បើគេធ្វើដំណើរតាមផ្លូវជាតិលេខ៥៧ អតីតផ្លូវជាតិលេខ១០ ពីខេត្តបាត់ដំបង ចូលទៅដល់ទឹកដីខេត្តប៉ៃលិន គេអាចមើលឃើញភ្នំតូច ភ្នំធំជាច្រើនកន្លែង នៅហូរហែអមសងខាងដងផ្លូវ ដែលពីមុខសំបូរទៅព្រៃឈើតូចធំ ដុះព្រោងព្រាត បច្ចុប្បន្នកំពុងរងការវិនាសហិនហោច ដោយសារការធ្វើអាជីវកម្មឈើខុសច្បាប់ និងការកាប់ទន្ទ្រានយកដីព្រៃភ្នំមកបង្កបង្កើនផល។
អ្នកភូមិក្នុងខេត្តប៉ៃលិន បានសម្តែងការបារម្ភថា ការវិនាសហិនហោចព្រៃធម្មជាតិ កំពុងគំរាមកំហែងដល់ធនធានបរិស្ថាន និងវិស័យកសិកម្មនាពេលអនាគត។ ពួកគាត់បន្តថា ដោយសារខ្វះការគ្រប់គ្រង បទល្មើសព្រៃឈើនៅតែបន្តកើតមាន រហូតមកទល់នឹងសព្វថ្ងៃ ៖ «ព្រៃឈើអស់ហើយ ខ្ញុំចង់ជម្រាបថា បើយើងមិនឲ្យកាប់តើគេហ៊ានកាប់ទេ ទាល់តែយើងដែរ»។
ចាប់តាំងពីចំណុចជើងភ្នំឡើងទៅកំពូលភ្នំ និងទីទួលខ្ពង់រាប រួមទាំងកូនភ្នំតូចៗ ជាច្រើនកន្លែងខ្លះទៀត គេមើលឃើញតែដី គ្មានព្រៃទាល់តែសោះ។ ជាក់ស្តែងជាតំបន់នៅជួរភ្នំជ្រូក តាមផ្លូវលេខ១៨ ភ្នំនៅចំណុច (S.22) ក្នុងសង្កាត់អូរតាវ៉ៅ ជើងភ្នំប៉ោត ភ្នំបឹងព្រលិត ភ្នំរាំងនៅចំណុចក្រចាប់ និងនៅទីតាំងផ្សេងៗទៀត ត្រូវបានគេកាប់ព្រៃបំផ្លាញតាំងពីឆ្នាំ១៩៩៧ រហូតមកដល់ឆ្នាំ២០១០នេះ ក៏កំពុងរងការកាប់បន្ត។
ដំឡូង ពោត សណ្ដែក និង ដំណាំមួយចំនួនផ្សេងទៀត ត្រូវគេសង្កេតឃើញថា កំពុងមានការដាំដុះជាហូរហែមិនថានៅលើផ្ទៃដី ដែលមានសណ្ឋានខ្ពង់រាបទេ សូម្បីតែនៅតាមជើងភ្នំតូចធំ ដែលមានចំណោទខ្ពស់ៗ ក៏រងការកាប់ព្រៃ ទន្ទ្រានយកដីមកដាំដុះដែរ។
កាលពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០៨ បន្ទាប់ពីមានសភាពការតានតឹង រវាងកងទ័ពខ្មែរ-ថៃ តាមខ្សែក្រវាត់ព្រំដែន រដ្ឋាភិបាលខ្មែរ បានប្រកាសឲ្យអាជ្ញាធរខេត្តធ្វើការសម្របសម្រួល ក្នុងការអនុញ្ញាតឲ្យកងទ័ពកាប់ឈើយកទៅធ្វើទីជម្រក ឃ្លាំង និងបន្ទាយនៅតាមតំបន់ព្រំដែនខ្មែរជាប់ប្រទេសថៃ។
មន្ត្រីរដ្ឋបាលព្រៃឈើបានថ្លែងថា ឱកាសខាងលើនេះបានធ្វើឲ្យជនខិលខូចប្រព្រឹត្តិអំពើកាប់ឈើខុសច្បាប់ ៖ «បើតាមគោលការណ៍ត្រួតពិនិត្យត្រឹមត្រូវ គឺមិនមានការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើទេ ការកាប់យកមកធ្វើជម្រក់ ប៉ុន្តែក្នុងនោះមានជនឆ្លៀតឱកាស»។
