មន្ត្រីស្ថាប័នអយ្យកាតុលាការខេត្តរតនគិរី បានសម្រេចចោទប្រកាន់បុរសជនជាតិដើមភាគតិចម្នាក់ឈ្មោះ យើន តែន រស់នៅឃុំញ៉ាង ស្រុកអណ្ដូងមាស ខេត្តរតនគិរី ពីបទកាប់រានព្រៃឈើខុសច្បាប់។
ព្រះរាជអាជ្ញារងអមតុលាការខេត្តរតនគិរី គឺ លោក ជា សុភ័ក្រ។ លោកបានបញ្ជាក់ថា កាលពីថ្ងៃទី២ ខែមិនា ឆ្នាំ២០១២ មន្ត្រីខណ្ឌរដ្ឋបាលព្រៃឈើខេត្តរួមនិងមន្ត្រីស្ថាប័នអយ្យកាបានចុះបង្ក្រាបករណីកាប់រានព្រៃឈើនេះនៅចំណុចឃុំញ៉ាង ស្រុកអណ្ដូងមាស និងចាប់ឃាត់ខ្លួនប្រជាពលរដ្ឋរដ្ឋចំនួនបួននាក់ ពាក់ព័ន្ធនិងសកម្មភាពកាប់រានព្រៃឈើ ក៏ប៉ុន្តែអាជ្ញាធរបានដោះលែងប្រជាពលរដ្ឋចំនួនបីនាក់វិញ ដោយសារសមត្ថកិច្ចបានរកឃើញថា ពួកគាត់ត្រូវគេជួលមកធ្វើជាកម្មករកាប់រានព្រៃយកប្រាក់ឈ្នួលប្រចាំថ្ងៃ។ លោកបន្តថា តុលាការបានចោទប្រកាន់ និងចេញដីកាឃុំខ្លួនបុរសឈ្មោះ យើន តែន នៅពន្ធនាគារខេត្តរួចហើយ កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែមិនា ឆ្នាំ២០១២ កន្លងទៅ ៖ "កាប់រានដីព្រៃរដ្ឋតែម្នាក់តើ ខ្ញុំចុះទៅជាមួយព្រោះកម្មករគាត់ថាអត់ដឹងទេ ព្រោះគាត់ថាគាត់ស៊ីឈ្នួលគេ។ គេបញ្ជូនខ្លួនតាំងពីម្សិលឯណោះ"។
នាយរងខណ្ឌរដ្ឋបាលព្រៃឈើខេត្តរតនគិរី លោក ផាន់ ភីន។ លោកបានបញ្ជាក់ថា សមត្ថកិច្ចបានរកឃើញដីព្រៃចំនួនបីហិកតារ ត្រូវបានគេកាប់រានផ្នែកខាងក្រោម ដោយសំអាងថាដីនោះពួកគេបានមកពីអាជ្ញាធរភូមិឃុំប្រគល់ឲ្យកាប់រានយកជាកម្មសិទ្ធិ។ លោកបន្តថា ករណីកាប់រានដីព្រៃក្រោមរូបភាពដីទិញលក់ ក៏មានច្រើនករណីទៀតដែលមន្ត្រីព្រៃឈើកំពុងចាត់វិធានការបង្ក្រាប ៖ "គាត់ជួលគេកាប់ មនុស្សជាង ១០នាក់ កំណត់ហេតុសួរចម្លើយយើងដាក់បន្ទុកទៅលើគាត់តែមួយ ទៅហើយមានជាប់ពាក់ព័ន្ធអ្នកទិញដីទៀត។ ការណ៍ហ្នឹងមិនមែនតែគាត់ម្នាក់ធ្វើទេ វាមានពាក់ព័ន្ធនឹងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន។ អ៊ីចឹងគាត់អ្នកបង្ហាញឲ្យគាត់កាប់ឲ្យដីឲ្យអីគាត់"។
កាលពីខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១២ កន្លងទៅ មន្ត្រីខណ្ឌព្រៃឈើខេត្តរតនគិរីឲ្យដឹងថា យ៉ាងហោចណាស់មានប្រជាពលរដ្ឋចំនួនប្រាំបីនាក់ត្រូវក្រុមសមត្ថកិច្ចខណ្ឌរដ្ឋបាលព្រៃឈើខេត្តចាប់ខ្លួនបញ្ជូនទៅតុលាការ ដោយសារមានជាប់ពាក់ព័ន្ធសកម្មភាពកាប់រានព្រៃឈើយកដីបួនករណីផ្សេងគ្នានៅតាមបណ្ដាស្រុកក្នុងខេត្តនេះ។ ហើយករណីកាប់រានព្រៃឈើនោះ មានជាប់ពាក់ព័ន្ធអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានជាអ្នកចុះហត្ថលេខាលើឯកសារទិញលក់ដីព្រៃឈើនោះ។
