ប្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា គឺលោក ហ៊ុន សែន បានព្រមានជាសាធារណៈថា នឹងដកហូតដីសម្បទានមកវិញចំពោះក្រុមហ៊ុនសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចទាំងឡាយណាដែលនៅតែបន្តរំលោភបំពានទៅលើដីធ្លី និងបង្កផលប៉ះពាល់ដល់ប្រជាពលរដ្ឋតទៅទៀត។
នៅក្នុងពិធីសម្ពោធដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់កំណាត់ផ្លូវជាតិលេខ៧៦ ពីស្រុកស្នូល ខេត្តក្រចេះ ដល់ក្រុងសែនមនោរម្យ ខេត្តមណ្ឌលគិរី កាលពីថ្ងៃទី៣១ ខែមករា ឆ្នាំ២០១២ នៅក្រុងសែនមនោរម្យ លោក ហ៊ុន សែន មានប្រសាសន៍សង្កត់ធ្ងន់ទៅលើគោលការណ៍វិនិយោគដីសម្បទានតាមរូបភាពស្បែកខ្លា។ មានន័យថា ក្រុមហ៊ុនត្រូវតែកាត់ចេញដីស្រែចំការ ដីលំនៅឋាន ដីទីសក្ការៈ និងដីកប់សពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋសហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិចជាដើម។
លោកបន្តថា ប្រជាពលរដ្ឋមិនត្រឹមតែបានការពារចំណែកដីធ្លីស្រែចំការ ដីលំនៅឋានពួកគាត់នោះទេ គឺក្រុមអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធត្រូវកាត់ចេញដីត្រៀមបម្រុងប្រមាណ ១០% នៃចំនួនដីប្រជាពលរដ្ឋសំរាប់ប្រជាពលរដ្ឋប្រើប្រាស់ទៅថ្ងៃអនាគតថែមទៀត។
លោក ហ៊ុន សែន៖ «បើមិនឈប់ទេ គឺក្រុមហ៊ុនត្រូវទទួលខុសត្រូវ ហើយខ្ញុំថ្កោលទោសទង្វើបែបនេះ។ ក្រុមហ៊ុននានាស្ដាប់ឲ្យច្បាស់ កន្លែងណាពាក់ព័ន្ធប្រជាពលរដ្ឋផ្អាកកន្លែងហ្នឹង។ ខ្ញុំចេះតែឆ្ងល់ ឆ្ងល់ត្រង់អ៊ីចេះ ដីថា ធ្វើសម្បទានឲ្យ ៧.០០០ហិកតារ ឯដីពាក់ព័ន្ធប្រជាជនមានត្រឹមតែ ៥០០ទេ ហើយចុះម៉េចក៏មិនទៅធ្វើអា ៦.៥០០ វាទៅធ្វើចំតែអាកន្លែងទាស់គ្នា»។
មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា បានស្រាវជ្រាវករណីវិវាទដីធ្លីដែលប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយបានរាយការណ៍នៅប្រទេសកម្ពុជា ពីឆ្នាំ២០០៧ ដល់ឆ្នាំ២០១១ មាន ២២៣ករណី។ ក្នុងនោះ ៧៩ករណីជាជម្លោះជាមួយក្រុមហ៊ុនសម្បទានសេដ្ឋកិច្ច ដោយបង្កផលប៉ះពាល់ដល់ប្រជាពលរដ្ឋជាង ៣ម៉ឺនគ្រួសារ។
អ្នកសម្របសម្រួលគំរោងពង្រឹងអំណាចសហគមន៍នៃមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា គឺលោក ឈឹម សាវុធ។ លោកបានបញ្ជាក់ថា គោលការណ៍ផ្ដល់ដីសម្បទាន និងការណែនាំរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ស្ដីពីការសិក្សាកាត់ចេញផលប៉ះពាល់លើប្រជាពលរដ្ឋបានធ្វើការផ្សព្វផ្សាយច្រើនឆ្នាំរហូតមក ក៏ប៉ុន្តែជាក់ស្ដែងក្នុងពេលផ្ដល់ដីសម្បទានទៅឲ្យក្រុមហ៊ុនវិយោគ គេឃើញមានប្រជាពលរដ្ឋស្ទើរគ្រប់ខេត្ត តែងតែធ្វើការតវ៉ា ដោយសារតែផលប៉ះពាល់បានកើតមានចំពោះប្រជាពលរដ្ឋច្រើនករណី។