ក្រោយពីមានកើតមានបញ្ហាខាងលើនេះ អភិបាលខេត្តប៉ៃលិន លោក អ៊ី ឈាន កាលពីពេលកន្លងទៅថ្មីៗនេះ បានចាត់វិធានការទប់ស្កាត់ មិនឲ្យកងទ័ពកាប់ឈើក្នុងខេត្តប៉ៃលិនយកទៅសាងសង់បន្ទាយជាបន្តទៀត ៖ «រដ្ឋបាលព្រៃជេរគេផង មានវិធានការផង អាខ្លួនឯងកាប់ផង ដល់អ៊ីចឹងបិទទាំងអស់ទៅ អ៊ីចឹងចាប់ពីស្អែក បើមានដឹក គឺចាប់តែម្តង មិនថាកងទ័ពមិនថាអីទេ»។
លោកស្រី វ៉េន តារា សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាខេត្តប៉ៃលិន បានមានប្រសាសន៍ថា វិធានការខាងលើបានធ្វើឡើងហាក់បីដូចយឺតពេលទៅហើយ។ លោកស្រីថា រយៈពេលកន្លងមក ក្រុមអាជ្ញាធរមិនបានមានវិធានការទប់ស្កាត់ឡើយ ៖ «កន្លងមកហ្នឹង អត់មានវិធានការទប់ស្កាត់ទេ ទើបតែប្រជាពលរដ្ឋកាប់ វាសអស់ហើយទើបខ្ញុំប្រជុំក្រុមប្រឹក្សាខេត្តខែមុនហ្នឹង គឺមានវិធានការទប់ស្កាត់ ប៉ុន្តែវិធានការមិនឲ្យកាប់ព្រៃកាប់អីហ្នឹង តែកាប់ហួសទៅហើយ និងប្រជាពលរដ្ឋគាត់នៅតែដាំអ៊ីចឹងហើយ ព្រោះគាត់ខំកាប់ឆ្ការវាលអស់ហើយ»។
នៅក្នុងវិស័យកំណែទម្រង់ព្រៃឈើ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានដាក់បញ្ចូលបញ្ហាខាងលើនេះ ទៅមុំទី៤ នៃយុត្តិសាស្ត្រចតុកោណរបស់ខ្លួន។ ប៉ុន្តែការផ្លាស់ប្ដូរទីតាំងកងទ័ព ការអនុញ្ញាតឲ្យក្រុមយោធាកាប់ឈើសាងសង់បន្ទាយ នៅតាមតំបន់ព្រំដែនខ្មែរ ជាប់ព្រំដែនថៃ ត្រូវបានគេមើលឃើញថា បានរុញច្រានឲ្យការវិនាសហិនហោចធនធានព្រៃឈើរីកធំធាត់ទៅៗ។
សហគមន៍ព្រៃឈើក្នុងខេត្តប៉ៃលិនបានថ្លែងថា ឈើប្រណិត ដែលត្រូវបានកងទ័ពកាប់យកទៅដើម្បីសាងសង់បន្ទាយនៅតាមតំបន់ព្រំដែននោះ ត្រូវបានគេដឹកយកទៅលក់នៅប្រទេសថៃ និងដឹកចេញទៅប្រទេសវៀតណាម ៖ «ដែលសោកស្ដាយបំផុតនៅក្នុងឆ្នាំនេះ ការពារទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ ប៉ុន្តែទីចុងបញ្ចប់ អាលីង សូម្បីតែខ្លួនឯកអ្នកការពារក៏អត់ទទួលបានជោគជ័យអីដែរ»។
ជាមួយនឹងការព្រួយបារម្ភ ក្រុមអ្នកភូមិបានអំពាវនាវដល់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ត្រូវមានវិធានការទប់ស្កាត់ជាបន្ទាន់ បើពុំដូច្នេះទេ ព្រៃឈើក្នុងខេត្តប៉ៃលិននឹងវិនាសហិនហោចធ្ងន់ធ្ងរទៅៗ ៖ «អ៊ីចឹង ខ្ញុំសូមអំពាវនាវដល់កម្លាំងសមត្ថកិច្ចខាងលើ ដូចជាក្រសួង និងរាជរដ្ឋាភិបាលសូមឲ្យរដ្ឋាភិបាលមានវិធានការទប់ស្កាត់បទល្មើសនេះ»។