អ្នកសម្របសម្រួលសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក (ADHOC) ខេត្តរតនគិរី លោក ប៉ែន ប៊ុណ្ណារ៍ បានកត់សំគាល់ថា បទបញ្ជាលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ស្ដីពីការហាមកាប់រានព្រៃឈើយកដី និងហាមអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានចុះហត្ថលេខាលើឯកសារទិញលក់ដីព្រៃ មិនមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ទេ ពីព្រោះតំបន់ព្រៃឈើគ្រប់ស្រុកក្នុងខេត្តនេះ ត្រូវបានគេកាប់រានយកដី។ ក្នុងនោះមានផ្ទៃដីព្រៃប្រមាណជាង ៣ម៉ឺនហិកតារ ក្លាយជាដីចម្ការកៅស៊ូឯកជន។ លោកបន្តថា សមាគមអាដហុកបានដាក់ពាក្យស្នើសុំទៅអាជ្ញាធរខេត្តរួចហើយ នៅចុងសប្ដាហ៍នេះ ដើម្បីដឹកនាំយុទ្ធនាការទាមទារឲ្យមានការអនុវត្តតាមបទបញ្ជាស្ដីពីបម្រាមកាប់រាន និងទិញលក់ដីបានពីកាប់រានព្រៃឈើខុសច្បាប់ ៖ "បើនិយាយពីច្បាប់ភូមិបាល ច្បាប់ព្រៃឈើ ចេញតាំងពីឆ្នាំពីរពាន់មួយ ពីរពាន់ពីរ អ៊ីចឹងរយៈពេលជាង ១០ឆ្នាំហើយ។ វាមានភាពអនាធិបតេយ្យ ចាប់ពីឆ្នាំ២០០៩ មក ប្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាលព្រមានជាប់រហូត ប៉ុន្តែវាហាក់ដូចមិនមានប្រសិទ្ធភាព ដោយសារតែមន្ត្រីជំនាញ មន្ត្រីមូលដ្ឋានមួយចំនួន លោកជាប់ទាក់ទងនិងផលប្រយោជន៍"។
របាយការណ៍អង្កេតរបស់សមាគមអាដហុកខេត្តរតនគិរីឲ្យដឹងថា ចាប់ពីឆ្នាំ២០០៤ រហូតបច្ចុប្បន្ន ករណីកាប់រានដីតំបន់ព្រៃឈើទំហំរាប់រយហិកតារឡើងមានមិនតិចជាង ២០ករណីទេ។ នេះមិនរាប់ករណីកាប់រានព្រៃឈើទ្រង់ទ្រាយចាប់ពីក្រោម ១០០ហិកតារចុះ មានរាប់រយករណីផ្សេងទៀត ត្រូវបានគេកាប់រាន និងកំពុងបន្តកាប់រាននៅក្នុងខេត្តនេះ។ សកម្មភាពកាប់រានព្រៃនៅខេត្តរតនគិរី ដើម្បីយកដីដាំកៅស៊ូ ជាការនិយមមួយថ្មី របស់ប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅខេត្តរតនគិរី និងប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួន ដែលមកពីតំបន់ ឬខេត្តផ្សេងៗទៀត៕
កំណត់ចំណាំ៖ ចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណាដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃតែប៉ុណ្ណោះ។