លោកបន្តថា ក្រុមមន្ត្រីមូលដ្ឋាន មន្ត្រីជំនាញ និងភាគីក្រុមហ៊ុនផ្ទាល់ នឹងមិនអនុវត្តត្រឹមត្រូវតាមប្រសាសន៍លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ឬគោរពគោលការណ៍ផ្ដល់ដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចនោះឡើយ ប្រសិនរដ្ឋមិនដាក់ពិន័យ ឬចាត់វិធានការផ្លូវច្បាប់ចំពោះក្រុមហ៊ុនដែលរកស៊ីខិលខូច និងមន្ត្រីអាជ្ញាធរដែលពាក់ព័ន្ធនោះទេ។
លោក ឈឹម សាវុធ៖ «សំខាន់វាគ្មានអ្នកអនុវត្ត មន្ត្រីមូលដ្ឋាន ទាំងក្រុមហ៊ុន អត់ព្រមអនុវត្ត។ជានាយករដ្ឋមន្ត្រីផង គាត់ពង្រឹងច្បាប់ហ្នឹងបានតឹងតែងបំផុត បញ្ហាហ្នឹងមានប្រសិទ្ធភាពហើយ»។
តំណាងសហគមន៍ជនជាតិដើមនៅភូមិណងហៃ ស្រុកលំផាត់ លោក ប៉ាង ញ៉ច មានប្រសាសន៍ឲ្យដឹងថា អ្នកភូមិតែងតែរាយការណ៍ជូនអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានឃុំស្រុក ខេត្ត ឲ្យជួយដោះស្រាយស្ដីពីក្រុមហ៊ុនបង្កផលប៉ះពាល់ប្រជាពលរដ្ឋ ប៉ុន្តែមិនមានការដោះស្រាយ ហើយក្រុមសមត្ថកិច្ចនៅមូលដ្ឋានខ្លះបានគំរាមចាប់ខ្លួនមិនឲ្យប្រជាពលរដ្ឋធ្វើការតវ៉ាពីករណីរំលោភនោះទៀត។
លោក ប៉ាង ញ៉ច៖ «ឈូសតាំងពីស្វាយចន្ទី ចេក ល្ហុង ម្នាស់ ឈូសអស់រលីង ថាម៉េច?សព្វថ្ងៃហ្នឹងវាជីកប្រឡាយជុំវិញចំការហើយ មិនឲ្យប្រជាជនចូលធ្វើស្រែចំការ បើប្រជាជនណាចូលប៉ូលិសចាប់ ប៉េអឹមចាប់ ចៅហ្វាយស្រុកក៏រាយការណ៍ ចៅហ្វាយខេត្តក៏រាយការណ៍គេមិនទាន់យកចិត្តទុកដាក់ឥឡូវទៅពឹងកន្លែងណាទៀត»។
របាយការណ៍អង្កេតរបស់សមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក ខេត្តរតនគិរី ឲ្យដឹងថា ករណីវិវាទដីធ្លីក្នុងសហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិចជាមួយក្រុមហ៊ុនសម្បទានសេដ្ឋកិច្ច កើតមានស្ទើរគ្រប់ស្រុកក្នុងខេត្ត។ ក្នុងនោះក្រុមហ៊ុនឯកជនមួយចំនួនទៀត ក៏បានរំលោភទន្ទ្រានឈូសឆាយទៅលើដីតំបន់ព្រៃឈើ និងដីស្រែចំការប្រជាពលរដ្ឋជនជាតិដើមភាគតិច និងមិនមានការដោះស្រាយជាក់លាក់ពីអាជ្ញាធរឡើយ៕
កំណត់ចំណាំ៖ ចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណាដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃតែប៉ុណ្ណោះ។