបានប្រលងជាប់សញ្ញាបត្រទុតិយភូមិ ៖ «យើងត្រូវការកាត់សម្លៀកបំពាក់ថ្មីដូចគេ ប៉ុន្តែយើងអាចមានលទ្ធភាពស្លៀកពាក់គ្រប់គ្រាន់ ព្រោះថា មានបងប្អូនគេចិត្តល្អ ខោអាវគេស្លៀកសល់គេឲ្យ។ ខ្ញុំចង់បានឲ្យម៉ាក់ខ្ញុំដូចគេដែរ ប៉ុន្តែគាត់អត់អាចជួយបាន ខ្ញុំមិនដឹងធ្វើម៉េច ខ្ញុំនិយាយអត់ចេញ ដូចថាវាហួសនឹងនិយាយពេក»។
ស្រី្តដែលជាម្តាយរបស់ ជីតា មានរូបរាងស្គមកំព្រឹងមានតែស្បែកដណ្តប់ឆ្អឹង មានប្រសាសន៍ថា ហេតុអ្វីអ្នកជិតខាងនិងបងប្អូនរបស់អ្នកស្រីស្អប់ខ្ពើមអ្នកផ្ទុកមេរោគអេដស៍ដូចអ្នកស្រីយ៉ាងនេះ?
អ្នកស្រីក៏បានសម្ដែងភាពអាណិតអាសូរដល់អនាគតកូនៗទាំង៤នាក់របស់អ្នកស្រី ថា កូនៗអ្នកស្រីគេគ្មានកំហុសអ្វីទេ ហើយពួកគេក៏គ្មានផ្ទុកមេរោគអេដស៍ដែរ ៖ «ដូចនំចំណីអី ដូចថា យើងធ្លាប់ឲ្យគេហូបអ៊ីចឹង យើងឲ្យក៏គេមិនហូបដែរ គេយកមកឲ្យយើងវិញ។ ក្រៅពីហ្នឹង ដូចសព្វគ្រប់ទាំងអស់ ទាំងពីបងប្អូនអីគេមិនសូវគិតគូរយើង គ្រប់សព្វទាំងអស់ ... គេខ្លាចខូចឈ្មោះខូចអីអ៊ីចឹង»។
អ្នកស្ម័គ្រចិត្តរបស់សហគមន៍នៃអង្គការទស្សនពិភពលោក លោក យី គឹមឡេង ទទួលបន្ទុកជាប្រធានក្រុមថែទាំអ្នកជំងឺនិងកុមារកំព្រាដែលរងគ្រោះដោយសារអេដស៍មានប្រសាសន៍ថា នៅក្នុងខណ្ឌសែនសុខនេះ អ្នកផ្ទុកមេរោគអេដស៍ដែលលោកធ្វើការជាមួយមានចំនួន ១៦៨នាក់។
លោកក៏អះអាងថា ភាពរើសអើងជាមួយអ្នកផ្ទុកមេរោគអេដស៍និងក្រុមគ្រួសារអ្នកផ្ទុកមេរោគអេដស៍ពិតជាមានគ្រប់ទីកន្លែង ៖ «អ្នកកើតអេដស៍ហ្នឹង ពីដើមមក កាលមិនទាន់មានអង្គការ គេរើសអើងខ្លាំង ព្រោះគេថា អ្នកហ្នឹងពាលាអាវាសែ បានជាឆ្លងអ៊ីចឹង គេអត់ឲ្យតម្លៃថា គ្នាដោយអចេតនាដោយអីឯណា អត់គិតអ៊ីចឹង។ និយាយរួមទៅ ចរិតវប្បធម៌ខ្មែរយើង។ ខ្មែរយើង ឲ្យតែបញ្ហាអ្វីដែលពាក់ព័ន្ធផ្លូវភេទ ថា អាហ្នឹងអាវាសែហើយ»។
