សង្គមស៊ីវិលអះអាងថា វិនាសកម្មព្រៃឈើបានបន្តកើតមានរាល់ថ្ងៃ និងមានរូបភាពធ្ងន់ធ្ងរ ហើយអ្នកនៅពីក្រោយបទល្មើសព្រៃឈើភាគច្រើនជាមន្ត្រីជំនាញ ឬមន្ត្រីកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធក្នុងជួររដ្ឋាភិបាលនេះឯង។
មេបញ្ជាការកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ និងថ្នាក់ដឹកនាំសាលារាជធានីភ្នំពេញ ក្នុងសប្ដាហ៍កន្លងទៅនេះ បានព្រមានឲ្យមន្ត្រីក្រោមឱវាទបង្ក្រាបកុងត្រូលជជុះ និងបទល្មើសព្រៃឈើឲ្យមានប្រសិទ្ធភាព ព្រោះបទបញ្ជាប្រមុខដឹកនាំនៅជាធរមាននៅឡើយ។
ទោះយ៉ាងណា ការអះអាងនេះត្រូវបានមន្ត្រីសង្គមស៊ីវិល និងសកម្មជនអភិរក្សព្រៃឈើគ្មានជំនឿថា មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលអាចលុបបំបាត់កុងត្រូលជជុះ ឬបទល្មើសព្រៃឈើបានទេ ព្រោះពួកគេយល់ថា ទាំងអ្នកបង្ក្រាប និងអ្នកប្រព្រឹត្តល្មើស ស្ថិតក្នុងចង្កោម ឬក្រុមតែមួយ។
លោក ឈឹម សាវុធ ជាមន្ត្រីកម្មវិធីរបស់មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា។ លោកបានអះអាងនៅថ្ងៃទី២០ ខែសីហា ថា បទល្មើសព្រៃឈើ ឬកុងត្រូលជជុះ មិនមែនពលរដ្ឋសាមញ្ញ ឬអ្នកស្រែចំការហ៊ានប្រព្រឹត្តបទល្មើសនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញលោកថា សមត្ថកិច្ចប្រដាប់អាវុធស្ថិតក្នុងស្ថាប័នកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ ស្ថាប័ននគរបាល ឬកងរាជអាវុធហត្ថឯណោះទេ ជាអ្នកបង្កបទល្មើស ឬនៅពីក្រោយបទល្មើស។
លោក ឈឹម សាវុធ បានបញ្ជាក់ថា សព្វថ្ងៃនេះបទល្មើសព្រៃឈើ ដែលកំពុងធ្វើសកម្មភាពនៅមូលដ្ឋានស្រុកស្នូល ខេត្តក្រចេះ និងនៅស្រុកសណ្តាន់ ខេត្តកំពង់ធំ អ្នកប្រព្រឹត្តល្មើសជាមន្ត្រីធ្វើការក្នុងស្ថាប័នជំនាញរដ្ឋាភិបាល។
លោក ឈឹម សាវុធ៖ «ព័ត៌មានថ្មីៗនេះ ឥឡូវនេះនៅក្នុងតំបន់អូរឆ្នូ យប់មិញ និងយប់ម្សិល មានឡានធុនធំដឹកឈើចេញពីតំបន់អូរឆ្នូ ចូលមកក្រុមហ៊ុន ស៊ី.អា.ស៊ី.ខេ. (CRCK) ក្នុង ១យប់មានពី ៥ ទៅ ៦ឡាន ហើយក្នុង ១ឡានៗមានរាប់រយម៉ែត្រគូប។ និយាយជារួមទៅ បញ្ហានៅព្រៃឡង់បច្ចុប្បន្ននេះជារឿង១ ដែលត្រូវប្រកាសអាសន្ន និងទាមទារឲ្យមន្ត្រីពាក់ព័ន្ធចុះស្រាវជ្រាវ និងស៊ើបអង្កេតជាបន្ទាន់ពីក្រសួងសាមី ក៏ដូចជារាជរដ្ឋាភិបាល បើសិនជាមានចេតនាទប់ស្កាត់បទល្មើសព្រៃឈើមែននោះ»។