ខេត្តប៉ៃលិនសំបូរភ្នំ ព្រៃឈើតូចធំ ដែលកាលពីសម័យសង្រ្គាម ត្រូវបានអតីតកងទ័ពខ្មែរក្រហមប្រើប្រាស់ព្រៃឈើជាទីជម្រក ក្នុងការតតាំងច្បាំងជាមួយកងទ័ពរដ្ឋាភិបាលខ្មែរ។ ឥឡូវនេះ តំបន់ដែលមានព្រៃឈើទាំងនោះ កំពុងក្លាយជាវាលរហោដ្ឋាន ដោយសារការកាប់ព្រៃយកដីបង្កបង្កើនផល និងការកាប់ព្រៃយកឈើទៅលក់។
ផ្អែកតាមផែនទីចម្រុះព្រៃឈើរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា កាលពីឆ្នាំ២០០២ ព្រៃឈើក្នុងខេត្តប៉ៃលិនមានរហូតទៅដល់ជាង៨០% ប៉ុន្តែជាក់ស្តែង បច្ចុប្បន្នព្រៃទាំងនោះកំពុងក្លាយជាដីកសិកម្ម មានចំការ ដំឡូង ល្ង សណ្តែក។
លោកស្រី មួរ សុខហួរ តំណាងរាស្ត្រគណបក្សសមរង្ស៊ី បានមានប្រសាសន៍ថា ការហិនហោចធនធានធម្មជាតិព្រៃឈើក្នុងខេត្តប៉ៃលិន គឺជាការទទួលខុសត្រូវរបស់អាជ្ញាធរ និងរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដែលចាំបាច់ត្រូវតែមានវិធានការជាបន្ទាន់ ៖ «សូមឲ្យរដ្ឋអំណាចការពារធនធានធម្មជាតិនៅខេត្តប៉ៃលិនទាំងមូល អ្វីដែលជាការភ័យខ្លាច ព្រួយបារម្ភបំផុតនោះ ប្រជាកសិកររបស់យើង និងដីធ្លីរបស់យើងអស់ ហើយនិងការកាប់ព្រៃឈើប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន បរិស្ថានគឺប៉ះពាល់ដល់អាយុជីវិត»។
ខេត្តប៉ៃលិនមានផ្ទៃដីសរុបចំនួន ១០៩៨គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។ ផ្ទៃដីកសិកម្មចំនួន ៤៩.០០០ហិកតារ ផ្ទៃដីព្រៃឈើ និងភ្នំចំនួន ៣០.៦០០ហិកតារ។ មានប្រជាពលរដ្ឋសរុបចំនួន ១២.៤៨៦គ្រួសារ មនុស្សសរុបចំនួន ៥៦.៤១០នាក់។ ទឹកដីខេត្តប៉ៃលិន ជាតំបន់ខ្ពង់រាបជាប់ព្រំប្រទល់កម្ពុជា-ថៃ និងជាតំបន់មានភ្នំព័ទ្ធពេនជុំវិញ។
គេមានការព្រួយបារម្ភថា ប្រសិនបើព្រៃឈើនៅតាមចង្កេះភ្នំ លើភ្នំ និងនៅតាមទីទួលខ្ពង់រាប ដែលរងការកាប់បំផ្លាញនោះ នៅក្នុងរយៈពេលតែ៤ ទៅ៥ឆ្នាំទៀត ទឹកភ្លៀងនឹងហូរច្រោះដីនោះអស់ សល់តែថ្មភ្នំនៅគ្រានោះ ចំណោទយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរគឺធ្លាក់លើប្រជាពលរដ្ឋក្នុងខេត្តប៉ៃលិន ដែលភាគច្រើនពួកគាត់ពឹងផ្អែកលើរបរកសិកម្មដាំដុះ៕