លោក ម៉ៅ វាសនា ប្រធានចលនានិស្សិតដើម្បីលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យបានសម្ដែងការកោតសរសើរពីជីវិតតស៊ូរបស់ ជីតា ដែលបានរៀននិងបានប្រលងជាប់សញ្ញាបត្រទុតិយភូមិបាននិទេ្ទស D នោះ ៖ «តាមដែលខ្ញុំសង្កេតកន្លងទៅ ដែលខ្ញុំបានធ្វើកិច្ចការនេះជាមួយនឹងយុវជនច្រើន ឃើញថា កូនខ្មែរយើងដែលគាត់រស់នៅទីជនបទ ហើយជីវភាពគាត់ក៏មានភាពក្រីក្រលំបាកខ្លាំង ហើយមានការព្យាយាមរៀនសូត្របានបាក់ឌុប ហើយចូលមហាវិទ្យាល័យដើម្បីយកអាហារូបករណ៍អីអ៊ីចឹង ក៏ខ្ញុំបានឃើញ។ ក៏ប៉ុន្តែទាក់ទងរឿងស្ថានភាពជុំវិញគ្រួសារដែលមានផ្ទុកមេរោគអេដស៍ ហើយកូនរបស់ក្រុមគ្រួសារនោះ ព្យាយាមតស៊ូរៀនមកដល់ថ្នាក់បាក់ឌុប ហើយប្រលងយកអាហារូបករណ៍ដល់មហាវិទ្យាល័យអីនេះ ខ្ញុំមិនដែលបានជួបប្រទះទេ ខ្ញុំមានចិត្តរំភើប ខ្ញុំក៏សូមជំរុញលើកទឹកចិត្តដល់យុវនារីខ្មែរដែលមានឆន្ទៈនិងទឹកចិត្តបែបនេះ»។
បច្ចុប្បន្ននេះ នាង ជីតា កំពុងស្វែងរកការរៀនសូត្របន្តទៀត នៅតាមមហាវិទ្យាល័យ ប៉ុន្តែកង្វល់ដ៏ធំរបស់នាង បានកើតឡើងជាថ្មី គឺមហាវិទ្យាល័យភាគច្រើននៅប្រទេសកម្ពុជាសុទ្ធតែតម្រូវឲ្យបង់ប្រាក់ ហើយការរៀនសូត្រនៅមហាវិទ្យាល័យក៏មិនអាចគេចផុតពីការចាយលុយខ្លះ បើទោះបីជាមានអាហារូបករណ៍ក៏ដោយ។ ជាពិសេស បំណងប្រាថ្នាធំធេងរបស់នាងដែលចង់រៀនគឺមហាវិទ្យាល័យពេទ្យ ដោយសង្ឃឹមថា អាចជួយព្យាបាលម្តាយនាង។ នាងខ្វាយខ្វល់ដោយគ្មានក្តីសង្ឃឹមទាល់តែសោះ៕
អាជ្ញាធរខែត្រសៀមរាបចែកអង្ករជូនអ្នកភូមិជាង៧០០គ្រួសារ
អ្នកភូមិដងរ៉ែកក្នុងខែត្របន្ទាយមានជ័យជួបប្រទះនឹងកង្វះស្បៀង
ពលរដ្ឋនៅកំពង់ឆ្នាំងប្រឈមបញ្ហាដាច់ស្បៀងបន្ទាប់ពីទឹកជន់លិចភូមិ
មន្រ្តីអង្គការសេដាក់ខេត្តពោធិ៍សាត់រងការចោទថាមិនមានតម្លាភាព
អ្នកភូមិក្រីក្រនៅពោធិ៍សាត់ចោទអាជ្ញាធរថាមិនមានតម្លាភាព
អ្នកស្រុកនៅកំពង់ធំបារម្ភពីបញ្ហាកង្វះស្បៀងក្រោយគ្រោះធម្មជាតិ
អ្នកភូមិរាប់រយនាក់នៅខែត្របាត់ដំបងប្រឈមមុខនឹងកង្វះស្បៀង
អ្នកលក់ដូរតាមចិញ្ចើមថ្នល់សម្ដែងការបារម្ភខណៈដែលអាជ្ញាធរចាត់វិធានការ