ទោះយ៉ាងណាលោកនាយឧត្ដមសេនីយ៍ គន់ គីម អគ្គមេបញ្ជាការរងនៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ កាលពីថ្ងៃសុក្រ ទី១៧ ខែសីហា នាខេត្តព្រះវិហារ។ លោកបានព្រមានធ្ងន់ៗទៅកាន់នាយទាហាន និងកងនគរបាលជាតិនៅតាមព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ត្រូវបង្ក្រាបកុងត្រូលជជុះ និងគេចឲ្យផុតពីបទល្មើសព្រៃឈើ។
ស្រដៀងគ្នាដែរ លោក កែប ជុតិមា អភិបាលសាលារាជធានីភ្នំពេញ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំបូកសរុប ការអនុវត្តគោលនយោបាយភូមិសង្កាត់មានសុវត្ថិភាព បានព្រមានឲ្យចៅសង្កាត់ និងអភិបាលខណ្ឌទូទាំងរាជធានីភ្នំពេញ ត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះសកម្មភាពដាក់កុងត្រូលជជុះ ក្នុងមូលដ្ឋានរៀងៗខ្លួន។
លោក កែប ជុតិមា បានបញ្ជាក់ថា ការអនុវត្តគោលនយោបាយភូមិសង្កាត់មានសុវត្ថិភាពកន្លងទៅ មានតែ ៥ចំណុច ប៉ុន្តែឥឡូវត្រូវបន្ថែម ៤ចំណុចទៀត។ ដូចជាគ្មានគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ គ្មានគ្រោះថ្នាក់ដោយយុទ្ធភណ្ឌមិនទាន់ផ្ទុះ មានវិធានការទប់ស្កាត់ចំពោះគ្រោះមហន្តរាយ និងគ្មានការត្រួតពិនិត្យខុសច្បាប់ ឬគ្មានកុងត្រូលជជុះ។
បញ្ហានេះ លោកនាយឧត្ដមសេនីយ៍ គន់ គីម បានសង្កត់ធ្ងន់ថា បទបញ្ជាលុបបំបាត់កុងត្រូលជជុះ ឬទប់ស្កាត់បទល្មើសព្រៃឈើរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន នៅជាធរមាននៅឡើយ។ ហេតុនេះកងកំលាំងប្រដាប់អាវុធទាំងអស់ត្រូវបង្ក្រាបកុងត្រូលជជុះឲ្យមានប្រសិទ្ធភាព។
លោកទទួលស្គាល់ថា សព្វថ្ងៃនេះកុងត្រូលជជុះ បានបន្តធ្វើសកម្មភាពតាមផ្លូវហូរហែ ប៉ុន្តែគ្មានសមត្ថកិច្ចពាក់ព័ន្ធផ្នែកណាមួយចេញមុខបង្ក្រាបនោះទេ។ បន្ថែមលើនេះ លោក គន់ គីម បានឲ្យដឹងថា មកមានកងពលយោធាខ្លះ បានជាប់ពាក់ព័ន្ធសកម្មភាពការរកស៊ីឈើល្មើសច្បាប់។
យ៉ាងនេះក្ដី លោកបានព្រមាន និងស្នើដល់នាយទាហាន ឬពលទាហាន មិនត្រូវជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងបទល្មើសព្រៃឈើទៀតទេ និងត្រូវចូលរួមសហការបង្ក្រាបឲ្យបានជាស្ថាពរតាមបទបញ្ជាប្រមុខដឹកនាំបានដាក់ចេញ។
បុរសវ័យកណ្ដាលឈ្មោះ យឹម រស្មី ពលរដ្ឋរស់នៅខេត្តក្រចេះ បានឲ្យដឹងថា សកម្មភាពជួញដូរឈើប្រណិតបានបន្តឆ្លងកាត់មូលដ្ឋានរាល់ថ្ងៃ។ លោកថា យូរៗម្ដងឃើញមានសកម្មភាពបង្ក្រាបរបស់មន្ត្រីជំនាញម្ដងម្កាលដែរ ប៉ុន្តែសកម្មភាពបង្ក្រាបនេះនៅពេលឈ្មួញល្មើសចរចាជាមួយមន្ត្រីជំនាញមិនត្រូវថ្លៃគ្នា ទើបមានសកម្មភាពបង្ក្រាប។
លោក យឹម រស្មី៖ «សម្ដេចនាយករដ្ឋមន្ត្រីបានប្រកាសជាឱឡារិកថា សារចរលេខ ០១ ត្រូវអនុវត្តឲ្យបានក្ដៅគគុកបែបណាក៏ដោយ ក៏បទល្មើសព្រៃឈើនៅលើទឹកដីភូមិភាគឦសានទាំងអស់ហ្នឹង គឺមិនមានសញ្ញាថយចុះទេ ជាពិសេសអ្នកប្រព្រឹត្តបទល្មើសធំៗនេះច្រើនតែពាក់ព័ន្ធនឹងមន្ត្រីប្រដាប់អាវុធធំៗជាក់ស្ដែង គឺយប់មិញនេះមានចៅក្រមតុលាការខេត្តក្រចេះ ចេញមុខរត់ការរឿងឈើខុសច្បាប់ហ្នឹងទៀត»។
ពលរដ្ឋរូបនេះបានចោទមន្ត្រីជំនាញរដ្ឋបាលព្រៃឈើ ឬថ្នាក់ដឹកនាំពាក់ព័ន្ធខេត្តក្រចេះ ស្ថិតនៅពីក្រោយឈ្មួញបទល្មើសព្រៃឈើ ទើបមិនសូវឃើញមានសកម្មភាពបង្ក្រាបរបស់សមត្ថកិច្ច។
ទាក់ទិនបញ្ហានេះ លោក ឈឹម សាវុធ បញ្ជាក់ថា បទល្មើសព្រៃឈើកំពុងធ្វើសកម្មភាព នៅខេត្តកំពុងធំ ក្នុងតំបន់ព្រៃឡង់ មានរូបភាពធ្ងន់ធ្ងរ ហើយថា បទល្មើសនេះបើរដ្ឋាភិបាលគ្មានវិធានការបង្ក្រាប់ ឬទប់ស្កាត់ឲ្យមានប្រសិទ្ធភាពទេនោះ ព្រៃឈើកម្ពុជានឹងវិនាសហិនហោច។
មន្ត្រីសង្គមស៊ីវិលរូបនេះបានចោទមន្ត្រីជំនាញពាក់ព័ន្ធខេត្តកំពង់ធំ ថាបានត្រូវដងត្រូវផ្លែជាមួយឈ្មួញព្រៃឈើ ជាថ្នូរទទួលបានសំណូកលុយកាក់ប្រចាំខែ ទើបបទល្មើសបន្តកើតមាន និងគ្មានការទប់ស្កាត់។
លោក ឈឹម សាវុធ៖ «ទាមទារឲ្យមានការទប់ស្កាត់ណាមួយឲ្យមានប្រសិទ្ធភាពហើយ។ បើសិនជាទាំងអស់គ្នាមានចេតនាក្នុងការទប់ស្កាត់បទល្មើសព្រៃឈើនៅក្នុងព្រៃឡង់ ក៏ដូចជានៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយើងទាំងមូល»។
ទោះយ៉ាងណា លោកនាយឧត្ដមសេនីយ៍ គន់ គីម ដែលជាអនុប្រធានទី១ គណៈបញ្ជាការសមរភូមិមុខព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ផងនោះ បានព្រមានធ្ងន់ៗទៅកាន់នាយទាហាន និងកងនគរបាលជាតិជាន់ខ្ពស់ថា ត្រូវបង្ក្រាបកុងត្រូលជជុះ និងទប់ស្កាត់បទល្មើសព្រៃឈើគ្រប់ប្រភេទឲ្យមានប្រសិទ្ធភាព៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។
