ព្រៃឈើទាំងនេះបាន បង្កលក្ខណៈងាយស្រួលឲ្យសត្វស្លាប ថនិកសត្វ និងល្មូន កម្រជាច្រើនប្រភេទអាចរស់នៅបាន ដើម្បីកាច់សម្បុកធ្វើជម្រក និងបន្តពូជ កើតកូនកើតចៅបាន។ ប៉ុន្តែដើម្បីការពារសត្វព្រៃទាំងនោះបាន ទាល់តែមានការចូលរួមការពារថែរក្សាពីមនុស្សរស់នៅតំបន់ព្រៃខេត្តព្រះវិហារ ផងដែរ។
សត្វព្រៃដែលរស់នៅក្នុងព្រៃខេត្តព្រះវិហារ មានការការពារយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្ន និងមានសត្វស្លាបខ្លះមានការកើនចំនួន ពី ៤% ទៅ ៥% ក្នុងមួយឆ្នាំទៀតផង។ នេះជាការអះអាងរបស់លោក តាន់ សេដ្ឋា ជាប្រធានគំរោងតំបន់ព្រៃការពារព្រះវិហារ របស់អង្គការសមាគមអភិរក្សសត្វព្រៃកម្ពុជា ហៅកាត់ជាភាសាអង់គ្លេសថា ដាប់ប៊ែលយូ.ស៊ី.អេស (WCS) ។
តាមទិន្នន័យថ្មីបំផុតរបស់អង្គការសមាគមអភិរក្សសត្វព្រៃកម្ពុជា នៅក្នុងព្រៃការពាររបស់ខេត្តព្រះវិហារ មានប្រភេទសត្វកម្ររស់នៅដូចតទៅ ទី១ សត្វស្លាបមានចំនួន ២៨៤ប្រភេទ ក្នុងចំណោមសត្វស្លាបកម្រដែលមាន ៥៤១ ទូទាំងប្រទេស។ ទី២ ថនិកសត្វ ឬសត្វចិញ្ចឹមកូនដោយទឹកដោះមានចំនួន ៥៦ប្រភេទ ក្នុងចំណោមថនិកសត្វ ៨៦ប្រភេទនៅទូទាំងប្រទេស និងទី៣ សត្វល្មូន មាន ៥៨ប្រភេទក្នុងចំណោមសត្វល្មូនដែលមាន ៩១ប្រភេទក្នុងទូទាំងប្រទេស។
លោក តាន់ សេដ្ឋា បានមានប្រសាសន៍ថា ការកើនចំនួនសត្វនៅក្នុងព្រៃការពារនៅខេត្តព្រះវិហារនេះ មិនដូចគ្នាទេ៖ «យើងសង្កេតឃើញថា ចំពោះសត្វស្លាបធំៗ ដូចជា ក្រៀល ត្រដក់ ត្រដក់តូច ត្រយង ត្រយងចង្កោម ក ស អីហ្នឹង គឺយើងសង្កេតឃើញថា ពួកអស់ហ្នឹងគឺកើនឡើងពី ៤ ទៅ ៥% ក្នុងមួយឆ្នាំ។ ដោយឡែកចំពោះពួកថនិកសត្វ យើងបែងចែកវាជា ២ប្រភេទ គឺពពួកឈ្លូស ជ្រូកព្រៃ អាហ្នឹងវាអាចកើនឡើង ប៉ុន្តែកើនឡើងប្រហែល ២% អីហ្នឹងក្នុងមួយឆ្នាំ។ ប៉ុន្តែដោយឡែក បើយើងពិនិត្យមើលទៅលើថនិកសត្វធំៗ ដូចជា ខ្ទីង ទន្សោងវិញ ចំនួននេះយើងឃើញថា វានៅថេរនៅឡើយ»។
សត្វស្លាបដែលមានរស់នៅក្នុងព្រៃការពាររបស់ខេត្តព្រះវិហារ មានសត្វកម្រមួយចំនួន ដូចជាត្មាត ត្រយងយក្ស ក្រៀល ត្រដក់ ។ល។ ចំណែកប្រភេទថនិកសត្វវិញ មាន ខ្លា ដំរី ខ្ទីង ទន្សោង ប្រើស រមាំង ជ្រូកព្រៃ ឈ្លូស ជាដើម។ ចំពោះសត្វល្មូនវិញ មាន ត្រកួត ពង្រូល ។ល។
នៅខេត្តព្រះវិហារ តំបន់ព្រៃការពារសត្វមានផ្ទៃដីចំនួនជាង ១៩០.០០០ហិកតារ ហើយមានប៉ុស្តិ៍ការពារចំនួន ៧កន្លែង គឺនៅចំណុចត្រពាំងព្រីង ការខឹក ការជុញ ណាមសាម អូរកាប៉ុក អូរឈើទាល និងត្បែងមានជ័យ។
ទោះបីជាមានការការពារដោយច្បាប់ក៏ដោយ ក៏សត្វកម្រមួយចំនួននៅតែមានមនុស្សចូលទៅក្នុងព្រៃបរបាញ់ និងចាប់ ដើម្បីយកមកបរិភោគ និងលក់ដូរដែរ។
