ប្រធានបណ្ដាញសង្គមស៊ីវិលខេត្តមណ្ឌលគិរី បានកត់សម្គាល់ថា អាជ្ញាធរឃុំ-សង្កាត់ភាគច្រើន តែងតែទារលុយជាចំហពេលផ្តល់លិខិតរដ្ឋបាលសាធារណៈជូនពលរដ្ឋ ដូចជាលិខិតអាពាហ៍ពិពាហ៍ សំបុត្រកំណើត បញ្ជាក់ភាពនៅលីវ បញ្ជាក់ទីលំនៅជាដើម។ តែតំណាងគណបក្សនយោបាយក្នុងខេត្តនេះ ប្ដេជ្ញាចិត្តថា នឹងប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើពុករលួយជាដាច់ខាត។
ពលរដ្ឋឃុំដាក់ដាំ ស្រុកអូររាំង អ្នកស្រី ចាន់ ស៊ីណា នៅថ្ងៃទី២៧ ឧសភា ឲ្យដឹងថា អ្នកស្រីបានផ្លាស់ទីលំនៅពីខេត្តស្វាយរៀង មករស់នៅឃុំដាក់ដាំ អស់រយៈពេល ៧ឆ្នាំមកហើយ។ និយាយបណ្ដើរដុសឆ្នាំងបណ្ដើរ អ្នកស្រី ស៊ីណា ប្រាប់ថា អ្នកស្រីមិនបានដឹងថា សន្លឹកឆ្នោតរបស់អ្នកស្រីមានន័យយ៉ាងណាទេ ប៉ុន្តែអ្នកស្រីនឹងទៅបោះឆ្នោតឲ្យអ្នកដែលអ្នកស្រីចង់ឲ្យដឹកនាំឃុំបន្តទៀត។
អ្នកស្រីបន្តថា ខ្លួនបានបោះឆ្នោតតាំងពីឆ្នាំ១៩៩៣ តែមិនបានឃើញអ្វីប្លែកទេ អ្នកស្រី និងប្ដីនៅតែតស៊ូចិញ្ចឹមកូនចំនួន ប្រាំមួយនាក់ក្នុងបន្ទុក ហើយពេលកូនកើត ធ្វើសំបុត្រកំណើត កូនធំឡើងរៀបមង្គលការ សុទ្ធតែត្រូវចេញលុយពីហោប៉ៅផ្ទាល់ខ្លួនទាំងអស់៖ «ពេលការកូន ការចៅ គេយកលុយថ្លៃប៊ិច ថ្លៃសៀវភៅ គេសរសេរ»។
ពលរដ្ឋម្នាក់ទៀត នៅក្រុងសែនមនោរម្យ លោក ងី ពិសិដ្ឋ បានឲ្យដឹងថា កាលលោករៀបការត្រូវចំណាយប្រាក់បីដងជាប់គ្នា ទៅឲ្យសង្កាត់។ លោកបន្តថា ចំណាយលើកទី១ ឲ្យស្មៀនធ្វើសំបុត្របញ្ជាក់ពីភាពនៅលីវ លើកទី២ ចំណាយលើលិខិតអនុញ្ញាតិឲ្យរៀបចំពិធីមង្គលការ និងលើកទី៣ ចំណាយលើលិខិតអាពាហ៍ពិពាហ៍ ដែលសរុបចំណាយទាំងអស់មិនក្រោម ១០ម៉ឺនរៀលឡើយ។ លោកបញ្ជាក់ថា លោកគ្មានជំនឿចិត្តថា ចៅសង្កាត់ដែលជាប់ឆ្នោតថ្មី អាចនឹងមិនយកលុយក្រៅផ្លូវការឡើយ។
វិទ្យុអាស៊ីសេរី មិនអាចទាក់ទងសុំការបកស្រាយពីមេឃុំដាក់ដាំ និងចៅសង្កាត់សែនមនោរម្យបានទេនៅថ្ងៃទី២៨ ឧសភា។
យ៉ាងណាក៏ដោយ នៅអាណត្តិទី៣នេះ គណបក្សកាន់អំណាចបានចាត់ទុកការបំបាត់អំពើពុករលួយថ្នាក់មូលដ្ឋានជាចំណុចអាទិភាពមួយ ដែលខ្លួនត្រូវធ្វើដំបូងបំផុត ពេលដែលបេក្ខជនមកពីគណបក្សខ្លួនឈ្នះឆ្នោត។
មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់គណបក្សប្រជាជន និងជាអភិបាលរងខេត្តមណ្ឌលគិរី លោក យឹម លុច មានប្រសាសន៍ថា អំពើពុករលួយជាសត្រូវរបស់គណបក្សប្រជាជន។ លោកបន្តថា គោលនយោបាយគណបក្ស គឺផ្ដោតសំខាន់លើការផ្តល់សេវាសាធារណៈជូនពលរដ្ឋប្រកបដោយសមធម៌ មិនប្រកាន់និន្នាការនយោបាយឡើយ។ លោក យឹម លុច បន្ថែមថា គណបក្សខ្លួនមិនដែលឲ្យសមាជិកបក្សប្រព្រឹត្តិអំពើពុករលួយឡើយ។
លោក យឹម លុច៖ «មិនដែលណែនាំឲ្យមន្ត្រីក្រោមឱវាទណាយកលុយពីពលរដ្ឋទេ ខ្ញុំទទួលស្គាល់ថាកន្លងទៅវាមានមន្ត្រីខិលខូច យើងកំពុងតែខិតខំ អញ្ចឹងបានយើងបង្កើតប្រអប់សំបុត្រគណនេយ្យភាព ដើម្បីឲ្យគេប្ដឹងមក គេមិនពេញចិត្តរឿងអី?»
ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់គណបក្ស សម រង្ស៊ី ខេត្តមណ្ឌលគិរី អះអាងថា រឿងបំបាត់អំពើពុករលួយថ្នាក់មូលដ្ឋាននេះ គណបក្សកាន់អំណាចមិនបានអនុវត្តសោះ។ ប្រធានក្រុមការងារគណបក្ស សម រង្ស៊ី ខេត្តមណ្ឌលគិរី លោក មាស ខេង មានប្រសាសន៍ថា កន្លងមកអាជ្ញាធរឃុំ-សង្កាត់ ដែលភាគច្រើនលើសលប់ មកពីគណបក្សប្រជាជនតែងតែប្រព្រឹត្តិអំពើពុករលួយ ឯសមាជិកគណបក្ស សម រង្ស៊ី ភាគច្រើនជាអ្នកដែលទទួលនូវគុណវិបត្តិនៃអំពើពុករលួយនេះ។
លោកបន្តថា គណបក្ស សម រង្ស៊ី សន្យាថានឹងបំបាត់អំពើពុករលួយថ្នាក់មូលដ្ឋានឲ្យបានជាដាច់ខាត៖ «មានការឈឺចាប់ និងស្អប់ខ្ពើមអំពើអសកម្មទាំងឡាយនៅក្នុងសង្គមដែលធ្វើឲ្យពលរដ្ឋឈឺចាប់ ទាំងគេ ទាំងខ្ញុំ ចូលមកមិនមានបំណងជម្រិតពលរដ្ឋយកធ្វើមាន ធ្វើបានទេ ពួកនេះសុទ្ធតែពួកឈឺចាប់»។
ទន្ទឹមនឹងការលើកឡើងរបស់ពលរដ្ឋ និងការអះអាងរបស់តំណាងគណបក្សនយោបាយ សង្គមស៊ីវិល នៅខេត្តមណ្ឌលគិរី បានហៅការយកលុយក្រោមតុ របស់អាជ្ញាធរមូលដ្ឋានថា ជាទន្លាប់របស់មន្ត្រីមូលដ្ឋាន។
ប្រធានបណ្ដាញសង្គមស៊ីវិលខេត្តមណ្ឌលគិរី លោក ឯម សុភ័ក្រ មានប្រសាសន៍ថា កន្លងទៅពលរដ្ឋត្រូវចំណាយជាមធ្យម ១ម៉ឺនរៀលទៅឲ្យក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់ ឬស្មៀនមួយចំនួនក្នុងការធ្វើលិខិតរដ្ឋបាលម្តងៗ។ លោកបន្តថា ចំនួនទឹកប្រាក់នេះ មិនមែនជាទឹកប្រាក់តិចតួចទេ សម្រាប់ពលរដ្ឋក្រីក្រនៅខេត្តមណ្ឌលគិរី។
លោក ឯម សុភ័ក្រ ឲ្យដឹងបន្ថែមថា ទើបតែពេលថ្មីៗនេះ ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់បានប្រកាសថា មិនយកកម្រៃក្នុងការផ្តល់សេវាលិខិតរដ្ឋបាលជូនពលរដ្ឋទេ៖ «យើងឃើញថា ប៉ុន្មានថ្ងៃចុងក្រោយនេះ មិនមានយកកម្រៃពីពលរដ្ឋក្រីក្រឡើយ តែយើងមិនទាន់សន្និដ្ឋានយ៉ាងម៉េចទេ ក្រែងលោគាត់ចេះតែសន្យាទាញយកសន្លឹកឆ្នោត»។
យោងតាមយុទ្ធសាស្ត្រជាតិកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រឆ្នាំ២០០៣-២០០៥ បានឱ្យដឹងថា បញ្ហាមួយក្នុងចំណោមបញ្ហាធំបំផុតសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍន៍បន្ថែមរបស់កម្ពុជា គឺអំពើពុករលួយ។ អំពើពុករលួយជាការគំរាមកំហែងដល់ស្ថាប័នប្រជាធិបតេយ្យ សិទ្ធិ និងសេរីភាពជាមូលដ្ឋាន។ អំពើពុករលួយ ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចសង្គម និងធ្វើឱ្យភាពក្រីក្រកាន់តែកើនឡើង ព្រមទាំងបង្កឱ្យមានសេចក្តីសម្រេចចិត្តមិនសមហេតុផល ធ្វើឱ្យរំខានដល់ការអភិវឌ្ឍន៍វិស័យឯកជន និងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថានសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាព។
អង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានប្រកាសធ្វើយុទ្ធនាការប្រឆាំងនឹងអំពើពុករលួយនៅតាមបណ្ដាឃុំ-សង្កាត់ ទូទាំងប្រទេសកាលពីថ្ងៃទី៨ ឧសភា ឆ្នាំ២០១២។ យោងតាមច្បាប់ប្រឆាំងអំពើពុករលួយកម្ពុជា អ្នកសូក និងអ្នកទទួលសំណូកមានទោសដូចគ្នា។
ទាក់ទិននឹងបញ្ហានេះ អ្នកស្រី ចាន់ ស៊ីណា បានប្រាប់ថា អ្នកស្រី មិនដែលបានដឹងទាល់តែសោះថា រឿងដែលអ្នកស្រីបានផ្តល់លុយឲ្យមេឃុំ ជាថ្នូរក្នុងការផ្តល់សំបុត្រកំណើត និងសំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍យកទៅប្រើការ ជាអំពើល្មើសច្បាប់។ អ្នកស្រីសំណូមពរថា សុំឲ្យមេឃុំដែលបានជាប់ឆ្នោតនាពេលខាងមុខ បំពេញឲ្យបាននូវការសន្យារបស់ពួកគេ។ អ្នកស្រីបញ្ជាក់ថា អ្នកស្រីនឹងកត់ចំណាំទុករាល់ទង្វើរបស់មេឃុំ ដើម្បីងាយស្រួលសម្រេចចិត្តបោះឆ្នោតពេលក្រោយ ជូនមេឃុំណាដែលមិនប្រព្រឹត្តិអំពើពុករលួយ។
ទីភ្នាក់ងារសហរដ្ឋអាមេរិកសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍន៍អន្តរជាតិ ធ្លាប់បានប៉ាន់ប្រមាណថា អំពើពុករលួយបាននាំឲ្យកម្ពុជាបាត់បង់ចំណូលរដ្ឋយ៉ាងតិចចន្លោះពី៣០០ ទៅ៥០០លានដុល្លារអាមេរិកក្នុងមួយឆ្នាំៗ។ កន្លងមកអង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយ បានចាប់ខ្លួនអតីតព្រះរាជអាជ្ញាខេត្តពោធិ៍សាត់ តុប ចន្ទសិរីវុឌ្ឍ និងអតីតអគ្គលេខាធិការអាជ្ញាធរគ្រឿងញៀន ម៉ឹក ដារា ពីបទប្រព្រឹត្តិអំពើពុករលួយ។
ក្រសួងមហាផ្ទៃមិនទាន់បានកំណត់តម្លៃសេវាលិខិតរដ្ឋបាលសាធារណៈតាមឃុំ-សង្កាត់ ជាក់លាក់នៅឡើយទេ ហើយថវិកាដែលពលរដ្ឋបង់ឲ្យមេឃុំ ចៅសង្កាត់ នាពេលកន្លងទៅត្រូវគេសន្និដ្ឋានថាចូលទៅក្នុងហោប៉ៅមន្ត្រីទាំងនោះ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។