លោក តាន់ សេដ្ឋា បានឲ្យដឹងថា ដើម្បីការពារសត្វព្រៃទាំងនោះ អង្គការសមាគមការពារសត្វព្រៃកម្ពុជា បានរៀបចំឲ្យមានក្រុមឃ្លាំមើលការពារសត្វព្រៃ ដោយមានការចូលរួមពីអាជ្ញាធរគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ និងការចូលរួមពីប្រជាពលរដ្ឋដែលរស់នៅក្បែរព្រៃជម្រកសត្វ។
ដើម្បីការពារសត្វព្រៃនៅក្នុងតំបន់ព្រៃការពារខេត្តព្រះវិហារ អង្គការសមាគមការពារសត្វព្រៃកម្ពុជា បានចំណាយប្រាក់ជាច្រើនជួលប្រជាពលរដ្ឋ និងអប់រំឲ្យប្រជាពលរដ្ឋឲ្យចូលរួមក្នុងការការពារថែរក្សាសត្វព្រៃ។
ក្រៅពីវិធានការអប់រំ និងឧបត្ថម្ភប្រាក់ខ្លះដើម្បីការពារសត្វព្រៃ អង្គការសមាគមការពារសត្វព្រៃកម្ពុជា ដោយមានការសហការពីសំណាក់អាជ្ញាធរ បានចាត់វិធានការបង្ក្រាបបទល្មើស និងផ្ដន្ទាទោសចំពោះជនល្មើសផងដែរ។
នៅក្នុងឆមាសទី១ ឆ្នាំ២០១២ នេះ អង្គការសមាគមការពារសត្វព្រៃកម្ពុជា បានសហការជាមួយអាជ្ញាធរជំនាញ បានចាប់ និងបំផ្លាញឧបករណ៍សម្លាប់សត្វព្រៃបានដូចតទៅ គឺចាប់បានរណារយន្ត ១៩ ស្នាកេះ ១១ ព្រួញស្នាកេះ ២ ឈើប្រណិតចំនួនជាង ៧ម៉ែត្រគូប ធ្វើកិច្ចសន្យាបញ្ឈប់បទល្មើសចំនួន ១១ករណី និងមានរកឃើញសត្វព្រៃរស់ និងងាប់ ជាច្រើនរយក្បាល។
តំបន់ការពារសត្វព្រៃខេត្តព្រះវិហារ មានភ្ញៀវទេសចរបរទេសមួយចំនួនចាប់អារម្មណ៍មកទស្សនាផងដែរ។
នៅដើមឆ្នាំ២០១២ នេះ មានភ្ញៀវទេសចរជាង ៣០នាក់មកទស្សនា ទោះបីជាតម្លៃក្នុងការចូលទៅទស្សនាមានតម្លៃខ្ពស់បន្តិចក្ដី។
ភ្ញៀវទេសចរអាចទៅទស្សនាតំបន់ការពារសត្វព្រៃខេត្តព្រះវិហារ បានតែក្នុងខែប្រាំងប៉ុណ្ណោះ គឺចាប់ពីខែមករា ទៅដល់ខែមេសា។ នៅក្នុងខែវស្សា គេមិនអាចចូលទៅដល់តំបន់ជម្រកសត្វកម្របានទេ ពីព្រោះផ្លូវធ្វើដំណើរមានការលំបាក។
លោក តាន់ សេដ្ឋា មានប្រសាសន៍ថា ភ្ញៀវទេសចរចាប់អារម្មណ៍តែចំពោះសត្វកម្រតែប៉ុណ្ណោះ៖ «ភ្ញៀវដែលមកមើលសត្វនៅតំបន់យើងនេះ គេផ្ដោតទៅលើសត្វកម្រ និងជិតផុតពូជ។ អ៊ីចឹងយើងកត់សម្គាល់ឃើញថា ភ្ញៀវដែលមកមើលសត្វនៅក្នុងដែនជម្រកសត្វព្រៃ គូលែនព្រហ្មទេព គេមកមើលប្រភេទទាព្រៃស្លាបស ត្រយងចង្កោម ក ស ត្រយងយក្ស និងត្មាតជាដើម»។
តំបន់ការពារសត្វព្រៃខេត្តព្រះវិហារ ដែលមានភ្ញៀវទេសចរឧស្សាហ៍ទៅទស្សនា គឺមានតំបន់អូរគគីរ ដងផ្លិត និងត្មាតប៉ើយ។
លោក តាន់ សេដ្ឋា បានលើកឡើងថា ទោះបីមានការការពារយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏សត្វព្រៃនៅតែមា ការបរបាញ់ដោយមនុស្សមួយចំនួន។
លោកបានរៀបរាប់អំពីការលំបាកមួយចំនួនក្នុងការការពារសត្វព្រៃ គឺមានទាំងថវិកា និងសម្ភារៈ៖ «ចំពោះការលំបាកក្នុងការការពារសត្វព្រៃ គឺទី១ ថវិកាក្នុងការអភិរក្ស គឺវាមានចំនួនកំណត់ ហើយមន្ត្រីដែលធ្វើការវាមានចំនួនតិច។ ទី២ ការបរបាញ់សត្វព្រៃវានៅតែកើតមានពីសំណាក់ជនល្មើស បើទោះបីជាយើងបានធ្វើការអប់រំផ្សព្វផ្សាយយ៉ាងណាក៏ដោយ គឺជនល្មើសវានៅតែលួចបរបាញ់។ មួយវិញទៀត តំបន់ដែលយើងធ្វើការនេះ គឺជាតំបន់លិចទឹក។ មានន័យថា ខែវស្សាយើងលំបាកចុះទៅធ្វើការ ដោយសារមធ្យោបាយធ្វើការងារយើងវាមិនគ្រប់គ្រាន់។ អ៊ីចឹងមន្ត្រីរបស់យើងពុះពារខ្លាំងណាស់ក្នុងការធ្វើការងារក្នុងរដូវវស្សានោះ»។
លោក ផាត់ ប៊ុនធី អនុប្រធានសហគមន៍ការពារសត្វព្រៃនៅភូមិដងផ្លិត នៅក្នុងឃុំឆែប២ ស្រុកឆែប ខេត្តព្រះវិហារ មានប្រសាសន៍ថា ភ្ញៀវទេសចរភាគច្រើនចូលចិត្តទៅទស្សនាសត្វកម្រចាប់ពីខែវិច្ឆិកា ទៅដល់ខែមករា។
លោកមានប្រសាសន៍ថា ការបរបាញ់ និងចាប់សត្វកម្រ ភាគច្រើនជាមនុស្សមកពីទីឆ្ងាយចូលលុកក្នុងព្រៃការពារ៖ «ការពារសត្វព្រៃកម្រ គឺមានការលំបាកណាស់។ គឺទី១ អ្នកមិនគោរពច្បាប់គាត់បានចាប់សត្វព្រៃ ជាពិសេសគឺអ្នកធ្វើដំណើរឆ្លងពីភូមិមួយទៅភូមិមួយទៀតមករក»។
លោកបានអំពាវនាវឲ្យរដ្ឋយកចិត្តទុកដាក់ពង្រីកសកម្មភាពទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរមកទស្សនាតំបន់ការពារសត្វព្រៃខេត្តព្រះវិហារ ឲ្យបានច្រើន ពីព្រោះកាលណាមានភ្ញៀវទេសចរមកទស្សនាច្រើន សហគមន៍ទេសចរណ៍ធម្មជាតិ និងប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅក្បែរព្រៃជម្រកសត្វក៏បានទទួលប្រាក់ចំណូលពីការនាំភ្ញៀវទេសចរទៅទស្សនាសត្វស្លាប និងសត្វព្រៃនានា ដែលរស់នៅក្នុងព្រៃការពារផងដែរ៖ «បាទ! ចង់ឲ្យភ្ញៀវមកច្រើន។ បើសិនជាភ្ញៀវមកច្រើន ទី១ យើងបានថវិកាកសាងស្រុកភូមិ ទី២ ប្រជាជនគាត់បានលក់អង្ករ លក់មាន់អីតិចតួចដែរ»។
អង្គការសមាគមការពារសត្វព្រៃកម្ពុជា នៅខេត្តព្រះវិហារ ជាអង្គការដែលមានលក្ខណៈពាក់កណ្ដាលរដ្ឋ និងពាក់កណ្ដាលជាឯកជន ពីព្រោះអង្គការនេះមានអ្នកទទួលខុសត្រូវជាមន្ត្រីដែលតែងតាំងដោយរដ្ឋបាលព្រៃឈើ ចំណុះឲ្យក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ និងទទួលថវិកាមួយចំនួនពីរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដើម្បីធ្វើសកម្មភាព។ អង្គការសមាគមការពារសត្វព្រៃកម្ពុជានេះ មានមុខងារជាអ្នកការពារ និងអភិរក្សសត្វព្រៃផង និងមានមុខងារជាអ្នកបង្ក្រាបបទល្មើសប៉ះពាល់ដល់សត្វព្រៃផងដែរ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។